گروه بینالملل: عربستان سعودی با وجود مخالفت دیرینه با قدرت نظامی حزبالله، نگران است که خلع سلاح این گروه از مسیر زور نظامی، به جای تقویت حاکمیت لبنان، موجب تضعیف دولت، تشدید شکافهای فرقهای و افزایش نفوذ اسرائیل شود. راهبرد جدید ریاض بر تقویت نهادهای دولتی لبنان، محدود کردن نفوذ ایران و جلوگیری از شکلگیری هژمونی جدید در منطقه استوار شده است. عربستان سعودی در سالهای گذشته حزبالله را یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ ایران در لبنان میدانست و تلاش میکرد قدرت سیاسی و نظامی این گروه را محدود کند. با این حال، ریاض اکنون به این نتیجه رسیده است که برخورد نظامی مستقیم با حزبالله میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. از نگاه عربستان، حذف این گروه با زور ممکن است دولت لبنان را تضعیف و زمینه را برای مداخله بیشتر قدرتهای خارجی فراهم کند.به گزارش مرکز عربی واشنگتن، این رویکرد با اهداف اقتصادی محمد بنسلمان نیز ارتباط دارد. چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان به محیطی باثبات برای سرمایهگذاری، تجارت، گردشگری و جذب سرمایه خارجی نیاز دارد. بنابراین افزایش بحرانهای امنیتی در منطقه، از نگاه ریاض تهدیدی برای برنامههای اقتصادی و جایگاه منطقهای این کشور محسوب میشود.
نه به ایران، نه به اسرائیل
ریاض اکنون تلاش میکند میان دو نگرانی حرکت کند؛ از یک سو نمیخواهد ایران دوباره نفوذ گستردهای در لبنان و سوریه پیدا کند و از سوی دیگر، با تبدیل لبنان به حوزه نفوذ اسرائیل نیز مخالف است. به همین دلیل، عربستان معتقد است تصمیمگیری درباره امنیت و آینده لبنان باید در اختیار نهادهای رسمی این کشور باشد، نه حزبالله، اسرائیل یا هر قدرت خارجی دیگر.
در همین چارچوب، حمایت محمد بنسلمان از ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، اهمیت پیدا میکند. ریاض بر حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی لبنان تأکید کرده و خواستار تقویت دولت مرکزی شده است. عربستان همچنین از تلاشهای جدید برای بهبود روابط اقتصادی با لبنان حمایت کرده و لغو ممنوعیت صادرات میوه لبنان به عربستان در ژوئن ۲۰۲۶ را نشانهای از این تغییر رویکرد دانسته است.
تجربه پرهزینه ریاض
عربستان سابقه طولانی در حمایت مالی و سیاسی از لبنان دارد. ریاض طی دهههای گذشته میلیاردها دلار در بانکداری، گردشگری، املاک و بازسازی لبنان سرمایهگذاری کرد و از چهرههایی مانند رفیق حریری و سعد حریری حمایت داشت. اما افزایش قدرت حزبالله، ضعف ساختار سیاسی و بحران اقتصادی لبنان موجب شد عربستان در اواخر دهه ۲۰۱۰ این کشور را تا حد زیادی «علت از دست رفته» تلقی کند. با این حال، تحولات سالهای اخیر از جمله تضعیف حزبالله، سقوط دولت بشار اسد در سوریه و شکلگیری دولت جدید لبنان، فرصت تازهای برای بازگشت تدریجی ریاض ایجاد کرده است. توافق ایران و عربستان در مارس ۲۰۲۳ نیز رویکرد عربستان را واقعگرایانهتر کرده، هرچند نگاه این کشور به حزبالله تغییر بنیادی نکرده است.
نگرانی از سناریوی اسرائیلی
یکی از مهمترین نگرانیهای عربستان، شکلگیری وضعیتی است که در آن اسرائیل حضور نظامی خود را در جنوب لبنان تثبیت کند، در حالی که حزبالله نیز بخش قابلتوجهی از توان نظامی خود را حفظ کرده باشد. چنین شرایطی از نگاه ریاض میتواند لبنان را میان اشغال اسرائیل و نفوذ یک گروه مورد حمایت ایران گرفتار کند.
در این وضعیت حتی ارتش لبنان ممکن است به جای آنکه نماد حاکمیت ملی باشد، به عنوان بخشی از ترتیبات امنیتی مورد حمایت اسرائیل دیده شود؛ سناریویی که میتواند به تقویت روایت حزبالله درباره ضرورت مقاومت در برابر اسرائیل منجر شود.
شکلگیری موازنه جدید
عربستان در نهایت به دنبال شکست ایران به هر قیمت نیست؛ هدف اصلی ریاض ایجاد موازنهای است که در آن دولتهای عربی اختیار بیشتری بر امنیت و سیاست خارجی خود داشته باشند. در این نگاه، تضعیف ایران نباید به وابستگی بیشتر کشورهای عربی به قدرت نظامی اسرائیل منجر شود. از همین رو، عربستان بر گفتوگو، تقویت نهادهای دولتی و همکاری منطقهای تأکید دارد و در این مسیر با ترکیه، مصر، پاکستان، اردن و قطر نقاط مشترکی پیدا کرده است. این همکاریها نشاندهنده تلاش قدرتهای منطقهای برای جلوگیری از سلطه یک بازیگر واحد بر خاورمیانه است.
برگرفته از: تابناک