بیدار شدن در نیمهشب، بهویژه حوالی ساعت ۳ بامداد، همیشه نشانه اختلال خواب نیست و میتواند ریشهای طبیعی و تکاملی داشته باشد. پژوهشگران میگویند انسانها در گذشته معمولاً خواب خود را در دو بخش تجربه میکردند؛ ابتدا چند ساعت میخوابیدند، مدتی بیدار میماندند و سپس دوباره تا صبح به خواب میرفتند. مطالعات نشان میدهد خواب انسان در چرخههای ۹۰ تا ۱۱۰ دقیقهای جریان دارد و در ساعات پایانی شب، خواب سبکتر میشود؛ به همین دلیل احتمال بیدار شدن افزایش مییابد. همچنین تغییرات طبیعی هورمون کورتیزول پیش از طلوع آفتاب میتواند احساس هوشیاری را بیشتر کند. با این حال، عواملی مانند استرس، مصرف کافئین و الکل، افت قند خون، یائسگی و برخی بیماریها نیز در بیداریهای شبانه نقش دارند. متخصصان توصیه میکنند برای بهبود کیفیت خواب، از مصرف کافئین و نور آبی پیش از خواب پرهیز شود، ساعت خواب و بیداری منظم باشد و در صورت تداوم بیخوابی، از روشهای درمانی مانند درمان شناختی-رفتاری استفاده شود.