کشور امروز با واقعیت نگرانکنندهای روبهروست. رنج اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، همراه با ناکارآمدی و فساد جامعه را در وضعیت حساس و شکننده قرار داده و روزنه امید به آینده را محدود کرده است. در چنین شرایطی، اعتراض مردم طبیعی و بهحق است، اما سوءاستفاده سازمانیافته از نارضایتیها، مسیر اصلاحات را دشوار و پرهزینه کرده است. هرگونه بهرهبرداری سیاسی یا برنامهریزیشده از اعتراضها، جامعه را از مسیر اصلاح عقلانی دور آسیب وارد میسازد.
بیانیه خاتمی
بیانیه اخیر سید محمد خاتمی تصویری روشن از وضعیت کنونی ارائه میدهد و مسیر عبور از بحران را با نگاهی عقلانی، متعادل و کمهزینه نشان میدهد. او تأکید میکند که حق اعتراض باید محترم شمرده شود، اما خشونت و تخریب، صحنه اصلاح و گفتوگو را به میدان توطئه تبدیل میکند. نگاه خاتمی همواره اصلاحگرایانه است؛ نه ساختارشکن، نه آشوبطلب و نه مشروعیت ستیز. او نشان داده است که میتوان هم بهنظام پایبند بود و هم خواستار اصلاح آن بود، بدون آنکه کشور بهسوی دوقطبی و درگیری اجتماعی کشیده شود. خاتمی هشدار میدهد که قدرتهای خارجی در پی سوءاستفاده از شکاف و نارضایتی است. اما ریشه بحران صرفاً بیرونی نیست. سیاستهای نادرست داخلی، اشکالات ساختاری و ناکارآمدی نهادها سهم مهمی در وضعیت کنونی دارند. اصلاح عقلانی و ملی تنها راه تضمین امنیت، انسجام و توسعه پایدار است. تأخیر در اجرای اصلاحات، فقر و بیاعتمادی و نارضایتی را بیشتر میکند و زمینه سوءاستفاده را فراهم میآورد.
*بیانیه خاتمی یادآور میشود که فرصتها برای اصلاح و تغییر محدودشده و بیتوجهی به مطالبات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مردم پیامد جبرانناپذیری خواهد داشت. اکثریت جامعه ناراضی و نگرانانند. مطالبه استقلال و تمامیت ارضی کشور به معنای رضایت آنان از وضع موجود نیست. اصلاحات واقعی مستلزم پاسخگویی مسئولان، شفافیت، تغییر نهادها و ساختارهاست. همچنین پرهیز از سیاستهای سلبی و اعمال فشارهای یکجانبه ضروری است.
بازگشت به جمهوریت فراموششده
*از نگاه خاتمی، اصلاحگری به معنای مقابله با وضع موجود نیست؛ بلکه بازگشت به جمهوریت فراموششده و رعایت حقوق اساسی ملت، محور عبور از بحران است. این مسیر شامل تغییر نهادها، اصلاح سیاستها، به رسمیت شناختن حقوق شهروندان، توسعه عدالت و بازسازی اعتماد عمومی است. تنها با این رویکرد است که میتوان هم به استقلال و امنیت ملی پایبند و خواستهها را پاسخ داد.
پیششرط تضمین ثبات
بیانیه خاتمی بر اهمیت انسجام ملی تأکید دارد. حفظ وحدت و همبستگی میان مردم و حکومت، پیششرط تضمین ثبات، امنیت و اجرای اصلاحات است. توجه به خواستههای مردم، احترام به اعتراضهای مدنی و پاسخگویی عملی به مطالبات اجتماعی، نهتنها حق مردم است، بلکه پایه هر اصلاح پایدار است. بیتوجهی به این موضوع، کشور را در معرض دوقطبی و درگیریهای خسارتبار قرار میدهد.
همدردی با مردم
خاتمی ضرورت همدلی و همدردی با مردم در روزهای سخت را یادآور میشود. خطاهای معرفتی و سیاسی در اداره کشور باید شناخته و اصلاح شوند و خشونت از ذهن و زبان زدوده شود. این همان دیدگاهی است که هم نقد درونزا دارد و هم دخالت و نفوذ بیگانه را مردود میداند؛ هم جمهوریت را محترم میشمارد و هم امنیت ملی را تضمین میکند. این نگاه پایه گفتوگوی ملی و بازسازی اعتماد میان مردم و حاکمیت است.
حفظ ایران
خاتمی تأکید میکند که اصلاح از درون، عقلانی، کمهزینه و ملی است. هنوز هم ممکن است، اگر مسئولان و مردم بشنوند، گفتوگو کنند و یاد بگیرند. ایران را نه با نفرت، نه با خشونت و نه با دخالت خارجی میتوان حفظ کرد؛ ایران باعقل، گفتوگو، اصلاح و همبستگی ملی پایدار خواهد ماند.
اصلاح عقلانی و ملی
بیانیه خاتمی یادآور میشود که اصلاح واقعی، با حفظ انسجام ملی، احترام به حقوق شهروندان و مدیریت عقلانی کشور امکانپذیر است. این همان نقطهای است که میتواند راه عبور از بحرانها را هموار کند، امید را بازگرداند و اعتماد را تقویت کند. پیام خاتمی روشن است: اصلاح عقلانی و ملی هنوز ممکن است، اگر صدای مردم شنیده شود و مسئولان با شجاعت، تدبیر و پایبندی به قانون وارد میدان شوند. در این مسیر، ایران با همدلی، گفتوگو و عملگرایی میتواند توانمند و یکپارچه باقی بماند و ثبات و امنیت ملی تضمین شود.