همزمان با روز سینما، نمایشگاه عکس و پوستر برندگان سینمای ایران در موزه سینما با نمایش ۳۰ اثر از برگزیدگان جشنواره فیلم فجر برگزار شد؛ نمایشگاهی که بخشی از تاریخ تصویری سینمای ایران را در قالب ۱۶ عکس و ۱۵ پوستر مرور میکند.
سیفالله صمدیان، عکاس و فیلمساز، در این مراسم درباره روند گردآوری این آثار گفت که ایده این کار دو سال پیش شکل گرفت. نبود یک فهرست جامع از برندگان بخش عکس و پوستر جشنواره فیلم فجر، روند جمعآوری آثار را دشوار کرده بود و برگزارکنندگان ناچار شدند اطلاعات را از کاتالوگهای جشنواره، موزه سینما و حتی منابعی مانند ویکیپدیا بررسی کنند.
به گفته صمدیان، در جریان این بررسیها مشخص شد نام و آثار برخی برندگان در فهرستهای موجود ثبت نشده است. قرار است آثار میترا محاسنی، امید صالحی و محمدمهدی دلخواسته نیز به مجموعه کتاب نمایشگاه افزوده شود.
از پوسترهای لالهزاری تا زبان هنری
ابراهیم حقیقی، طراح گرافیک و فیلمساز، در این مراسم به تحولات طراحی پوستر سینمای ایران پرداخت و گفت تغییر سلیقه مخاطبان و تهیهکنندگان در این زمینه کار آسانی نبود.
او توضیح داد که در سالهای نخست، پوسترهای سینمایی بیشتر بازتاب فضای فیلمهایی بودند که با رنگهای تند، صحنههای پرتحرک، کافه، کاباره و رقص شناخته میشدند. این پوسترها بیشتر برای سردر سینماها طراحی میشدند و شیوهای رایج در تبلیغات سینمایی بودند.
به گفته حقیقی، با شکلگیری بنیاد سینمایی فارابی و تلاش گروهی از طراحان گرافیک، تصمیم گرفته شد برای برخی فیلمها دو نوع پوستر طراحی شود؛ یکی با همان سبک رایج و دیگری با رویکردی هنری و متفاوت. مرتضی ممیز، قباد شیوا، آیدین آغداشلو، فرشید مثقالی و خود حقیقی از جمله طراحانی بودند که در این مسیر فعالیت کردند.
این تغییر به تدریج زبان تازهای را وارد تبلیغات سینمایی کرد و پوسترهای ایرانی توانستند در جشنوارههای خارجی نیز جلوهای متفاوت از گرافیک سینمای ایران ارائه دهند.
«هامون» و پوستری که ماندگار شد
حقیقی در ادامه از تجربه طراحی پوستر «هامون» داریوش مهرجویی گفت؛ فیلمی که برای طراحی پوسترش ابتدا نسخهای با تصویر ازهمپاشیده شخصیت اصلی آماده شد اما مورد پسند قرار نگرفت.
او تأکید کرد که هیچگاه بدون دیدن فیلم اقدام به طراحی پوستر نمیکند و باید ابتدا فضای اثر را بشناسد. در نهایت، نسخهای از طراحی او با تغییر نوشتههای فارسی به انگلیسی برای جشنواره خارجی ارسال شد و همان نسخه توانست جایزه بگیرد.
حقیقی همچنین از تلاشهای مسعود محرابی و محمودرضا بهمنپور برای گردآوری تاریخ پوسترهای سینمای ایران یاد کرد و گفت مجموعهای جامع از این آثار تا سال ۱۴۰۲ گردآوری شده، اما مشکلات مالی و بیماری بهمنپور مانع انتشار آن شده است. نمایشگاه موزه سینما و کتاب همراه آن، تلاشی برای حفظ بخشی از این میراث تصویری و یادآوری نقش پوستر در شکلگیری خاطره جمعی ایرانیان از سینماست.