گروه سیاسی: به گفته تحلیلگران اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ریشه اعتراضات مسائل معیشتی و اقتصادی است. یک تحلیلگر اقتصادی با تأکید بااینکه راهی جز بهبود رابطه کشور با جهان نداریم، گفت: راهکار کوتاهمدت این است که حاکمیت دستفرمانش را تغییر دهد و در حوزههای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تغییر ایجاد کند.
اعتراضات ایجابی یا سلبی
نیما نامداری، تحلیلگر اقتصادی در تحلیل ریشه اقتصادی اعتراضات کسبه و بازار و مردم، به اقتصادنیوز گفت: از دهه هفتاد یعنی تقریباً از سال 76 تا 96، یک بازه 20 ساله، اعتراضاتی شکل میگرفتند که خاستگاه آن طبقه متوسط بود و مطالبات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی غلبه داشت بهخصوص در سال 1378 و در کوی دانشگاه تهران که تأکید بر آزادی مطبوعات و رفع توقیف روزنامهها بود؛ سال 1388، مطالبات طبقه متوسط در شهرهای بزرگ بر سر مسائل انتخاباتی بود. اعتراضات سال 1396 اقتصادی بود و تا حدی مطالباتش از وجه ایجابی به وجه سلبی تغییر کرد. شرایط اقتصادی، سیاسی، بیکاری، فقر و بیعدالتی در اعتراضات اثرگذار بود.
اعتراضات طبقه فرودست
نامداری اضافه کرد: سال 1401، برای اولین بار طبقه متوسط شهری اعتراضات را آغاز کرد و ماهیت مطالباتی آن فرهنگی و سیاسی بود و تمرکزش بر حجاب و شرایط زنان بود. طبقه فرودست به آن پیوست و 4 ماه طول کشید.
اعتراضات طبقه متوسط
او افزود: نکته کلیدی در اعتراضات سال 1404 این است که توسط طبقه فرودست آغاز شد و با مطالبات اقتصادی شکل گرفت؛ مساله کلیدی این است؛ طبقه متوسط به اعتراضات پیوسته و شهرهای بزرگ وارد اعتراض شدند، شعارها تنوع پیدا کرد.
بزرگ شدن طبقه فرودست
او گفت: شروعکننده اعتراضات طبقه فرودست است و معمولاً مطالباتش اقتصادی است. در جهان طبقه پایین درآمدی زمانی به اعتراض دست میزند که دیگر چیزی برای از دست دادن نداشته باشد و مطالبات فرهنگی، سیاسی آنها معمولاً کمتر است. شرایط اقتصادی به آنها اجازه چنین مطالباتی را نمیدهد چون درگیر نیازهای اولیه هستند و این نیازها محرک رفتارهای سیاسی آنهاست.
کوچک شدن طبقه متوسط
این تحلیلگر بازار سرمایه تأکید کرد: دو نکته وجود دارد، در 20 سال اخیر، به دلیل تحریم و وضعیت بد سیاستگذاری عمل درآمد طبقه متوسط در جامعه کاهش پیداکرده است این طبقه در ایران در حال کوچک شدن است. برآوردهایی وجود داشت که در دهه 80، نزدیک 60 درصد جامعه ایران در طبقه متوسط درآمدی تعریف میشدند در 1402 این عدد به 29 درصد کاهش پیدا کرد و این فروریزش به طبقه فرودست بوده یعنی کسانی که از طبقه متوسط خارج شدند به طبقه پایین ریزش کردند پس طبقه فرودست به لحاظ جمعیتی بزرگتر شد و متوسط نیز کوچکتر.
برداشتن فیلترینگ اینترنت
نامداری گفت: فیلترینگ اینترنت یک مطالبه فرهنگی است و شما میتوانید مذاکره کنید و آن را برطرف کنید؛ حجاب نیز تا حدی به این شکل بود یا آزادی زندانیان سیاسی، آزادی مطبوعات، آزادی بیان که قابلمذاکره است. به خاطر نمیآورم در ایران، در این سطح ارتباطات قطع شود و حتی تلفنها قطع شوند؛ در بدترین دوران هم دستکم تلفن فعال بود؛ اما میبینیم که در تهران و شهرهای دیگر تلفن شبها قطع میشود و پیامک همچنان قطع است