دلایل افزایش نرخ ارز
محمدتقی فیاضی کارشناس اقتصادی، درباره دلایل افزایش نرخ ارز گفت: محدودیتهایی که در حوزه تجارت خارجی و صادرات نفت به دلیل تحریم، جنگ و محاصره دریایی و ... ایجادشده است؛ مهمترین مسئله این است که هر زمان درآمدهای ارزی کشور کاهش پیدا کند، فشار بر بازار ارز و افزایش قیمتها قابلانتظار خواهد بود.
محدودیت ارز
وی افزود: پس از برقراری آتشبس و کاهش برخی محدودیتها، شرکتها تلاش کردند عقبماندگی ماههای ابتدایی سال را جبران کنند و برای تأمین مواد اولیه و کالاهای واسطهای موردنیاز تولید اقدام به واردات کنند. همین مسئله موجب شکلگیری سطحی از تقاضا در بازار ارز شد اما پس از مدتی، شرایط تغییر کرد و بخشی از معافیتها و گشایشهای ایجادشده از بین رفت. در حال حاضر انتظارات ذهنی در اقتصاد بر این مبنا شکلگرفته که محدودیتهای ارزی ادامهدار خواهد بود آنهم درحالیکه سطح تقاضا کاهش محسوسی پیدا نکرده است و درنتیجه، کاهش عرضه ارز بهطور طبیعی فشار بر قیمتها را افزایش میدهد.
موانع صادرات نفت
وی با اشاره به نقش ارز در اقتصاد ایران گفت: کاهش یا حتی احتمال توقف صادرات نفت که مهمترین منبع تأمین ارز کشور به شمار میرود، میتواند عرضه ارز را محدود کند و درنهایت افزایش نرخ ارز و رشد قیمتها را در بازار به دنبال داشته باشد. در شرایط تورمی و بهویژه در شرایط بحرانی و جنگی، ارز و طلا به ابزار حفظ قدرت خرید خانوارها تبدیل میشوند بهگونهای که مردم در چنین شرایطی به سمت داراییهایی حرکت میکنند که ارزش ذاتی خود را حفظ کرده و نقد شوندگی بالایی داشته باشند. به همین دلیل، افزایش تقاضا برای دلار و طلا در شرایط کنونی کاملاً قابل پیشبینی و قابلانتظار است، زیرا خانوارها تلاش میکنند داراییهای خود را در برابر تورم و نا اطمینانیهای اقتصادی حفظ کنند.
تورم مزمن
وی گفت: متأسفانه اقتصاد ایران حتی بدون بروز جنگ نیز با تورم بالا مواجه بوده و انتظار افزایش نرخ ارز، چه بهصورت تدریجی و چه به شکل جهشی، وجود داشته است. اقتصاد ایران طی پنجتا شش سال گذشته وارد دورهای از تورمهای بالا شده و در چنین شرایطی افزایش سالانه نرخ ارز متناسب با تورم چندان دور از انتظار نیست؛ بنابراین آنچه اکنون به این شرایط افزودهشده، ریسکهای ناشی از جنگ، محدود شدن مسیرهای ورود ارز به کشور و افزایش نا اطمینانی در اقتصاد است.
پیشروی طلا
درحالیکه اونس جهانی طلا طی روزهای اخیر بیش از ۱۰۰ دلار کاهش را تجربه کرده، افزایش نرخ ارز و تشدید برخی نا اطمینانیهای سیاسی و اقتصادی در منطقه، مسیر بازار داخلی را تغییر داده و موجب رشد بهای انواع سکه و طلا شده است. البته کاهش تقاضا در ماههای محرم و صفر، مانع از شکلگیری معاملات پرحجم شده است.
رئیس اتحادیه طلا و جواهر گفت: مهمترین عامل افزایش قیمتها در بازار طلا و سکه، رشد نرخ ارز است که به دلیل تجاوز مجدد آمریکا به خاک ایران رویداده است هرچند بازار طلا روند عادی خود را طی میکند. نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر، معتقد است تداوم ثبات بازار تا حد زیادی به نحوه مدیریت بازار ارز از سوی بانک مرکزی بستگی دارد.
وی اظهار داشت: از شنبه هفته گذشته - بیستم تیر- تاکنون در بازارهای جهانی شاهد کاهش ۱۰۲ دلاری اونس جهانی طلا بودیم و حتی بهای هر اونس به کمتر از ۴ هزار دلار هم رسید اما باوجود کاهش قیمت جهانی طلا، بازار داخلی تحت تأثیر نوسانات و افزایش نرخ ارز، روند افزایشی قابلتوجهی را تجربه کرده است.
وی تصریح کرد: طی هفته گذشته تا امروز، هر مثقال طلای ۱۷ عیار با ۵ میلیون و ۵۰ هزار تومان افزایش به ۸۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسید؛ همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار با یکمیلیون و ۱۸۱ هزار تومان افزایش، در قیمت ۱۸ میلیون و ۸۲ هزار تومان معامله شد.
بذرافشان با اشاره به وضعیت بازار سکه گفت: در بازار سکه نیز افزایش قیمتها قابلتوجه بوده است؛ بهطوریکه سکه طرح جدید به 190 میلیون تومان رسید و سکه طرح قدیم نیز در کانال 186 میلیون تومان قرار گرفت. نیمسکه در سطح 97 میلیون تومان و ربعسکه در محدوده ۵۴ میلیون تومان معامله میشود و سکه یک گرمی بانک مرکزی نیز به ۲۸ میلیون تومان رسیده است. وی تأکید کرد: در شرایط فعلی، مهمترین عامل افزایش قیمتها در بازار طلا و سکه، رشد نرخ ارز است و بخشی از این افزایش نیز ناشی از برخی تنشهای سیاسی و اقتصادی در منطقه است. باوجود رشد قیمتها، هیچگونه التهاب یا رفتار هیجانی در بازار مشاهده نمیشود و بازار روند عادی خود را طی میکند. کنترل بازار ارز از سوی بانک مرکزی میتواند مهمترین عامل در بازگشت آرامش و ثبات بیشتر به بازار طلا و سکه در روزهای آینده باشد.