کویت با نهایی کردن توافقنامه همکاری دفاعی با پاکستان، گام تازهای برای تنوعبخشی به شرکای امنیتی خود برداشته است. این توافق، همکاریهای نظامی، اطلاعاتی و آموزشی دو کشور را توسعه میدهد و همزمان جایگاه پاکستان را بهعنوان بازیگری اثرگذار در معادلات امنیتی خلیج فارس تقویت میکند؛ هرچند اسلامآباد همچنان تلاش دارد میان روابط خود با کشورهای عربی، ایران و آمریکا توازن برقرار کند.
همکاری دفاعی وارد مرحله اجرا شد
کویت بهطور رسمی جزئیات توافقنامه همکاری دفاعی با پاکستان را تصویب و در روزنامه رسمی این کشور منتشر کرده است. این توافق که در سال ۲۰۲۳ امضا شده بود، اکنون وارد مرحله اجرایی شده و چارچوبی برای توسعه همکاریهای نظامی و امنیتی میان دو کشور فراهم میکند. بر اساس مفاد این توافق، دو کشور در زمینه آموزش نظامی، تربیت افسران، برگزاری رزمایشهای مشترک، تبادل اطلاعات امنیتی و همکاریهای علمی و فنی فعالیت خواهند کرد. همچنین تبادل کارشناسان، متخصصان و نیروهای نظامی و همکاری در صنایع دفاعی، انتقال فناوری و پشتیبانی لجستیکی نیز در دستور کار قرار گرفته است.این توافق برای مدت پنج سال اعتبار دارد و در صورت مخالفت نکردن طرفین، بهطور خودکار تمدید خواهد شد.
توافق دفاعی، نه پیمان نظامی مشترک
اگرچه توافق جدید همکاریهای نظامی را گسترش میدهد، اما در زمره پیمانهای دفاع جمعی مانند ناتو قرار نمیگیرد. در این سند هیچ تعهدی برای دفاع متقابل در صورت حمله به یکی از دو کشور پیشبینی نشده و هدف اصلی آن افزایش هماهنگیهای آموزشی، اطلاعاتی و فنی است. در سالهای اخیر، افزایش تنشها در خلیج فارس، از جمله اختلافات ایران و آمریکا و همچنین تهدیدهای امنیتی منطقه، کشورهای عربی را به سمت تنوعبخشی به شرکای دفاعی سوق داده است. کویت نیز با این توافق میکوشد وابستگی خود به یک قدرت خارجی را کاهش داده و از تواناییهای ارتش پاکستان که از نیروهای باتجربه جهان اسلام محسوب میشود، بهره ببرد.
دستاورد راهبردی برای اسلامآباد
این توافق از نگاه ناظران، یک موفقیت دیپلماتیک و نظامی برای پاکستان به شمار میرود. اسلامآباد طی سالهای اخیر تلاش کرده نقش خود را از یک دریافتکننده امنیت به صادرکننده خدمات امنیتی برای کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس تغییر دهد. همکاریهای جدید میتواند علاوه بر تقویت روابط سیاسی، زمینه دریافت حمایتهای مالی و انرژی از کویت را نیز فراهم کند. همچنین فرصت مناسبی برای صادرات تجهیزات نظامی پاکستان، از جمله جنگندههای «JF-17 تندر» و سایر محصولات صنایع دفاعی این کشور ایجاد خواهد کرد.
احتیاط پاکستان در برابر ایران
با وجود درخواست کویت برای استقرار نیروهای زمینی پاکستان، اسلامآباد اعلام کرده در شرایط کنونی قصد استقرار دائمی نیروهای خود در خاک کویت را ندارد. این تصمیم با هدف جلوگیری از ورود مستقیم به مناقشات احتمالی منطقه، بهویژه در صورت تشدید تنش میان ایران و آمریکا، اتخاذ شده است. پاکستان تلاش میکند ضمن توسعه همکاریهای امنیتی با کشورهای عربی، روابط خود با تهران را نیز حفظ کند و از ایجاد حساسیت در همسایه شرقی خلیج فارس جلوگیری شود.
جایگاه آمریکا همچنان پابرجاست
در حال حاضر کویت میزبان حدود ۱۴ هزار نیروی نظامی آمریکایی و دو پایگاه مهم ایالات متحده، یعنی کمپ عریفجان و پایگاه هوایی علیالسالم است. با وجود این حضور گسترده، نگرانیهای امنیتی ناشی از تحولات منطقه باعث شده کویت به دنبال تقویت همکاری با شرکای جدید نیز باشد.
پیشتر نیز یک مقام پاکستانی اعلام کرده بود کویت خواستار استقرار هزاران نیروی پاکستانی، جنگنده، پهپاد و سامانههای دفاع هوایی در خاک خود شده است، اما اسلامآباد با این درخواست موافقت نکرده و تنها بر همکاریهای آموزشی و فنی تأکید کرده است.
نقش میانجی در بحرانهای منطقه
پاکستان همزمان با توسعه روابط دفاعی با کشورهای عربی، نقش میانجی میان تهران و واشنگتن را نیز دنبال میکند. اسلامآباد همراه با قطر در ماههای اخیر برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و ایجاد زمینه مذاکرات جدید تلاش کرده و از جمله در شکلگیری آتشبس و تفاهم برای ادامه گفتوگوها نقش داشته است. از سوی دیگر، پاکستان روابط امنیتی نزدیکی با آمریکا و دولت ترامپ دارد و همزمان مناسبات دوستانه خود با ایران را حفظ کرده است.
توازن میان اعراب و تهران
پاکستان پیش از این نیز با عربستان سعودی توافق دفاعی گستردهای امضا کرده و همکاری نظامی نزدیکی با ریاض دارد، اما حتی در چارچوب آن توافق نیز از ورود مستقیم به درگیریهای احتمالی ایران و آمریکا خودداری کرده است. اسلامآباد اکنون نیز تلاش میکند همکاریهای دفاعی با کویت و دیگر کشورهای عربی، به عاملی برای تضعیف روابطش با ایران تبدیل نشود. این سیاست توازن، یکی از اصول ثابت راهبرد منطقهای پاکستان محسوب میشود.
برگرفته از: تابناک