ستاره صبح، فائزه صدر: وجود اختلافات و نبود اعتماد میان کشورهای منطقه و تداوم وابستگی ساختار امنیتی خلیج فارس به قدرتهای فرا منطقهای، مهمترین چالش ایجاد یک نظام امنیتی بومی است. درحالیکه تشدید تنش در منطقه، لزوم همکاری میان کشورهای دو سوی خلیج فارس را یک ضرورت است، اما با اتفاقاتی نظیر لغو اجلاس صلاله در عمان، چشم انداز شکل گیری یک پیمان امنیتی پایدار در کوتاه مدت چندان روشن به نظر نمیرسد. ستاره صبح در گفت و گو با حسن هانی زاده، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی به بررسی این موضوع پرداخته که در ادامه میخوانید:
حسن هانی زاده در رابطه با علت لغو اجلاس صلاله گفت: قرار بر این بود که نشستی با شرکت وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس در پادشاهی عمان تشکیل شود، منطقه حرف برای گفتن دارد. موضوع حمله آمریکا به ایران و وضعیت تنگه هرمز جای بحث و گفت و گوی منطقهای دارد.
وی در این خصوص افزود: اتفاقاتی که در روزهای اخیر رخ داد عربستان را به این جمع بندی رسانده که انصارالله یمن با همکاری جبهه مقاومت به تاسیسات نفتی عربستان حمله کرده است، از این رو سعودیها از پادشاهی عمان خواستهاند تا اطلاع ثانوی این نشست را لغو کند.
هانی زاده با اشاره به نقش عربستان در تنش اخیر اضافه کرد: این اقدام سعودیها راه تعامل و همگرایی کشورهای دو سوی خلیج فارس را بست. این مساله به ایران نشان داد که عربستان در هر نشست و جلسهای حضور داشته باشد، راه کارشکنی را در پیش خواهد گرفت. البته موضع ریاض برای تهران قابل پیش بینی بود.
وی افزود: سعودیها روی کشورهای عربی نفوذ دارند و حتی وقتی در مساله ای مثل مورد اخیر طی اقدامی غیر منتظره در آستانه برگزاری اجلاس از کشور عربی میزبان میخواهند که نشستی رسمی و برنامه ریزی شده، لغو شود، مشخص است که نتیجه چه خواهد بود!
این کارشناس سیاست خارجی در رابطه با نیاز منطقه به انسجام تاکید کرد: منطقه تا اندازهای متوجه این حقیقت است که چتر حمایتی ایالات متحده نمیتواند برایشان امنیت شده پایدار ایجاد کند. از این رو ظرفیت همگرایی وجود دارد، اختلافات باید حل شود و منطقه به این انسجام نیاز دارد. ایران به دنبال همکاری و تعامل با تمام کشورهای حوزه خلیج فارس است. اما آمریکا در استمرار این وضعیت مشوق عربستان است. به عقیده من لغو نشست در وهله اول خواسته آمریکا بود و سعودیها مجری آن شدند.
وی افزود: متاسفانه بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس تابع اراده آمریکا هستند. ۶ کشور از دولتهای خلیج فارس نمیتوانند مستقل از آمریکا تصمیم گیری کنند. آنچه تا انجام دادهاند تبلور اراده کاخ سفید در منطقه بود. به طور خلاصه باید عرض کنم که آمریکا اجازه نمیدهد همگرایی موثری در منطقه شکل بگیرد و ایران امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز را با همکاری کشورهای ذی نفع منطقه بومی سازی کند.
این استاد علوم سیاسی با یادآوری نقش مطلوب آمریکا در منطقه، گفت: منطقه در مرحلهای است که قدرتی فرامنطقه ای و تخریب گر وارد مناسبات سیاسی ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس شده است. فشار آمریکا روی همپیمانان منطقهای است اجازه نداده تا اینجا تفاهمی واقعی بین کشورهای منطقه و ایران به وجود بیاید. وی با تاکید بر لزوم برگزاری نشست صلاله، اظهار داشت: به تأخیر افتاده نشست صلاله در پادشاهی عمان امری موقتی است. ایران و عمان روابطی تعریف شده دارند. توافقنامه ایران و پادشاهی عمان برای مدیریت مشترک بر تنگه هرمز بین مقامات دو کشور آماده امضا است. مساله روشن است دو کشور همسایه برای منطقهای که به طور تاریخی و حقوقی در اختیار آنها است تصمیم میگیرند، اما اینجا یک قدرت فرامنطقه ای به زور میخواهد وارد مناسباتی شود که ارتباطی با او ندارد.
حسن هانی زاده در پایان گفت و گو متذکر شد: نشست صلاله باید برگزار شود زیرا موضوع این نشست، گفت و گو درباره ضرورتهای عینی منطقه است. منطقه به تفاهمی کامل و پایدار نیاز دارد. ایران نه قصد کشور گشایی دارد و نه با کشورهای حوزه خلیج فارس مشکلی دارد! تهران تعامل با منطقه را میخواهد و دخالت آمریکا در مسیر عکس است. تا اراده آمریکا از میان برداشته نشود و تا زمانی که همسایهها به درک درستی از لزوم توافق بین کشورهای منطقه نرسند، ایران نمیتواند فضای تفاهم پایدار با همسایگان عرب خود را تجربه کند.