حق ارتباط
محمدمهدی فرقانی، استاد ارتباطات و روزنامهنگاری درباره پیامد رسانهای، اجتماعی و اقتصادی قطع اینترنت میگوید: معمولاً در شرایط اضطراری، دولتها محدودیتهایی را اعمال میکنند، اما این محدودیتها باید مقید به همان شرایط اضطراری باشد و بعدازاینکه بحران کم شد، محدودیتها هم بهتدریج یا سریع برطرف شود.»
او با تأکید بر مفهوم «حق ارتباط» توضیح میدهد: ما در جهان امروز فقط درباره حق دسترسی به اطلاعات صحبت نمیکنیم، بلکه با مفهومی به نام حق ارتباط روبهرو هستیم. حق ارتباط یعنی همه آحاد مردم حقدارند از امکانات ارتباطی استفاده کنند؛ از یک احوالپرسی ساده گرفته تا دسترسی، تولید و انتشار اطلاعات.»
تغییر مرجعیت رسانه
فرقانی معتقد است محدودسازی ارتباطات در داخل کشور، «مرجعیت رسانهای» را به بیرون از مرزها منتقل میکند و میگوید: در شرایطی که امکانات ارتباطی در داخل محدود میشود، مرجعیت رسانهای به خارج از کشور منتقل میشود و رسانههای برونمرزی میتوانند روایتهای مختلف و گاه دستکاریشده را بهعنوان واقعیت در اختیار مخاطبان قرار دهند.»
به گفته این استاد ارتباطات، نتیجه چنین وضعیتی تضعیف شدید روایت سازی داخلی است: «عملاً امکان روایت سازی مبتنی بر واقعیت، سرعت، دقت وامانت در داخل کشور کاهش پیدا میکند و رسانههای داخلی توان پاسخگویی به نیاز خبری مردم را از دست میدهند.»
تقویت رسانههای مستقل
او در رابطه با از دست دادن «روایت اول» و «روایت مستقل و میدانی» در بزنگاهها بحران گفت: در شرایطی که اعتماد عمومی به رسانههای رسمی و دولتی ضعیف میشود و مردم روایتهای یکطرفه را باور ندارند، این روایتپرداز به خارج منتقل میشود و البته بین رسانههای دولتی و رسانههای مستقل یا نیمهمستقل بیشتر تبعیض وجود دارد. اگر قرار است مردم روایتهای داخلی را باور کنند، رسانههای مستقل باید دسترسی کافی به اطلاعات و منابع خبری داشته باشند و بتوانند روایتهای مبتنی بر واقعیت تولید و منتشر کنند. وی گفت: در غیر این صورت، محدود کردن رسانههای مستقل و درعینحال باز گذاشتن نسبی دست رسانههای دولتی و حاکمیتی، عملاً مشکل دسترسی مردم به اطلاعات را حل نمیکند. عدم اعتماد مردم به اینگونه روایتها و نیاز آنها به دانستن واقعیت، با این سیاستها رفع نمیشود. محدود کردن رسانههای مستقل و در مقابل، دسترسی آزاد رسانههای دولتی، به اعتماد عمومی، انسجام اجتماعی و همبستگی ملی لطمه میزند و قدرت روایتپرداز را به خارج از کشور منتقل میکند؛ امری که به نفع هیچکس نیست.
قطع اینترنت فرصت برای هکرها
فرقانی درباره شکلگیری بازار سیاه ارتباطات از فیلترشکن تا استارلینک، سیمکارتهای خارجی و ...، گفت: رسانههای رسمی نتوانستهاند نیاز خبری مردم را تأمین کنند و اعتماد عمومی را جلب کنند درنتیجه، دور زدن محدودیتها و ممنوعیتها شکل میگیرد و بازار سیاه ایجاد میشود. از این طریق، برخی افراد ممکن است از این دور زدنها سوءاستفاده کنند و حتی روایتهای جعلی تولید کنند. بنابراین پیشنهاد میشود که با توجه به روند اوضاع، هرچه زودتر امکانات ارتباطی نهتنها در اختیار رسانهها، بلکه در اختیار آحاد مردم قرار بگیرد. میلیونها نفر در این شرایط از امکان تماس و ارتباط با خانوادهها و بستگان خود در داخل و خارج از کشور محروم شدهاند و این موضوع به تشدید عصبانیت اجتماعی منجر میشود؛ بهویژه در میان نسلی که با فضای مجازی بزرگشده است. نسلهای قدیمی شاید بتوانند با این شرایط کنار بیایند، اما نسل جوان که سبک زندگیاش بر پایه ارتباطات دیجیتال شکلگرفته، تحمل قطع ارتباطات را ندارد.
افزایش نارضایتی اجتماعی
فرقانی گفت: جمعیت زیادی از مردم از طریق شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین امرارمعاش میکنند و طولانی شدن قطع اینترنت میتواند زندگی روزمره آنها را مختل کند و نارضایتی اجتماعی را افزایش دهد. برگرفته از اقتصاد نیوز