گروه بین الملل: وتوی روسیه و چین در شورای امنیت، مانع تمدید مأموریت هیئت کارشناسان تحریمهای ایران شد، اما به گفته مارک فیتزپاتریک، دیپلمات پیشین آمریکایی، این اقدام به معنای پایان تحریمها نیست. او در گفتوگو با تابناک تأکید کرده است که تحریمهای سازمان ملل همچنان برقرارند، هرچند نبود کمیته ناظر، ارزیابی میزان اجرای آنها را دشوارتر میکند.
پایان مأموریت هیئت کارشناسان
شورای امنیت سازمان ملل در نشست اخیر خود پیشنویس قطعنامه آمریکا برای تمدید یکساله مأموریت هیئت کارشناسان مرتبط با کمیته تحریمهای ایران را بررسی کرد. این پیشنویس با ۱۱ رأی موافق، دو رأی مخالف روسیه و چین و دو رأی ممتنع پاکستان و سومالی روبهرو شد و به دلیل وتوی دو عضو دائم شورای امنیت تصویب نشد.
هیئت کارشناسان، بازوی نظارتی کمیته تحریمهای ایران بود و وظیفه داشت درباره اجرای محدودیتها گزارشهای دورهای ارائه کند. با رد پیشنویس، مأموریت این هیئت که قرار بود در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ پایان یابد، تمدید نخواهد شد.
فیتزپاتریک میگوید این اتفاق، نظارت سازمان ملل بر اجرای تحریمها را محدود میکند، اما خود تحریمها را از میان نمیبرد. به گفته او، تحریمهای سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ و در چارچوب سازوکار بازگشت تحریمها دوباره فعال شدهاند و از نظر حقوق بینالملل همچنان برقرارند.
اختلاف بر سر اجرای تحریمها
نکته مهم در تحلیل فیتزپاتریک، تفاوت میان «وجود تحریم» و «توانایی نظارت بر اجرای آن» است. او معتقد است نبود کمیته کارشناسی باعث میشود ارزیابی میزان اجرای تحریمها دشوارتر شود. آمریکا و دیگر کشورهای غربی همچنان میتوانند گزارشهای اطلاعاتی خود را منتشر کنند، اما این گزارشها از جایگاه حقوقی و اعتبار گزارشهای رسمی کمیته سازمان ملل برخوردار نخواهند بود.
از سوی دیگر، به گفته این دیپلمات پیشین، روسیه، چین و برخی کشورهای دیگر بازگشت تحریمها را نپذیرفتهاند و احتمالاً به این رویکرد ادامه خواهند داد. در مقابل، کشورهای همسو با غرب همچنان تحریمهای سازمان ملل و محدودیتهای ملی خود را اجرا خواهند کرد.
پرونده هستهای در شورای امنیت
فیتزپاتریک در بخش دیگری از این گفتوگو به ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت نیز اشاره کرده است. به اعتقاد او، بازگشت پرونده ایران به دستور کار شورای امنیت پس از حدود ۲۰ سال، اهمیت سیاسی و نمادین دارد.
او معتقد است این وضعیت میتواند زمینه حقوقی بیشتری برای طرح تحریمهای جدید ایجاد کند، اما اجرای چنین تحریمهایی به موضع اعضای شورای امنیت و بهویژه روسیه و چین بستگی خواهد داشت. از دید او، تا زمانی که تهران بتواند روی مخالفت مسکو و پکن با تحریمهای بیشتر حساب کند، تصویب اقدامات جدید با محدودیت روبهرو خواهد بود.
در مجموع، وتوی روسیه و چین اگرچه مسیر نظارت رسمی سازمان ملل بر تحریمهای ایران را دشوارتر کرده، اما بر اساس ارزیابی فیتزپاتریک به معنای لغو یا پایان یافتن تحریمها نیست. در چنین شرایطی، اختلاف اصلی بیش از آنکه بر سر وجود تحریمها باشد، به میزان اجرای آنها و توانایی نهادهای بینالمللی برای نظارت بر این روند مربوط میشود.
برگرفته از: تابناک