گروه بینالملل: جنگ و بحرانهای اقلیمی همزمان با مختل کردن مسیرهای اصلی تجارت دریایی، هزینه جابهجایی کالا را به سطوح کمسابقهای رساندهاند. بسته شدن تنگه هرمز، تهدید علیه نفتکشها در بابالمندب، خشکسالی و کاهش سطح آب کانال پاناما و رودخانه راین، شرکتهای کشتیرانی را به تغییر مسیر و پرداخت هزینههای بیشتر وادار کرده است. پیامد این وضعیت تنها به صنعت حملونقل محدود نیست؛ افزایش هزینه سوخت، بیمه و زمان سفر، زنجیرههای تولید در بخشهای غذا، خودرو و فناوری را نیز تحت تأثیر قرار داده و خطر تشدید تورم جهانی را افزایش داده است.
تنگه هرمز؛ شوک به بازار حملونقل
پس از جنگ ایران و اسرائیل و اختلال در فعالیت تنگه هرمز، بسیاری از شرکتهای کشتیرانی ناچار شدند مسیرهای جایگزین انتخاب کنند. پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت خام، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع از این تنگه عبور میکرد و اختلال در چنین مسیر مهمی طبیعی است که هزینه حملونقل را افزایش دهد. الکساندر ساوریس، مدیر شرکت کشتیرانی بلژیکی «سیبیام تیک»، وضعیت بازار را «بیسابقه» توصیف کرده و هشدار داده است برخی کارخانهها ممکن است برای تأمین مواد اولیه با هزینههای بالاتر روبهرو شوند یا حتی مجبور به توقف فعالیت شوند. افزایش هزینه حمل نفت نیز نشانه روشنی از این بحران است. براساس دادههای آرگوس، هزینه حمل نفت از خلیج فارس به آسیا در ۱۰ اوت به حدود ۱۵.۲۲ دلار برای هر بشکه رسیده که بالاترین سطح از زمان آغاز ثبت این دادهها در سال ۲۰۰۵ بوده است.
دریای سرخ و مسیر طولانی آفریقا
خطرات امنیتی در دریای سرخ نیز شرکتها را به تغییر مسیر وادار کرده است. برخی کشتیهایی که کالا را از آسیا به اروپا منتقل میکنند، ترجیح میدهند از دریای سرخ و کانال سوئز عبور نکنند و مسیر طولانیتر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را انتخاب کنند. این تغییر مسیر بیش از ۱۰ روز به زمان سفر اضافه میکند و مصرف سوخت را افزایش میدهد. افزایش زمان حمل، علاوه بر هزینه مستقیم سوخت، به معنای طولانیتر شدن دوره انتقال سرمایه و کالا و ایجاد اختلال در برنامههای تولید و توزیع شرکتهاست. هزینه بیمه نیز افزایش یافته و طبق گزارش شرکت «آیر ۷ سیز»، حق بیمه برخی مسیرهای دریایی به حدود سه برابر پیش از بحران رسیده است. بنابراین، حتی در مواردی که عبور کشتیها متوقف نشده، ریسک بالاتر مستقیماً به هزینه نهایی حملونقل منتقل میشود.
کانال پاناما زیر فشار خشکسالی
بحران فقط به جنگ و مسائل امنیتی مربوط نیست. کانال پاناما، یکی از مهمترین مسیرهای اتصال اقیانوس اطلس و آرام، همزمان با کاهش سطح آب و افزایش ترافیک با مشکل مواجه شده است. کشتیها اکنون به طور متوسط حدود ۱۰ روز برای عبور از این کانال منتظر میمانند. اداره کانال نیز برای عبور سریعتر کشتیها مزایده برگزار میکند و مالکان باید برای عبور از صف، هزینههای اضافی بپردازند. طبق گزارشهای مطرحشده، حتی یک کشتی کانتینری در ماه اوت حدود چهار میلیون دلار برای عبور سریعتر از صف پرداخت کرده است. هزینه ترانزیت کانال نیز به سطوح بیسابقه رسیده و نرخ حمل کانتینر از شرق آسیا به سواحل شرقی آمریکا نسبت به سال گذشته ۲۳۴ درصد افزایش یافته است.
راین؛ خشکسالی در قلب اقتصاد اروپا
در اروپا نیز کاهش سطح آب رودخانه راین به معضل بزرگی تبدیل شده است. این رودخانه یکی از مسیرهای مهم حملونقل آلمان و ستون انتقال مواد اولیه، محصولات صنعتی و انرژی محسوب میشود. گزارشها از رسیدن سطح آب راین به پایینترین میزان در نزدیک به ۱۵۰ سال گذشته خبر میدهند. کاهش آب این رودخانه میتواند فعالیت صنایع وابسته به حملونقل آبی را مختل کند و حتی به کاهش ۰.۲ درصدی تولید ناخالص داخلی آلمان در سهماهه سوم منجر شود.
فشار بر زنجیره تولید
پیامد نهایی این اختلالها در زنجیرههای تولید جهانی دیده میشود. در بخش کشاورزی، هزینه حمل غلات، کود و روغنهای خوراکی افزایش مییابد. خودروسازان با تأخیر در دریافت قطعات از آسیا و خاورمیانه مواجه میشوند و صنایع الکترونیک نیز برای تأمین مواد شیمیایی تخصصی مورد استفاده در ساخت تراشهها هزینه بیشتری میپردازند. به این ترتیب، افزایش هزینه کشتیرانی فقط مشکل شرکتهای حملونقل نیست؛ بلکه زنجیرهای از افزایش هزینه مواد اولیه، سوخت، بیمه و تولید را ایجاد میکند که در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود. ترکیب جنگ، ناامنی دریایی و خشکسالی، تجارت جهانی را وارد مرحلهای کرده که در آن مسیرهای جایگزین نیز دیگر ارزان و مطمئن نیستند و همین مسئله میتواند به یکی از عوامل جدید تشدید تورم جهانی تبدیل شود.
برگرفته از: جماران، به نقل از فایننشالتایمز