از تیرگی زیر چشم و رنگ‌پریدگی پوست تا ریزش مو و لب‌های خشک؛ ترند تازه تیک‌تاک میلیون‌ها نفر را به بررسی چهره خود برای یافتن نشانه‌های کمبود آهن ترغیب کرده است.
«شما زشت نیستید، فقط فریتین خون‌تان پایین است!» این جمله یکی از پیام‌هایی است که در ویدیوهای مربوط به ترند «Ferritin Face» یا «چهره فریتینی» در تیک‌تاک و اینستاگرام دست‌به‌دست می‌شود. کاربران با انتشار عکس‌های قبل و بعد از درمان کمبود آهن، از تغییر رنگ پوست، کاهش تیرگی زیر چشم، بهبود وضعیت موها و بازگشت شادابی چهره خود می‌گویند. بعضی ویدیوهای این ترند میلیون‌ها بار دیده شده‌اند و حتی افراد را به بررسی آزمایش خون و سطح فریتین ترغیب کرده‌اند.
نقطه شروع ترند «فریتین فیس»
لوسی ام، زن ۳۲ ساله‌ای که با نام کاربری «marvluceskin» در اینستاگرام و تیک‌تاک درباره ریزش مو محتوا منتشر می‌کند، معتقد است اصطلاح «چهره فریتینی» به‌خوبی تغییراتی را که در ظاهر خودش تجربه کرده، توصیف می‌کند. او پس از مدتی خستگی، تپش قلب و ریزش مو، در آزمایش خون متوجه شد سطح فریتین بدنش تنها ۱۲ میکروگرم در لیتر است. به گفته او، در آن دوره پوستش خاکستری به نظر می‌رسید و موهایش نیز شکننده شده بود. لوسی با انتشار تصاویر قبل و بعد از درمان، از تغییر محسوس ظاهر خود پس از بهبود ذخایر آهن صحبت می‌کند. اما در واقع، رنگ‌پریدگی ممکن است در افراد مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر آهن دیده شود، اما تیرگی زیر چشم، کدر بودن پوست یا خشکی لب‌ها نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. هیچ الگوی مشخصی از چهره وجود ندارد که بتوان صرفاً با مشاهده آن، پایین بودن فریتین را تشخیص داد. بر اساس راهنمای انجمن گوارش بریتانیا، فریتین کمتر از ۱۵ میکروگرم در لیتر معمولاً نشان‌دهنده تخلیه ذخایر آهن است و مقادیر کمتر از ۳۰ میکروگرم در لیتر نیز اغلب با پایین بودن ذخایر آهن ارتباط دارد. البته التهاب و برخی بیماری‌ها می‌توانند سطح فریتین را به‌طور کاذب بالا ببرند و تفسیر آزمایش را پیچیده کنند.
نشانه کمبود آهن
کمبود آهن تا حدی ظاهر صورت را تحت تاثیر قرار می‌دهد اما نه به شکلی که در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌شود. کمبود آهن، به‌ویژه وقتی به کم‌خونی منجر شود، می‌تواند باعث رنگ‌پریدگی پوست شود. خستگی، ضعف، ریزش مو، شکنندگی ناخن‌ها و گاهی خشکی پوست یا زخم گوشه لب نیز از نشانه‌هایی هستند که ممکن است در افراد دچار کمبود آهن دیده شوند. اما تیرگی زیر چشم، پوست کدر، لب‌های خشک یا خطوط صورت نشانه‌های اختصاصی کمبود آهن نیستند. کم‌خوابی، استرس، کم‌آبی بدن، تغییرات هورمونی، ژنتیک و مشکلات تغذیه‌ای دیگر نیز می‌توانند ظاهر مشابهی ایجاد کنند. در مقاله‌ای که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت «The Conversation» منتشر شد، کلوئی کیسی، پژوهشگر حوزه تغذیه، توضیح می‌دهد که ترند چهره فریتین یک بخش واقعی دارد: کمبود شدید آهن، به‌خصوص در صورت ایجاد کم‌خونی، می‌تواند ظاهر فرد را رنگ‌پریده کند. با این حال، هیچ الگوی مشخص و قابل اعتمادی از چهره وجود ندارد که بتوان با آن پایین بودن فریتین را تشخیص داد.
تشخیص فریتین پایین
تشخیص کمبود آهن به آزمایش خون نیاز دارد. پزشک ممکن است با توجه به علائم و شرایط فرد، آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)، هموگلوبین و فریتین را درخواست کند و در صورت نیاز، شاخص‌های دیگری مانند آهن خون و اشباع ترانسفرین را نیز بررسی کند. خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی غیرمعمول، ریزش مو و شکنندگی ناخن‌ها از علائمی هستند که در صورت تداوم، ارزش بررسی پزشکی دارند. افرادی که خون‌ریزی قاعدگی شدید دارند، باردارند یا رژیم غذایی محدود دارند نیز ممکن است بیشتر در معرض کمبود آهن باشند. نکته مهم‌تر، پیدا کردن علت کمبود آهن است. خون‌ریزی شدید قاعدگی، دریافت ناکافی آهن از غذا، اختلال جذب در دستگاه گوارش و خون‌ریزی گوارشی از دلایل احتمالی آن هستند. بنابراین درمان صرفاً با مصرف مکمل آهن، بدون بررسی علت، همیشه کافی نیست.