مرکز آمار ایران منتشر کرد: بر اساس آخرین نتایج حسابهای ملی فصلی این مرکز، محصول ناخالص داخلی (GDP) به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ در سهماهه اول سال ۱۴۰۵ به رقم ۲۱ هزار و ۷۹۵ میلیارد ریال با نفت و ۱۷ هزار و ۲۲۶ میلیارد ریال بدون احتساب نفت رسیده است، درحالیکه رقم مذکور در سهماهه اول سال قبل با نفت ۲۴ هزار و ۲۵۵ میلیارد ریال و بدون نفت ۱۸ هزار و ۴۹ میلیارد ریال بوده که نشان از رشد ۱۰.۱- درصدی محصول ناخالص داخلی با نفت و ۴.۶- درصدی محصول ناخالص داخلی بدون نفت نسبت به سهماهه اول سال ۱۴۰۴ دارد. همچنین در سهماهه اول سال ۱۴۰۵ رشته فعالیتهای گروههای کشاورزی رشد ۲.۳ درصدی، صنایع و معادن منفی ۱۴.۷ درصدی و خدمات منفی ۴.۸ درصد نسبت به ۳ ماهه اول سال ۱۴۰۴ رشد داشتهاند.
وضعیت بد صنعت
نتایج مذکور حاکی از آن است که در سهماهه اول سال 1405 رشته فعالیتهای گروه کشاورزی رشد 2.3 گروه صنایع و معادن منفی 14.7 و گروه خدمات منفی 4.8 درصد نسبت به سهماهه اول سال 1404، رشد داشته است.
افت تولید
در میان زیرگروههای صنایع و معادن، استخراج نفت و گاز طبیعی با رشد منفی ۲۶.۴ درصدی یکی از اصلیترین عوامل افت تولید بوده است. با توجه به اینکه سیستم بودجهریزی در ایران عمدتاً نفت محور بوده، این کاهش میتواند دولت را در تأمین مالی سال جاری با چالش مواجه کند.
بررسیهای بیشتر نشان میدهد که کاهش فعالیت اقتصادی به نفت محدود نمانده است. سایر معادن نیز با افت ۱.۹ درصدی مواجه شدهاند و بخش صنعت، که سهم مهمی در تولید غیرنفتی دارد، ۲.۵ درصد کاهشیافته است. همچنین توزیع گاز طبیعی با رشد منفی ۲۱.۳ درصد، تأمین آب و برق با منفی ۵.۴ درصد و ساختمان با منفی ۶.۴ درصد روبهرو شدهاند. گروه صنایع و معادن بدون نفت در بهار امسال رشد منفی ۵.۲ درصدی داشته است. بنابراین نمیتوان کل کاهش ۱۰.۱ درصدی رشد اقتصادی را تنها با افت تولید نفت توضیح داد. حتی بخشهای غیرنفتی نیز در این فصل کوچکتر شدهاند و این موضوع نشان میدهد دامنه انقباض اقتصاد نسبت به یک شوک محدود به صنعت نفت گسترده است.
افت خدمات
حملونقل، انبارداری و ارتباطات با رشد منفی ۱۷ درصدی با افت شدیدی روبهرو شدهاند. عمده و خردهفروشی، هتل و رستوران نیز ۳.۹ درصد کاهش داشتهاند.
افت سرمایهگذاری
تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بهار ۱۴۰۵ نسبت به فصل مشابه سال قبل ۸.۴ درصد کاهشیافته است. این متغیر در بهار ۱۴۰۴ نیز منفی ۲.۱ درصد بوده؛ بنابراین روند سرمایهگذاری نهتنها متوقف نشده، بلکه سرعت افت آن بیشتر شده است. هر دو جزء اصلی تشکیل سرمایه نیز در محدوده منفی قرارگرفتهاند. سرمایهگذاری در ماشینآلات ۹.۷ درصد و سرمایهگذاری در ساختمان ۶.۴ درصد کاهشیافته است. مصرف نهایی دولت نیز از رشد مثبت ۱.۴ درصدی در بهار ۱۴۰۴ به رشد منفی ۱.۷ درصدی رسیده است، اما شدت این افت در مقایسه با سرمایهگذاری و صادرات بسیار کمتر است. همچنین، به نظر میرسد علت این رخداد، انقباضی بودن بودجه 1405 نسبت به 1404 است.
افت 35 درصدی صادرات
بزرگترین کاهش در سمت هزینه مربوط به صادرات بوده است. صادرات در بهار ۱۴۰۵ با افت ۳۵.۷ درصدی مواجه شده؛ درحالیکه در بهار سال گذشته نیز رشد آن منفی ۸.۸ درصد بود. این کاهش شدید در کنار افت تولید نفت و کاهش ۱۷ درصدی فعالیتهای حملونقل، انبارداری و ارتباطات، نشان میدهد بخش خارجی اقتصاد در این فصل تحتفشار زیادی قرارگرفته است.واردات نیز ۱۴.۸ درصد کاهشیافته است.
کاهش سطح رفاه خانوار
روند فصلی رشد اقتصادی نشان میدهد اقتصاد ایران پس از تجربه رشدهای نسبتاً مثبت در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳، از سال ۱۴۰۴ وارد مسیر متفاوتی شده است. رشد اقتصادی کل در بهار ۱۴۰۴ منفی ۰.۲ درصد بود و پسازآن نیز اگرچه در تابستان و پاییز به محدوده مثبت بازگشت، در زمستان ۱۴۰۴ دوباره به منفی ۲.۲ درصد رسید. حالا رشد منفی ۱۰.۱ درصدی بهار ۱۴۰۵ فاصله زیادی با عملکرد فصلهای اخیر ایجاد کرده است. این رقم نشان میدهد که سطح رفاه کلی خانوارهای ایرانی در بهار امسال 10 درصد کمتر از بهار سال گذشته شده است.
برگرفته از اکو ایران