ستاره صبح - مصطفی فروغی: وظیفه حکومتها کنترل تورم، ثبات قیمتهاست تا شهروندان در پرتو آن بتوانند دارائیهای خود را مدیریت، کسبوکار یا تجارت ، تولید و برنامهریزی کنند. وقتی جامعه دچار تورم میشود مردم نگران و سردرگم میشوند و از خود میپرسند تکلیف آنچه اکنون دارند فردا چه خواهد شد؟ افول دارایی افراد را سرگشته و حیران و درمانده میکند. آنها که درک و فهم درست ازآنچه در حوزه اقتصاد در زیرپوست جامعه دارند دارائیهای خود را به خارج منتقل میکنند یا آن را به دارائیهای پایدار مثل طلا، ارز، ملک، خودرو و... تبدیل میکنند. آنها که از این دانش برخوردار نیستند دارائیهایشان ذوب و از بین میرود. فریدمن (1912 -2006) اقتصاددان برجسته میگوید بدترین اتفاق برای جامعه این است که دچار تورم مزمن و پایدار شود. چنین تورمی حوزه سیاست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ را تحت تأثیر قرار میدهد و فشار بر طبقات پایین وارد میشود.اقتصاد ایران چند دهه است که مبتلابه تورم است، اما از سال 1397 تاکنون هرسال چهل درصد تورم به جامعه تزریقشده یعنی در طول 8 سال 320 درصد تورم به سفره مردم واردشده و فقر را گسترش داده است.
تعریف تورم: تورم inflation
پدیدهای است که وقتی دخلوخرج دولت باهم جور درنیاید کسری بودجه خلق میشود، و حجم نقدینگی افزایش پیدا میکند . این دو به تورم دامن میزند. تورم یکتا 5 درصدی در کشورهای پیشرفته پذیرفته است؛ اما بیشتر از آن زنگ خطر را به صدا درمیآورد و لرزه بر اندام دولتها میافتد.
تورم سخت Hidden Inflation
این تورم زمانی رخ میدهد که تورم ماهانه یا سالانه یا نقطهبهنقطه دورقمی و پایدار باشد. در این شرایط فشار بر طبقات پایین بیشتر میشود. اقتصاد ایران در این وضعیت قرارگرفته است.
تأثیر حذف ارز ترجیحی برتورم
دولت در 13 دیماه با اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی 28 هزار و 500 هزار تومان باعث شد نرخ تورم رکورد بیسابقهای بزد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطهبهنقطه دیماه به ۶۰ درصد و نرخ تورم سالانه ۴۴.۶ درصد شد. تورم ماهانه با افزایش چشمگیر در دیماه به ۸ درصد، تورم ماهانه خوراکیها ۱۳.۸ درصد رسید که عدد بیسابقهای است. پیشازاین در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ هم دولت ابراهیم رئیسی مجبور به حذف ارز دولتی 4200 تومانی شد. دولتها به دلیل فشار تحریم و کاهش درآمد ارزی و نفتی دیگر نمیتوانند ارز دولتی پرداخت کنند و بهجای آن ماهانه یکمیلیون تومان به افراد کالابرگ پرداخت کردند. تزریق یکمیلیون تومان کالابرگ آیا میتواند با تورم 60 درصدی درمان شود؟
ابر تورم Hyper Inflation
ابر تورم زمانی در جامعه رخ میدهد که اقتصاد بیثبات و بازار در تلاطم باشد. مهمتر اینکه اقتصاد تحت تأثیر سیاست قرار داشته باشد. نشانه ابرترم این است که تورم ماهانه بالا باشد. شاخص قیمت ماهانه دیماه نسبت به آذر ۷.۹درصد بوده است که خطرناک و هشداردهنده است. اگر این روند ماهانه ادامه پیدا کند شیب قیمتها تا پایان سال نزدیک به 16 درصد و تا دیماه سال 1405 نزدیک به 100 درصد خواهد بود. یعنی تورم سهرقمی و در صورت تداوم میتواند چهاررقمی شود.
این همان ابر تورم است که اقتصاد ایران دچار آن شده است گزارش مرکز آمار ایران درباره تورم نقطهبهنقطه دیماه که 60 درصد شده و تورم ماهانه که ۷.۹درصد بوده زنگ خطر ابرتورم را به صدا درآورده است. معنای تورم نقطهبهنقطه 60 درصد در دیماه امسال نسبت به دیماه سال گذشته این است اگر سال گذشته با یکمیلیون تومان میشد یک سبد کالایی مشخص را خرید همان کالا باید یکمیلیون و 600 هزار تومان پرداخت. این یعنی کوچک شدن سفره و کاهش قدرت خرید و کاهش ارزش پول ملی.
تورم 100 درصدی
بیشترین تورم در زیرگروههای خوراکیها است که اغلب آنها هم جزو کالاهای اساسی دستهبندی میشوند. تورم نان و غلات، روغنها و چربیها و میوه به ترتیب ۱۳۳.۶ درصد، ۱۱۶.۹ درصد و ۱۱۸.۷ درصد رسید. تورم گروه شیر، پنیر و تخممرغ ۸۷.۲ درصد و تورم گوشت قرمز و مرغ هم ۸۰.۶ درصد اعلامشده است. با توجه به اینکه تورم خوراکیها حدود ۹۰ درصد شده، با حذف ارز ترجیحی و در اولین گام هزینه تأمین غذای مردم به دو برابر میزانی رسیده که در دیماه ۱۴۰۳ بود.
مرکز آمار ایران نرخ تورم دیماه امسال را ۴۴.۶ درصد اعلام کرد. مرکز آمار ایران شاخص قیمت مصرفکننده دیماه را اعلام کرد که بر اساس آن در دیماه امسال نرخ تورم سالانه برای خانوارهای کشور به ۴۴.۶ رسید که نسبت به نرخ تورم مصرفکننده دیماه ۲.۴ درصد رشد داشته است.
شاخص قیمت مصرفکننده
بر این اساس طی دیماه امسال شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور ۷.۹ درصد نسبت به آذرماه امسال و ۶۰ درصد نسبت به آذر سال گذشته در ۱۲ ماهه منتهی به دیماه امسال نسبت به ۱۲ ماهه منتهی به دیماه سال قبل ۴۴.۶ درصد رشد داشته است.
تورم نقطهبهنقطه
تورم نقطهبهنقطه دیماه امسال که مقایسه تورم مصرفکننده در نخستین ماه زمستان امسال در مقایسه ماه نخست زمستان گذشته است رشد ۶۰ درصدی را نشان میدهد به این معنا که خانوارهای کشور بهطور میانگین ۶۰ درصد بیشتر از دیماه ۱۴۰۳ برای خرید مجموعه کالاها و خدمات یکسان هزینه کردهاند.
تورم ماهانه
تورم ماهانه دیماه نسبت به آذرماه نیز ۷.۹ درصد بوده که در گروه خوراکیها آشامیدنیها و دخانیات این شاخص (تورم ماهانه) ۱۳.۷ درصد و برای گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۴.۴ بوده است.
تورم سالانه
تورم سالانه تورم ۱۲ ماهه منتهی به دیماه امسال ۴۴.۶ درصد بوده است یعنی تورم برای خانوارهای دهک دهم ۴۳.۵ و برای خانوارهای دهک دوم ۴۶.۸ بوده است. فاصله تورمی دهکها در دیماه به ۳.۳ درصد رسید.