گروه بین الملل: هر چند تنشهای میان ایران و آمریکا بالا گرفته و بر امنیت منطقه و تنگه هرمز سایه انداخته است، پاکستان که تاکنون تلاشهایش با شکست مواجه شده بار دیگر به میدان آمده و می گوید رایزنی میان ایران و امریکا همچنان اداکه دارد و احتمال بازگشت به تفاهم نامه ۱۴ مادهای نیز وجود دارد.
دیپلماسی به جای جنگ
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، اعلام کرد مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد و اسلامآباد تلاش میکند دو طرف را به چارچوب تفاهمنامه اسلامآباد بازگرداند. به گفته او، گفتوگوها بهویژه درباره وضعیت تنگه هرمز و راههای کاهش تنش در جریان است و پاکستان همه طرفها را به پایبندی کامل به تعهدات خود برای ادامه مذاکرات فنی تشویق میکند. اندرابی تأکید کرد که دیپلماسی تنها راه ممکن برای حل اختلافات است و بازگشت به توافقهای پیشین میتواند زمینه را برای کاهش بحران و جلوگیری از گسترش درگیریها فراهم کند.
تلاش میانجیها
بر اساس گزارشهای منتشرشده، از جمله گزارش آکسیوس، قطر، مصر، پاکستان و دیگر میانجیهای منطقهای پیشنهاد برقراری آتشبس ۱۰ روزه میان ایران و آمریکا را مطرح کردهاند. مقامهای آمریکایی نیز اعلام کردهاند دولت دونالد ترامپ در حال بررسی این پیشنهاد است و از اسرائیل خواسته شده از هر اقدامی که مسیر دیپلماسی را مسدود کند، خودداری کند. همچنین منابع دولتی پاکستان به خبرگزاری آناتولی گفتهاند پس از تبادل پاسخهای تهران و واشنگتن به یک فرمول مشترک برای پایان دادن به درگیریهای چندماهه، پاکستان و قطر روند تبادل پیامها میان دو طرف را تشدید کردهاند. این تحرکات پس از آن شدت گرفت که ترامپ دستور توقف حملات شبانه را صادر کرد و زمینه برای ازسرگیری رایزنیها فراهم شد.
کاستن از سطح تنش
به گفته یک مقام آگاه، اسلامآباد و دوحه در ابتدای هفته جاری طرحی مشترک برای کاهش تنش ارائه کردند که بر اساس آن، ایران و آمریکا بهعنوان نخستین گام به مواضع پیش از ۹ ژوئیه بازگردند تا مذاکرات متوقفشده از سر گرفته شود. هرچند جزئیات پاسخهای دو طرف منتشر نشده، اما منابع مطلع مدعیاند تهران و واشنگتن آمادگی خود را برای ادامه گفتوگو و استفاده از مسیر دیپلماسی بهمنظور پایان دادن به خصومتها اعلام کردهاند. توقف حملات متقابل نیز امیدها به احیای مذاکرات را افزایش داده است.
تنگه هرمز؛ محور اصلی مناقشه
یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، امنیت و مدیریت تنگه هرمز است. پیشنهاد جدید میانجیها علاوه بر توقف درگیریها، بازگشایی کامل مسیرهای کشتیرانی در این آبراه راهبردی و فراهم شدن فرصت برای احیای تفاهمنامه اسلامآباد را دنبال میکند. در همین چارچوب، رویترز گزارش داده بود که عمان طرحی برای ایجاد سازوکار مشترک منطقهای جهت مدیریت تنگه هرمز با دریافت هزینههای داوطلبانه ارائه کرده است. بر اساس این پیشنهاد، مدیریت این آبراه میان ایران و عمان تقسیم میشد و از حمایت برخی کشورهای منطقه نیز برخوردار بود.
مخالفت تهران با طرح مسقط
با این حال، منابع ایرانی اعلام کردند تهران این پیشنهاد را نپذیرفته و آن را با منافع و ملاحظات امنیتی کشور سازگار نمیداند. به گفته یک منبع آگاه، طرح تقسیم کنترل تنگه هرمز میان ایران و عمان شانس موفقیت ندارد و با منافع راهبردی ایران همخوانی ندارد. این مقام همچنین مدعی شد آمریکا و عربستان سعودی در تلاشاند عمان را برای پیشبرد این طرح تحت فشار قرار دهند و هشدار داد مسیرهای جنوبی تنگه از نظر امنیت دریانوردی نیز با چالشهایی روبهرو هستند.
سناریوهای ایران برای مسیرهای کشتیرانی
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز با اشاره به پیشنهاد عمان گفت تقسیم مساوی مسیرهای عبور کشتیها نگرانیهای امنیتی ایران را برطرف نمیکند. او تأکید کرد تهران مسیر جنوبی را حتی برای مدت کوتاه نیز به رسمیت نمیشناسد. غریبآبادی افزود ایران در مقابل، طرحی ارائه کرده است که بر اساس آن مسیر ورود کشتیها بهطور کامل در آبهای ایران قرار گیرد و بخشی از مسیر خروج نیز تحت کنترل ایران باشد، در حالی که بخشی از مسیر مقابل میتواند در محدوده آبهای عمان باقی بماند. به گفته وی، در صورت پذیرش این پیشنهاد، امکان ورود به مرحله بعدی مذاکرات وجود خواهد داشت.
برگرفته از: تابناک