گروه بین الملل: شبکه الجزیره در گزارشی با اشاره به سفر دوباره مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران نوشت که اسلامآباد در تلاش است بنبست مذاکرات ایران و آمریکا را بشکند. این سفر در شرایطی انجام میشود که تفاهم ۶۰ روزه اسلامآباد منتفی شده، فشارهای اقتصادی آمریکا علیه تهران افزایش یافته و ایران همچنان بر لغو محاصره دریایی، رفع تحریمها و توقف تهدیدهای نظامی بهعنوان پیششرطهای خود تأکید دارد.
سومین سفر منیر به تهران
وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده است که عاصم منیر برای سومین بار در سال جاری به تهران سفر میکند. این سفر پس از دو تماس تلفنی او با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در فاصله چهار روز صورت میگیرد و قرار است طی آن درباره تحولات منطقه و راههای تقویت صلح و امنیت گفتوگو شود.
منیر پیشتر نیز در ماههای آوریل و مه به تهران سفر کرده بود؛ سفرهایی که همزمان با تلاشهای اولیه برای شکلگیری مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا انجام شد. به نوشته الجزیره، مأموریت تازه او در شرایطی انجام میشود که مسیر دیپلماتیک ایجادشده از طریق تفاهم اسلامآباد تقریباً متوقف شده و واشنگتن در حال آمادهسازی دور جدیدی از تحریمها علیه تهران است.
هرمز؛ گره اصلی مذاکرات
یکی از اصلیترین محورهای اختلاف، تنگه هرمز است. ایران تأکید دارد که آمریکا باید پیش از هر توافقی محاصره دریایی را لغو کند، تحریمهای نفتی را پایان دهد، داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند و تهدیدهای نظامی را کنار بگذارد. تفاهم ۶۰ روزهای که در ۱۷ ژوئن میان ایران، آمریکا و پاکستان شکل گرفت، در اواسط اوت بدون تمدید به پایان رسید. از آن زمان، چشمانداز مذاکرات بیش از گذشته مبهم شده است. در همین حال، احتمالاً مسئله حملات حوثیها در دریای سرخ نیز در دیدارهای منیر مطرح خواهد شد. این موضوع برای پاکستان اهمیت ویژهای دارد، زیرا در حمله اخیر به یک کشتی تجاری در بابالمندب، چند تبعه پاکستانی کشته شدند.
اهرم پاکستان چیست؟
تحلیلگران درباره نفوذ واقعی پاکستان اختلاف نظر دارند. برخی معتقدند اسلامآباد به دلیل نداشتن منافع مستقیم در نتیجه مذاکرات، میتواند میانجی قابل اعتمادی برای انتقال پیام میان تهران و واشنگتن باشد. پاکستان همچنین از ادامه جنگ متضرر میشود؛ زیرا به انرژی وارداتی از خلیج فارس وابسته است و ناامنی منطقه میتواند تجارت و حوالههای ارزی اتباع پاکستانی را تحت تأثیر قرار دهد. برخی تحلیلگران حتی معتقدند منیر حامل پیشنهادهایی از سوی واشنگتن برای تهران است و پاکستان همچنان یکی از معدود کانالهای ارتباطی قابل اعتماد میان دو طرف محسوب میشود.
قطر بازیگر اصلی
با این حال، همه کارشناسان نقش پاکستان را محوری نمیدانند. آندریاس کریگ، استاد مطالعات دفاعی در کالج کینگز لندن، معتقد است قطر همچنان کانال اصلی میانجیگری سیاسی میان ایران و آمریکا است.
از نگاه او، نقش پاکستان بیشتر در حوزه نظامی و امنیتی تعریف میشود؛ بهخصوص ارتباط با ساختارهای نظامی و امنیتی ایران که پس از تحولات اخیر، نقش بیشتری در تصمیمگیریهای مربوط به جنگ و صلح پیدا کردهاند.
احتمال گشایش در هرمز
برخی تحلیلگران ایرانی احتمال دادهاند که سفر منیر بتواند زمینه بازگشت تهران و واشنگتن به میز مذاکره را فراهم کند. حتی احتمال توافق جدید میان ایران و عمان درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز مطرح شده است. با این حال، موفقیت این تلاش به واکنش آمریکا نیز وابسته است. اگر واشنگتن حاضر به ارائه امتیازهای لازم برای کاهش تنش نباشد، احتمال بازگشت دو طرف به چرخه فشار، تهدید و اقدام متقابل افزایش خواهد یافت. سفر عاصم منیر را باید تلاشی برای باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی دانست، نه نشانهای قطعی از نزدیک بودن توافق. پاکستان میتواند پیامها را منتقل و زمینه گفتوگو را فراهم کند، اما توان تحمیل توافق بر تهران یا واشنگتن را ندارد. در این میان، قطر همچنان مهمترین میانجی سیاسی به شمار میرود و پاکستان تلاش دارد از مسیر ارتباطات نظامی و امنیتی، شکاف میان دو طرف را کاهش دهد.
برگرفته از: تابناک