یمن از سال ۲۰۱۵ به یکی از مهمترین صحنههای بحران در خاورمیانه تبدیل شد؛ بحرانی که در ابتدا با اتحاد عربستان سعودی و امارات متحده عربی در قالب «ائتلاف عربی» علیه حوثیها آغاز شد. هدف مشترک این دو کشور جلوگیری از گسترش نفوذ ایران و بازگرداندن دولت منصور هادی بود. در آن زمان، اتحاد ریاض و ابوظبی بهعنوان نماد همگرایی شورای همکاری خلیج فارس معرفی شد و امیدهایی برای شکلگیری یک محور قدرتمند عربی ایجاد کرد. اما با گذشت زمان، اختلافات میان این دو متحد آشکار شد و مسیر همکاری به رقابت تغییر یافت.
امارات بهطور فزایندهای از «شورای انتقالی جنوب» (STC) حمایت کرد؛ گروهی که خواستار خودمختاری یا استقلال جنوب یمن است. این حمایت شامل آموزش نیروهای شبهنظامی، تأمین مالی و تجهیز آنها بود. هدف ابوظبی تثبیت نفوذ در بنادر استراتژیک مانند عدن و مکلا و کنترل مسیرهای تجاری حیاتی عنوان شد. در مقابل، عربستان همچنان بر حفظ یک یمن واحد تأکید دارد و نگران است که تجزیه این کشور به بیثباتی گستردهتر در مرزهای جنوبیاش منجر شود. همین اختلاف دیدگاهها به درگیریهای محدود میان نیروهای مورد حمایت امارات و عربستان در جنوب یمن منجر شد؛ از جمله حملات هوایی عربستان علیه مواضع نیروهای نزدیک به امارات. هرچند این درگیریها گسترده نبوده، اما نشاندهنده شکاف عمیق میان دو متحد سابق است.
تحلیلگران معتقدند که وضعیت کنونی را میتوان نوعی جنگ نیابتی دانست، زیرا هر دو کشور از گروههای محلی متفاوت حمایت میکنند و اهداف سیاسی متعارضی دارند. با این حال، سطح درگیری هنوز کنترلشده است و هیچیک از طرفین قصد ندارد به رویارویی مستقیم و تمامعیار برسد. این وضعیت بیشتر به رقابت راهبردی شباهت دارد تا جنگ نیابتی کلاسیک.
رقابت عربستان و امارات تنها به یمن محدود نمیشود. در سودان، امارات از نیروهای «پشتیبانی سریع» حمایت کرده، در حالی که عربستان از ارتش رسمی سودان پشتیبانی میکند. در اوپک+ نیز اختلافات بر سر سهمیه تولید نفت گاه به تنش میان دو کشور منجر شده است. این موارد نشان میدهد که روابط ریاض و ابوظبی وارد مرحلهای از رقابت چندوجهی شده است که ابعاد آن فراتر از یک کشور یا یک بحران خاص است.
ادامه این رقابت میتواند پیامدهای مهمی برای آینده یمن و کل منطقه داشته باشد. از یک سو، تضعیف اتحاد عربستان و امارات میتواند به سود حوثیها و در نهایت ایران تمام شود. از سوی دیگر، شکاف میان دو کشور ممکن است انسجام شورای همکاری خلیج فارس را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این وضعیت نشان میدهد که بحران یمن نه تنها یک جنگ داخلی، بلکه صحنهای برای بازتعریف روابط میان قدرتهای منطقهای است.
گزارش Spectator Australia تأکید میکند که روابط عربستان و امارات در یمن از اتحاد اولیه به رقابت نیابتی تغییر یافته است. هرچند این رقابت هنوز به جنگ تمامعیار تبدیل نشده، اما نشانهای از تغییرات عمیق در معادلات منطقهای است. آینده این بحران به توانایی دو کشور در مدیریت اختلافات و یافتن نقاط مشترک بستگی دارد؛ عاملی که میتواند مسیر تحولات را به سمت تثبیت یا بیثباتی بیشتر هدایت کند.
در نهایت، باید توجه داشت که روابط ریاض و ابوظبی همچنان پیچیده و چندلایه است. آنها در بسیاری از حوزهها، از جمله امنیت خلیج فارس و همکاریهای اقتصادی، همچنان متحد باقی ماندهاند. اما در پروندههایی مانند یمن و سودان، رقابت آشکار شده و نشان میدهد که اتحاد آنها مطلق نیست. این وضعیت، تصویری از واقعیت سیاست خاورمیانه ارائه میدهد؛ جایی که اتحادها و رقابتها همزمان وجود دارند و هر لحظه ممکن است تغییر کنند.