با افزایش نگرانی‌ها نسبت به مصرف خودسرانه داروهای تزریقی کنترل وزن، سازمان غذا و دارو اعلام کرد که از ابتدای سال 1404 تا 15 شهریور 1405، 49 گزارش عارضه مرتبط با این داروها ثبت‌شده که 9 مورد آن جدی بوده است. عوارضی مانند مشکلات گوارشی، التهاب پانکراس (لوزالمعده) و مشکلات کیسه صفرا ازجمله مواردی است که باید جدی گرفته شود.»
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، با اشاره به اینکه این داروها در موارد مشخصی برای مدیریت وزن و درمان دیابت نوع 2 کاربرد دارند، تأکید کرد: «استفاده از این داروها برای همه افراد و صرفاً باهدف لاغری سریع، اصلاً کار درستی نیست و حتماً باید با تشخیص و تجویز پزشک انجام شود.»
بازگشت وزن با قطع دارو
وی افزود: اثر دارو تا وقتی می‌ماند که تزریق ادامه داشته باشد. قطع سماگلوتاید و خروج از برنامه مداخله سبک زندگی، شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین حدود دو‌سوم وزنی را که ازدست‌داده بودند دوباره به دست آوردند. نکته مهم اینجاست که در کشور ما به‌راحتی این آمپول در دسترس است و در اکثر داروخانه‌ها و فروشگاه‌های آنلاین این دارو بدون نسخه و تجویز پزشک در دسترس عموم است، آمپولی که مختص بیماران دیابتی است.
برخورد با متخلفان
وی با ابراز نگرانی از تبدیل‌شدن یک داروی تخصصی به کالای زیبایی تحت تأثیر تبلیغات فضای مجازی و توصیه‌های غیرعلمی افزود: «متأسفانه افراد بدون بررسی شرایط جسمی و سوابق پزشکی سراغ مصرف این داروها می‌روند. سازمان غذا و دارو نسبت به این موضوع بی‌تفاوت نیست و گزارش‌هایی از عرضه و تبلیغات غیرمجاز این داروها در برخی مراکز زیبایی، باشگاه‌های ورزشی و اماکن فاقد مجوز دریافت کرده‌ایم که برخورد با آن‌ها در دستور کار معاونت‌های غذا و دارو و بازرسی وزارت بهداشت قرار دارد.» هاشمی در پایان خاطرنشان کرد: «ما با درمان علمی چاقی مخالفتی نداریم، اما دارو نباید قربانی تبلیغات و مد لاغری شود. کاهش وزن زمانی ارزش دارد که به‌سلامتی بیشتر منجر شود، نه اینکه سلامت مردم به اسم داروهای لاغری به خطر بیفتد.»
هشدار یک متخصص تغذیه
نجمه حاجیانی، متخصص علوم تغذیه با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه آمپول و داروهای کاهش وزن گفت: این داروها برای همه افراد دارای اضافه‌وزن مناسب نیستند و باید پس از بررسی وضعیت سلامت، با تجویز پزشک و همراه با اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی مصرف شوند. وی با اشاره به افزایش گرایش به استفاده از آمپول‌های لاغری به ایرنا گفت: داروهای مؤثر برگیرنده‌های «جی‌ال‌پی‌وان» ابتدا برای کنترل دیابت تولید شدند، اما مشاهده تأثیر آن‌ها بر کاهش اشتها و وزن، زمینه گسترش استفاده از این داروها در درمان چاقی را فراهم کرد.
وی افزود: این داروها با کمک به کنترل اشتها، کند کردن تخلیه معده و افزایش احساس سیری، رعایت برنامه غذایی را آسان می‌کنند؛ بنابراین نباید آن‌ها را جایگزین رژیم غذایی، ورزش و اصلاح سبک زندگی دانست.
این متخصص تغذیه تأکید کرد: تمایل به رسیدن سریع به وزن مطلوب، نباید افراد را به سمت مصرف دارویی سوق دهد که ممکن است برای شرایط بدنی آن‌ها مناسب نباشد.
حاجیانی گفت: افرادی که اضافه‌وزن محدودی دارند و می‌توانند با اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی وزن خود را کاهش دهند، نباید برای رسیدن سریع‌تر به‌تناسب اندام سراغ این داروها بروند؛ زیرا ممکن است زیان مصرف برای آن‌ها بیش از منفعت آن باشد. انتخاب نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان باید متناسب با وضعیت هر فرد انجام شود و نمی‌توان نسخه یکسانی برای همه مراجعه‌کنندگان در نظر گرفت. شروع درمان و تغییر دوز باید بر اساس دستور مصرف دارو، میزان تحمل و وضعیت بیمار انجام شود.
عوارض دارو
حاجیانی تهوع، اسهال، یبوست، دل‌درد و دل‌پیچه را از مشکلات گوارشی مطرح در مصرف این داروها دانست و افزود: تداوم علائم گوارشی می‌تواند موجب کم‌آبی، اختلال در دریافت مواد مغذی و ضعف شود و نباید بدون پیگیری رها شود. هدف درمان، کاهش وزن سالم است. کاهش وزن سریع و تغذیه نامناسب می‌تواند با از دست رفتن توده عضلانی همراه باشد؛ درحالی‌که حفظ عضله برای توان جسمی و سوخت‌وساز بدن اهمیت دارد.
این متخصص تغذیه افزود: برنامه غذایی متناسب، دریافت کافی مواد مغذی و فعالیت بدنی باید در کنار درمان دارویی دنبال شود تا کاهش وزن با کمترین آسیب همراه باشد.
وی افزود: اگر انتخاب‌های غذایی و عادت‌های روزانه اصلاح نشود، اتکا به آمپول به‌تنهایی نمی‌تواند نتیجه پایدار ایجاد کند، برخی افراد علاوه بر آموزش تغذیه، برای تغییر رفتارهای خوردن به حمایت روان‌شناختی نیاز دارند. مردم نباید ارزشمندترین دارایی خود، یعنی سلامتی را، فدای کاهش وزن سریع کنند.