گروه اجتماعی: آمارها از وجود بیش از ۱۸ میلیون نفر مجرد بالای ۴۵ سال و بیش از ۲۴ میلیون مجرد به علت طلاق یا فوت همسر در کشور حکایت دارد. یعنی حدود 42 میلیون نفر مجرد هستند. جمعیت کشور تقریباً 87 میلیون نفر است. یعنی نصف جمعیت تجرد را بهعنوان سبک زندگی پذیرفتهاند.
تجرد قطعی یعنی افرادی که بدون یکبار ازدواج، وارد سن ۴۰ سالگی شدهاند. بر اساس دیگر تعریفها برخی ورود به سن ۵۰ سالگی که احتمال ازدواج را بهطور تقریبی به صفر نزدیک میکند مترادف با تجرد قطعی میدانند.
در همین باره امانالله باطنی، پژوهشگر اجتماعی میگوید: بخش قابل تا ملی از جامعه میل به تجرد تبدیل به سبک زندگی شده است که در برخی موارد حتی والدین نیز از آن حمایت میکنند. برخی طبقات خاص جامعه حتی پا را فراتر نهادهاند به طوریکه برطرف کردن نیازهای عاطفی و حتی جنسی را بهصورت منظم در سبک زندگی خود گنجاندهاند، اما تعهد در قالب ازدواج رسمی در روابط آنها جایگاهی ندارد.
انتخاب اجباری تجرد
باطنی بابیان اینکه تجرد قطعی در جامعه ایرانی نه یک انتخاب و نه یک اجبار بلکه بیشتر یک انتخاب اجباری است؛ گفت: در این پدیده فرد علاقه به ازدواج دارد، از قرار گرفتن در موقعیت ازدواج بدش نمیآید، اما شرایط اجتماعی اجازه ازدواج به او نمیدهد یا مسئولیت اجتماعی ازدواج را نمیخواهد قبول کند که برای همین میتوان آن را یک انتخاب اجباری تلقی کرد. تجرد قطعی برای دختران بهطورمعمول با برچسبهای اجتماعی بیشتر و چالش همراه است.
پیامدهای تجرد
این پژوهشگر اجتماعی اضافه کرد: پیامدهای تجرد قطعی در سطح فردی افسردگی و خلأ عاطفی و در سطح اجتماعی پدیدارشان بحران سالمندان مجرد و خودکشی ناشی از خستگی خواهد بود.
ریشه تجرد گرایی
تجرد قطعی در مکتب فکری جامعهشناسی کارکردگرا؛ ناشی از کژکارکرد نهادهای اجتماعی بخصوص خانواده است که در آن والدین هلیکوپتری مقصرند. والدین هلیکوپتری آن دسته از والدینی هستند که به جای توانمندسازی فرزندان همیشه به آنها خدمترسانی کرده و مانند یک هلیکوپتر بالای سر بچهها به پرواز در میآیند تا از آنها مراقبت کنند.
باطنی افزود: فرزندان این والدین خود را ملزم به استقلال و ازدواج نمیبینند و فرآیند بلوغ اجتماعی آنها و پذیرش مسئولیت ازدواجشان درست پیش نمیرود، به همین دلیل میل به تجرد در میان آنها بالاست.
طلاق
این پژوهشگر اجتماعی با اشاره به طلاق بهعنوان یکی دیگر از کژ کارکردهای نهاد خانواده تصریح کرد: پژوهشها نشان میدهد بسیاری از فرزندان طلاق یا فرزندان طلاق عاطفی نسبت به ازدواج نوعی مقاومت نشان میدهند که این موضوع متأثر از تجربه زیسته تلخ آنان از طلاق یا طلاق عاطفی پدر و مادرشان است که به میل به تجرد آنها دامن میزند.
ناهنجاری
وی بابیان اینکه در جامعهشناسی کارکردگرا، تجرد قطعی و میل به تجرد را میتوان ناشی از کژکارکرد نهاد حاکمیت نیز دانست، گفت: بحران اقتصادی کنترل نشده و تورم فزاینده جامعه را دچار هنجار پریشی میکند؛ یعنی بسیاری از هنجارهای اجتماعی مثل ازدواج کردن بهعنوان یک قاعده اجتماعی کمرنگ میشود، زیرا برای بسیاری افراد جامعه امکانپذیر نیست.
شکاف فرهنگی
باطنی ادامه داد: میل به تجرد در مکتب فکری جامعهشناسی تعارض گرا ناشی از تعارضهای اجتماعی بخصوص شکاف فرهنگی بین نسلهاست. نسل جدید، ارزشهای متفاوتی نسبت به نسلهای قبلی دارند و ازدواج کردن برای آنها چندان دارای معنا و ارزش نیست. وی بیان کرد: تجرد قطعی در جامعهشناسی تعاملگرا به دلیل تغییر محتوا و فرم تعامل اجتماعی دختران و پسران نسبت به دهههای قبل (مانند عشق رمانتیک و ازدواج سفید) و نیز تغییر معنای ازدواج در ذهن آنهاست. باطنی تأکید کرد: بنابراین هنجار پریشی بهواسطه بحران اقتصادی، کمرنگ شدن قواعد اجتماعی و احساس تعلیق و فرار از مسئولیت ازدواج بهواسطه حمایتهای بیانتهای والدین مهمترین دلایل فزونی این پدیده اجتماعی است.
15 میلیون زن مجرد
بر اساس آمار هفت میلیون و ۲۳۹ هزار و ۱۹۰ زن کمتر از ۴۰ سال و هفت میلیون و ۶۹۵ هزار و ۹۸۷ زن کمتر از ۴۵ سال هرگز ازدواجنکرده در کشور داریم.
19 میلیون مرد مجرد
۹ میلیون و ۳۳۸ هزار و ۴۷۳ مرد کمتر از ۴۰ سال و ۹ میلیون و ۸۱۲ هزار و ۲۸۱ مرد کمتر از ۴۵ سال در کشور تاکنون ازدواجنکردهاند. وزارت ورزش و جوانان، مجموع مجردان هرگز ازدواجنکرده کشور را ۱۸ میلیون و ۷۷۵ هزار و ۴۵۲ نفر اعلام کرده است.