گروه بین الملل: پیروزی لولا دا سیلوا در انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، برخلاف بسیاری از نظرسنجی‌ها، نشان داد که ترکیب رأی‌دهندگان و انگیزه‌های سیاسی آنان می‌تواند نتیجه رقابت را تغییر دهد. جوانان، زنان، رأی‌دهندگان مسن و بخشی از جریان‌های میانه‌رو از جمله گروه‌هایی بودند که در شکل‌گیری این نتیجه نقش داشتند.
پیروزی فراتر از پیش‌بینی نظرسنجی‌ها
انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل با نتیجه‌ای همراه شد که بسیاری از ناظران را غافلگیر کرد. بر اساس گزارش جماران به نقل از روزنامه گاردین، لولا دا سیلوا با کسب ۵۱.۷۹ درصد آرا در برابر ۴۸.۲۱ درصد آرای فلاویو بولسونارو به پیروزی رسید. اختلاف آرای دو نامزد حدود ۴.۳ میلیون رأی اعلام شد؛ نتیجه‌ای که با برخی نظرسنجی‌های پیش از دور دوم، که از برتری بولسونارو حکایت داشتند، تفاوت داشت.
این نتیجه را نمی‌توان صرفاً به حمایت پایگاه سنتی چپ از لولا نسبت داد. تحلیلگران مورد استناد جماران معتقدند که مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، نسلی و سیاسی در کنار نگرانی از گسترش نفوذ راست افراطی، گروه‌های متفاوتی از رأی‌دهندگان را به حمایت از رئیس‌جمهور برزیل سوق داد.
جوانان؛ نیروی فعال در خیابان و فضای مجازی
یکی از عوامل مورد توجه تحلیلگران، حضور جوانان در فعالیت‌های انتخاباتی بود. هرتز دیاس، نامزد دور نخست از حزب کارگران سوسیالیست متحد، به الجزیره نت گفت جوانان با انگیزه مخالفت با جریان بولسونارو به میدان آمدند. در کنار حضور خیابانی، شبکه‌های اجتماعی نیز به بستری برای انتشار پیام‌های انتخاباتی و بسیج رأی‌دهندگان تبدیل شدند. عمر صالح، رئیس انجمن ملی حقوقدانان مسلمان در برزیل، معتقد است کارزار لولا از ابزارهای دیجیتال برای ارتباط با جوانان بهره گرفت و بر موضوعاتی مانند رفاه اجتماعی، سیاست‌های فرهنگی و حقوق بشر تأکید کرد. حمایت چهره‌های شناخته‌شده در عرصه هنر برزیل و جهان نیز به گسترش پیام انتخاباتی لولا کمک کرد. این ارتباطات امکان دسترسی به گروه‌هایی را فراهم کرد که الزاماً در چارچوب‌های سنتی فعالیت حزبی قرار نمی‌گیرند.
زنان و سالمندان در کانون توجه
ژائو کارلوس یاروشینسکی سیلوا، استاد علوم اجتماعی دانشگاه فدرال رورایما، بر نقش رأی‌دهندگان زن و مشارکت بالای سالمندان در نتیجه انتخابات تأکید کرده است. بر اساس تحلیل او، افزایش مشارکت می‌توانست به کاهش میزان عدم شرکت در انتخابات کمک کند. حضور رأی‌دهندگان مسن در کنار فعالیت نسل جوان، ترکیبی از گروه‌های سنی مختلف را در حمایت از لولا شکل داد.
این موضوع نشان می‌دهد که نتیجه انتخابات تنها محصول بسیج یک گروه اجتماعی خاص نبود، بلکه مشارکت بخش‌های مختلف جامعه در تعیین سرنوشت رقابت اهمیت داشت.
نگرانی از راست افراطی
عامل همگرایی سیاسی
احمد شحاده، رئیس مؤسسه فلسطینی ـ برزیلی، معتقد است نگرانی درباره پیامدهای قدرت‌گیری راست افراطی برای دموکراسی برزیل، از عوامل مهم حمایت از لولا بود.
به گفته او، بخشی از رأی‌دهندگان، از جمله چهره‌های راست دموکراتیک و منتقدان سنتی چپ، رقابت را فراتر از اختلاف بر سر برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی ارزیابی کردند. در این نگاه، آینده نهادهای دموکراتیک و توازن قدرت نیز اهمیت داشت.
بر همین اساس، حمایت از لولا لزوماً به معنای توافق کامل همه رأی‌دهندگان با برنامه‌های حزب کارگران نبود؛ برای برخی، جلوگیری از تقویت جریان رقیب اولویت بیشتری داشت.
جامعه عرب برزیل؛ مجموعه‌ای با گرایش‌های متفاوت
جامعه عرب‌تبار برزیل نیز در تحلیل رفتار انتخاباتی مورد توجه قرار گرفت. به گزارش جماران، برخی برآوردها سهم این جوامع از جمعیت برزیل را حدود شش درصد می‌دانند و جامعه لبنانی بزرگ‌ترین گروه در میان آنهاست.
با این حال، این جامعه را نمی‌توان یک بلوک سیاسی یکپارچه دانست. دیدگاه‌های اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی متفاوت، رفتار انتخاباتی اعضای آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی صاحبان سرمایه به جریان راست گرایش داشتند، در حالی که بخشی از صاحبان کسب‌وکارهای کوچک و طبقه متوسط از لولا حمایت کردند. نتیجه‌ای با پیامدهای فراتر از رقابت حزبی پیروزی لولا حاصل هم‌زمانی عوامل مختلف بود: مشارکت گروه‌های اجتماعی متنوع، فعالیت جوانان در فضای مجازی، حمایت بخشی از زنان و سالمندان و نگرانی برخی رأی‌دهندگان از پیامدهای قدرت‌گیری راست افراطی. با این حال، تحلیلگران درباره میزان تأثیر هر عامل دیدگاه‌های متفاوتی دارند و نمی‌توان نتیجه را به یک دلیل واحد تقلیل داد. آنچه از این انتخابات برمی‌آید، اهمیت ائتلاف‌های اجتماعی و تغییر انگیزه‌های رأی‌دهندگان در رقابت‌های سیاسی است.
برگرفته از: جماران