گروه بین الملل: پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، بار دیگر بحث درباره آینده نظم بینالمللی و جایگاه قدرتهای بزرگ را مطرح کرده است. این ابتکار که میتواند موضوعاتی مانند کنترل تسلیحات هستهای، جنگ اوکراین و مناسبات اقتصادی را دربر بگیرد، در عین حال نگرانیهایی درباره نقش اروپا و حق مشارکت کییف در تصمیمگیری درباره آینده خود ایجاد کرده است. با این حال، برگزاری نشست هنوز قطعی نیست و دستور کار نهایی آن نیز مشخص نشده است.
دیپلماسی قدرتهای بزرگ
در کانون توجه
دونالد ترامپ در اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که با برگزاری نشستی مشترک با رهبران روسیه و چین، در صورت موافقت شی جینپینگ، موافق است. او موضوع اصلی چنین دیداری را کنترل تسلیحات هستهای و خلع سلاح عنوان کرد و احتمال پرداختن به مسائل تجاری را نیز مطرح ساخت. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که روابط آمریکا با روسیه و چین، همزمان با رقابتهای راهبردی، وارد مرحلهای از تماسهای دیپلماتیک تازه شده است. کاخ سفید به دنبال مدیریت رقابت با پکن و یافتن راههایی برای کاهش تنش با مسکو است؛ در مقابل، روسیه و چین نیز هرکدام میکوشند از تعامل با واشنگتن برای پیشبرد منافع خود بهره ببرند. با این حال، تمایل ترامپ به برگزاری نشست به معنای توافق قطعی سه کشور نیست. مقامهای کرملین نیز اعلام کردهاند که درباره امکان دیدار گفتوگوهایی صورت گرفته، اما هنوز توافق مشخصی درباره زمان و دستور کار آن وجود ندارد.
یکی از مهمترین محورهای بحثبرانگیز این پیشنهاد، احتمال بررسی جنگ اوکراین بدون حضور نمایندگان کییف است. گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که مسکو علاقهمند است از چنین دیداری برای پیشبرد توافقی درباره جنگ استفاده کند که ملاحظات و خواستههای روسیه را در نظر بگیرد.
اوکراین تأکید کرده است که هرگونه مذاکره درباره آینده این کشور باید با مشارکت مستقیم دولت آن انجام شود. مقامهای اوکراینی همچنین هشدار دادهاند که گفتوگو درباره سرنوشت کشورشان میان قدرتهای بزرگ، بدون حضور کییف، میتواند موقعیت روسیه را تقویت کند.
از منظر حقوق بینالملل و دیپلماسی، توافق احتمالی میان قدرتهای بزرگ لزوماً به معنای پذیرش آن از سوی طرفهای درگیر نیست. هرگونه راهحل پایدار برای جنگ، علاوه بر توافقهای سیاسی، به بررسی مسائل سرزمینی، تضمینهای امنیتی و شرایط اجرایی نیز نیاز دارد.
نگرانی اروپا از حاشیهنشینی
احتمال گفتوگوی مستقیم میان واشنگتن، مسکو و پکن، پرسشهایی درباره جایگاه اروپا در معادلات امنیتی آینده ایجاد کرده است. کشورهای اروپایی از پیامدهای جنگ اوکراین برای امنیت قاره خود متأثر شدهاند و نگراناند که توافقی میان قدرتهای بزرگ بدون مشارکت مؤثر آنها، بر امنیت اروپا و آینده روابط فراآتلانتیکی تأثیر بگذارد.
با این حال، کنار گذاشته شدن احتمالی اروپا از یک نشست به معنای حذف کامل نقش آن نیست. کمکهای مالی و نظامی کشورهای اروپایی به اوکراین و ظرفیتهای اقتصادی و دفاعی این کشورها، همچنان در محاسبات مربوط به آینده جنگ اهمیت دارد. در نتیجه، باید میان جایگاه رسمی کشورها در یک نشست دیپلماتیک و توان واقعی آنها برای اثرگذاری بر تحولات میدانی تفاوت قائل شد.
رقابت آمریکا، روسیه و چین
بر سر نظم جهانی
نشست احتمالی سهجانبه میتواند فرصتی برای گفتوگو درباره کنترل تسلیحات هستهای باشد؛ موضوعی که با توجه به ظرفیت هستهای سه کشور، اهمیت بینالمللی دارد. با این حال، اختلاف منافع آنها و نگرانیهای امنیتی متقابل، دستیابی به توافقی جامع را دشوار میکند. روسیه میتواند از چنین دیداری برای تثبیت جایگاه خود در دیپلماسی جهانی بهره ببرد. آمریکا نیز ممکن است آن را فرصتی برای مدیریت رقابتهای راهبردی و کاهش خطر درگیری مستقیم بداند. چین در مقابل، باید میان حفظ روابط خود با روسیه و تداوم منافع اقتصادی گستردهاش در اروپا و سایر مناطق تعادل برقرار کند.