گروه بین الملل: بستن گذرگاههای مرزی شلمچه، چذابه و سومار توسط عراق، شوک تازهای به اقتصاد دو کشور وارد کرده است. این اقدام که در واکنش به ادعاهای عربستان سعودی درباره شلیک پهپاد از خاک عراق انجام شده، مسیر بخشی از صادرات ایران به عراق را مسدود کرده و نگرانیهایی درباره پیامدهای اقتصادی آن ایجاد کرده است. همزمان، ایران و عراق درباره این حادثه رایزنی و بر تشکیل کمیته تحقیق مشترک برای بررسی ابعاد آن توافق کردهاند.
علی شاهرخی، کارشناس مسائل عراق، معتقد است بسته شدن موقت مرزها را باید در چارچوب تحولات سیاسی و امنیتی عراق و فشارهای خارجی بر دولت این کشور بررسی کرد.
به گفته او، پس از حمله مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشد شعبی در عراق در هفتم مرداد که حدود یکصد پایگاه و موضع را هدف قرار داد و نزدیک به ۲۰ عضو حشد شعبی در آن کشته شدند، گروههای مقاومت از انتقامگیری از عربستان سخن گفتند؛ اما رایزنیهایی برای جلوگیری از واکنش آنها انجام شد.
شاهرخی تحولات اخیر یمن و پیشروی انصارالله به سمت تنگه بابالمندب را نیز از عوامل افزایش فشار بر عربستان دانست. به گفته او، در چنین شرایطی، حمله پهپادی به خط لوله شرق ـ غرب عربستان و نسبت دادن آن به نیروهای عراقی، در حالی مطرح شده که گروههای مقاومت عراق مسئولیت این حمله را نپذیرفتهاند.
الزیدی زیر فشار واشنگتن و ریاض
این کارشناس مسائل عراق معتقد است محمد شیاع الزیدی، نخستوزیر عراق، تحت فشار شدید آمریکا و عربستان سعودی قرار دارد. به گفته او، همزمان با بحث خروج نیروهای آمریکایی از عراق و موضوع خلع سلاح گروههای مقاومت و حشد شعبی، برخی معتقدند دولت عراق از شرایط ایجادشده برای پیشبرد این طرح استفاده میکند.
شاهرخی همچنین به فشارهای مالی آمریکا بر بغداد اشاره کرد و گفت آمریکاییها تهدید کردهاند در صورت اجرا نشدن خلع سلاح گروههای مقاومت در مهلت تعیینشده، ارسال نقدی دلار به عراق متوقف خواهد شد و دولت این کشور با فشار مالی بیشتری روبهرو میشود. با این حال، عراق همچنان از مسیر فروش نفت و همکاریهای زمینی با ایران درآمدهایی به دست میآورد.
اقتصاد دو کشور به مرزها
گره خورده است
شاهرخی تأکید کرد که عراق از نظر اقتصادی به ایران وابستگی قابل توجهی دارد و سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار کالا از ایران وارد میکند. از سوی دیگر، بخش مهمی از معیشت مردم ایران نیز به بازار عراق وابسته است و توقف صادرات میتواند بر زندگی میلیونها ایرانی، بهویژه در مناطق مرزی، اثر بگذارد.
به گفته او، میلیونها عراقی نیز از واردات کالاهای ایرانی استفاده میکنند. آهن، فولاد، میلگرد، کاشی، سرامیک و محصولات کشاورزی ایران در بازار عراق علاوه بر تأمین نیازهای این کشور، برای مردم آن اشتغال ایجاد کرده است. بنابراین روابط اقتصادی دو کشور به شکلی متقابل به زندگی میلیونها نفر در ایران و عراق گره خورده و هرگونه اختلال در این روابط میتواند تبعات گستردهای داشته باشد.
ایران پول مفت به عراق نمیدهد
این کارشناس با رد این تصور که ایران به عراق «پول مفت» میدهد، گفت روابط اقتصادی دو کشور بر پایه تجارت است. او عراق را یکی از رگهای اقتصادی ایران دانست و افزود حدود ۱۰ میلیون نفر در مناطق و استانهای مرزی کشور با عراق فعالیت اقتصادی دارند و کاهش صادرات در شرایط تحریم میتواند آسیب جدی به این مناطق وارد کند.
شاهرخی همچنین موقعیت جغرافیایی ایران و داشتن همسایگان متعدد را یکی از عوامل مهم مقاومت اقتصاد کشور در برابر تحریمها دانست. در مقابل، دولت عراق نیز تلاش دارد روابط خود را با عربستان سعودی حفظ کند؛ کشوری که از نفوذ قابل توجهی در اتحادیه عرب و فضای بینالمللی برخوردار است.
تشکیل کمیته مشترک برای بررسی حادثه
شاهرخی درباره ادعای نقش ایران در حمله به عربستان نیز گفت تهران این ادعا را صراحتاً رد کرده و حتی خواستار تشکیل کمیته مشترک برای بررسی موضوع شده است. با پیشنهاد ایران و موافقت نخستوزیر عراق، قرار است این کمیته ابعاد ادعای شلیک پهپاد از خاک عراق به سمت عربستان را بررسی کند. همزمان، رایزنیهایی میان مقامهای ایرانی و سفیر عراق در تهران انجام شده است. به گفته این کارشناس، ایران و عراق در تلاشاند تنش ایجادشده را کنترل کنند و اجازه ندهند طرفهای منطقهای و بینالمللی از اختلاف موجود برای اهداف سیاسی، نظامی و امنیتی خود در عراق و منطقه بهره ببرند.
برگرفته از: تابناک