گروه بین الملل: در آستانه ورود جنگ ایران و آمریکا به هفتمین ماه، بحث درباره امکان بازگشت دو کشور به مسیر مذاکره بار دیگر مطرح شده است، اما اختلاف بر سر شرایط آغاز گفتوگوها پابرجاست. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از احتمال ازسرگیری مذاکرات در هفته پیش رو سخن گفته، در حالی که تهران تأکید دارد هرگونه توافق تازه باید بر پایه شروط مشخص شکل بگیرد. این وضعیت نشان میدهد مسئله اصلی فقط اصل مذاکره نیست، بلکه ترتیب اقدامات و امتیازهایی است که دو طرف پیش از شروع گفتوگوها انتظار دارند.
به گزارش تابناک، ترامپ پس از رد پیشنهاد هفتروزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرده است که انتظار دارد مذاکرات جدیدی با تهران انجام شود. او گفته ایران خواهان توافق است، اما توافقی که مورد نظر واشنگتن نیست. این موضع در شرایطی مطرح شده که اخیراً تماسها و رایزنیهای غیرمستقیم میان دو طرف، با میانجیگری کشورهایی مانند قطر، ادامه داشته است.
در سوی مقابل، ایران بر پیشنهاد خود برای بازگشایی تنگه هرمز در یک بازه هفتروزه تأکید کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده تهران طرحی مشخص را از طریق قطر به آمریکا منتقل کرده و در صورت فراهم شدن شرایط مورد نظر ایران، امکان بازگشت به عبور و مرور عادی کشتیها و آغاز مذاکرات وجود خواهد داشت. در این طرح، موضوع توقف درگیریها در جبهههای مختلف منطقه، رفع محاصره دریایی بنادر ایران، کاهش فشارهای اقتصادی و فراهم شدن امکان فروش نفت و دسترسی به بخشی از داراییهای مسدودشده مطرح شده است.
تنگه هرمز در مرکز اختلاف
تنگه هرمز اکنون به محور مناقشه تبدیل شده است. این آبراه که مسیر مهمی برای انتقال نفت و گاز جهان به شمار میرود، تحت تأثیر جنگ ایران و آمریکا قرار گرفته است. تهران بازگشایی آن را به مجموعهای از اقدامات متقابل مرتبط میداند، در حالی که واشنگتن خواهان تغییر شرایط کنونی پیش از ارائه امتیازهاست. گزارشهای اخیر نشان میدهد اختلاف دو طرف بیش از آنکه درباره اصل مذاکره باشد، درباره این است که کدام طرف باید نخستین گام عملی را بردارد.
ترامپ در روزهای گذشته مواضع متفاوتی درباره چشمانداز مذاکرات مطرح کرده است. او در یک مقطع از پیشرفت گفتوگوها و امکان دستیابی به توافق سخن گفت و در مقطع دیگری بر فشار اقتصادی و شروط آمریکا تأکید کرد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایران نیز اعلام کرده در برابر فشار و تهدید، حاضر به پذیرش توافقی خارج از چارچوب شروط خود نیست.
پرونده هستهای مهم است
یکی دیگر از محورهای اصلی اختلاف، برنامه هستهای ایران است. ترامپ بارها تأکید کرده است که واشنگتن اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد. در مقابل، مقامهای ایرانی ضمن تأکید بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای، گفتهاند درباره حقوق هستهای کشور حاضر به پذیرش فشار سیاسی نیستند. گزارشهای منتشرشده همچنین حاکی از آن است که تهران حتی در صورت پذیرش پیشنهاد مربوط به هرمز، لزوماً امتیازدهی هستهای را بخشی از توافق اولیه نمیداند.
دیپلماسی همچنان در کنار فشار و اقدامات نظامی به عنوان یکی از مسیرهای حل بحران مطرح است. مقامهای اروپایی و کشورهای منطقه نیز بر ضرورت کاهش تنش تأکید کردهاند، اما اختلاف میان تهران و واشنگتن بر سر تضمینها، تحریمها، تنگه هرمز و برنامه هستهای مانع از شکلگیری توافق نهایی شده است.
اکنون چشمها به هفته پیش رو دوخته شده است؛ هفتهای که میتواند مشخص کند اظهارات ترامپ درباره بازگشت به مذاکره به تماسهای عملی و گفتوگوهای جدی منجر میشود یا اختلاف بر سر شروط اولیه بار دیگر روند دیپلماتیک را متوقف خواهد کرد. آنچه روشن است، این است که هر دو طرف همچنان درباره امکان مذاکره سخن میگویند، اما مسیر رسیدن به توافق به حل اختلاف درباره نخستین گام وابسته مانده است.