گروه بین الملل: اعلام آمادگی حماس برای پذیرش چارچوب پیشنهادی دونالد ترامپ درباره مدیریت بحران غزه، میتواند نقطه عطفی در روند مذاکرات باشد. جولی نورمن، پژوهشگر ارشد اندیشکده چتمهاوس، بر این باور است که این اقدام، ابتکار عمل را از اسرائیل گرفته و برای نخستینبار طی ماههای اخیر، فشارهای بینالمللی را متوجه دولت بنیامین نتانیاهو کرده است؛ دولتی که اکنون میان ادامه اشغال غزه و همراهی با طرح آمریکا قرار گرفته است.
تغییر معادلات پس از پذیرش طرح
نورمن میگوید از زمان اجرای آتشبس غزه در اکتبر ۲۰۲۵، مذاکرات عمدتاً بر خلع سلاح حماس متمرکز بوده و سایر بخشهای طرح ۲۰ بندی ترامپ، از جمله تشکیل کمیته اداره غزه، استقرار نیروی بینالمللی و آغاز بازسازی، عملاً به حاشیه رفته است. در این مدت، اسرائیل نه تنها از غزه عقبنشینی نکرد، بلکه دامنه کنترل خود را از حدود ۵۳ درصد به نزدیک ۷۰ درصد این باریکه افزایش داد. اما اعلام موافقت حماس با چارچوب پیشنهادی ترامپ، این وضعیت را تغییر داده و اکنون نگاهها بیش از گذشته متوجه موضع اسرائیل شده است.
بنبست بر سر ترتیب اجرای توافق
به باور نورمن، با وجود این تحول، دستیابی سریع به توافق نهایی بعید به نظر میرسد. مهمترین اختلاف همچنان بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. اسرائیل اصرار دارد حماس ابتدا به طور کامل سلاحهای خود را کنار بگذارد و سپس درباره عقبنشینی گفتوگو شود؛ در مقابل، حماس خروج نیروهای اسرائیلی از غزه را پیششرط هرگونه اقدام درباره تسلیحات خود میداند. همزمان، اسرائیل خواهان حفظ حق انجام عملیات نظامی در مناطقی است که قرار است به نیروهای بینالمللی واگذار شوند و با حضور برخی میانجیها مانند قطر و ترکیه در روند راستیآزمایی نیز مخالفت کرده است. همچنین تلآویو بر نابودی کامل سلاحهای ضبطشده حماس تأکید دارد. در مقابل، حماس پایان کامل عملیات نظامی اسرائیل، بازگشت به خطوط آتشبس اکتبر، ورود نیروهای بینالمللی، تشکیل کمیته اداره غزه و اجرای کامل تعهدات بشردوستانه را شرط پیشبرد توافق عنوان کرده است.
محاسبات سیاسی نتانیاهو
به اعتقاد این پژوهشگر، شرایط سیاسی داخلی اسرائیل یکی از مهمترین موانع پیشرفت مذاکرات است. نتانیاهو در آستانه انتخابات تمایلی ندارد تحت فشار آمریکا به کاهش حضور نظامی در غزه تن دهد؛ زیرا چنین اقدامی میتواند جایگاه او را در میان جریانهای راستگرای اسرائیل تضعیف کند. افزون بر این، برخی اعضای کابینه اسرائیل حتی از برنامههایی برای توسعه شهرکهای جدید در غزه سخن گفتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد بخش مهمی از جریان حاکم نه تنها با عقبنشینی موافق نیست، بلکه به دنبال تثبیت حضور بلندمدت در این منطقه است. از سوی دیگر، پذیرش طرح ترامپ از سوی حماس نیز اقدامی حسابشده ارزیابی میشود؛ زیرا این گروه ضمن حفظ نقش خود در مذاکرات، تلاش کرده مسئولیت بنبست احتمالی را متوجه اسرائیل کند.
نقش تعیینکننده آمریکا
نورمن تأکید میکند موفقیت این طرح بیش از هر چیز به میزان فشار آمریکا بر اسرائیل بستگی دارد. به گفته او، میانجیهایی مانند مصر، قطر و ترکیه توانستند حماس را به پذیرش چارچوب مذاکرات ترغیب کنند، اما ابزار کافی برای وادار کردن اسرائیل به عقبنشینی در اختیار ندارند. به همین دلیل، نقش واشنگتن تعیینکننده خواهد بود. با این حال، مشخص نیست دونالد ترامپ تا چه اندازه حاضر است برای پیشبرد طرح خود بر نتانیاهو فشار وارد کند؛ بهویژه آنکه روابط دو طرف پس از اختلافنظرها درباره جنگ ایران با سردی همراه شده است. نورمن معتقد است نتانیاهو که از محدودیتهای اعمالشده از سوی آمریکا بر عملیاتهای اسرائیل در لبنان و سوریه ناراضی است، احتمالاً تلاش خواهد کرد استقلال خود را در موضوع غزه به نمایش بگذارد و از پذیرش هرگونه فشار خارجی خودداری کند. موافقت حماس با چارچوب پیشنهادی ترامپ، فرصت تازهای برای خروج از بنبست غزه ایجاد کرده است، اما موفقیت آن به میزان آمادگی آمریکا برای اعمال فشار بر اسرائیل بستگی دارد. اگر واشنگتن نتواند تلآویو را به پذیرش عقبنشینی و ورود به روند سیاسی متقاعد کند، این طرح نیز مانند بسیاری از ابتکارهای پیشین با شکست روبهرو خواهد شد و بحران انسانی غزه همچنان ادامه خواهد یافت.
برگرفته از: خبرآنلاین