گروه بین الملل: گزارش سی‌ان‌ان از مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا برای جلوگیری از بازگشت جنگی تمام‌عیار حکایت دارد. این خبر در شرایطی منتشر شده که دونالد ترامپ از احتمال پایین حمله دوباره سخن گفته، اما مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تأکید کرده توافق نزدیک نیست. هم‌زمان، تهران از طرحی دو روزه برای اجرای تفاهم‌های پیشین خبر می‌دهد.
ترامپ روز یکشنبه به سی‌ان‌ان گفت اگر ایران درباره برنامه هسته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت کند، ازسرگیری حملات آمریکا بسیار بعید خواهد بود. او در گفت‌وگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس نیز تأکید کرد به دنبال تشدید جنگ نیست. این اظهارات مسیر دیپلماسی را باز نشان می‌دهد، اما به معنای توافق نیست.
روبیو: توافق نزدیک نیست
روبیو در مقابل گفته است نمی‌تواند از نزدیک بودن توافق یا پیشرفت بزرگ سخن بگوید. او مطالبات ایران را غیرقابل‌قبول و در مواردی غیرواقع‌بینانه خوانده است. بنابراین، میان پیام ترامپ درباره امکان جلوگیری از جنگ و ارزیابی روبیو از دشواری توافق فاصله وجود دارد. واشنگتن مذاکره را منتفی نمی‌داند، اما نشانه‌ای از پذیرش شروط تهران نیز بروز نداده است.
طرح دو روزه تهران
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفته پیشنهاد دو روزه بر مبنای تفاهم‌های نشست اسلام‌آباد تنظیم شده و شامل مطالباتی است که ایران از آنها صرف‌نظر نمی‌کند. به گفته او، مفاد تفاهم پیشین در طرح جدید گنجانده شده و مسئولیت اجرا نشدن تعهدات قبلی بر عهده طرفی است که آنها را نقض کرده است. بقایی رفع تحریم‌ها را از خواسته‌های اصلی ایران دانسته و گفته اگر طرف مقابل اراده داشته باشد، امکان اقدام در بازه دو روزه وجود دارد. از نگاه تهران، این طرح به معنای کنار گذاشتن شروط قبلی یا آغاز مذاکره از نقطه صفر نیست، بلکه تلاشی برای اجرای چارچوبی است که پیش‌تر درباره آن تفاهم شده است. مفاد پیشنهاد ایران شامل رفع محاصره دریایی، پایان جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و فراهم شدن زمینه بازگشایی تنگه هرمز برای تردد تجاری است. تهران می‌گوید با تحقق این پیش‌شرط‌ها، امکان اجرای تعهدات مربوط و بازگشت امنیت به آبراه در مدت ۴۸ ساعت وجود دارد.
اختلاف بر سر ترتیب اجرا
به گزارش رویترز، ایران پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات در فاصله دو روز را مطرح کرده و آن را راهی برای خروج از وضعیت کنونی دانسته است. این پیشنهاد کوتاه کردن زمان اجرای طرح قبلی هفت‌روزه توصیف شده است. اختلاف اصلی اما بر سر ترتیب تعهدات است. واشنگتن بر محدودیت‌های هسته‌ای و بازگشایی هرمز تأکید دارد، در حالی که تهران رفع تحریم‌ها، پایان محاصره و توقف جنگ در همه جبهه‌ها را پیش‌شرط می‌داند.
قطر و پاکستان نیز برای نزدیک کردن مواضع دو طرف تلاش می‌کنند. نقش میانجی‌ها در انتقال پیشنهادها مهم است، اما مسئله فقط برگزاری نشست نیست. طرفین باید درباره اینکه چه کسی نخستین گام را برمی‌دارد و اجرای تعهدات چگونه تضمین می‌شود، به تفاهم برسند.
فشار سیاسی بر ترامپ
این تحرکات پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا رخ می‌دهد. سی‌ان‌ان جنگ ایران را یکی از عوامل مؤثر بر نتیجه انتخابات دانسته است. ترامپ پذیرفته رأی‌دهندگان از جنگ رضایت نداشته‌اند، هرچند همچنان از تصمیم خود برای آغاز حملات دفاع می‌کند. آسوشیتدپرس نیز گزارش داده روبیو پذیرفته این جنگ در افکار عمومی آمریکا محبوب نبوده است.
افزایش هزینه‌های اقتصادی، اختلال در بازار انرژی و پیامدهای امنیتی بحران هرمز فشار بر دولت آمریکا را بیشتر کرده است. با این حال، اظهارات ترامپ به معنای تصمیم قطعی برای توقف جنگ نیست. موضع روبیو و اختلاف‌های حل‌نشده نشان می‌دهد توافق همچنان با موانع جدی روبه‌روست.
طرح دو روزه ایران آزمونی برای سنجش اراده سیاسی دو طرف است. اگر واشنگتن گام‌های مورد مطالبه تهران را اجرا کند، امکان آغاز گفت‌وگوهای گسترده‌تر وجود دارد. در غیر این صورت، اختلاف بر سر ترتیب تعهدات می‌تواند دیپلماسی را متوقف کند و منطقه را در معرض دور تازه‌ای از تنش قرار دهد. نتیجه به اقدام عملی طرفین وابسته خواهد بود.
برگرفته از تابناک