سمیه مهرگان - روزنامهنگار
رمان «بچهآهو» اثر ماگدا سابو تلاشی دیرهنگام و سرگردان برای رهایی از بارِ سنگینِ سکوت است که سابو آن را در خفا نوشت، در دورهای نزدیک به یکدهه که رژیم استالینیستی پس از جنگ در مجارستان، او را از انتشار آثارش منع کرده بود.
«ایمره کرتیس»، «لسلو کراسنا هورکایی»، «آنتال صرب» و «ماگدا سابو» از شناختهشدهترین داستاننویسان مجار هستند، اما اقبال بیشتر با ماگدا سابو (۲۰۰۷-۱۹۱۷) بوده که تاکنون بیشتر آثارش به زبان انگلیسی ترجمه شده، در نظرسنجی کتابهای بزرگ بیبیسی در مجارستان (پنجاه کتاب مجار و پنجاه اثر غیرمجار)، چهار اثر او قرار داشت، همچنین آثارش به بیش از چهل زبان ترجمه شده، از جمله در فارسی که اقبال به او چشمگیر بوده است. پنج کتاب از سابو تاکنون به فارسی ترجمه شده است: «در»، «ابیگیل»، «ترانه ایزا»، «خیابان کاتالین» و «بچهآهو» (۱۹۵۹) که در ماه جاری با ترجمه نصراله مرادایانی از سوی نشر بیدگل منتشر شده است.
«تازگیها به این نتیجه رسیدم که اگر نتوانم پیش تو هم حقیقت را بگویم، دیگر کارم تمام است.» این جمله را اِستر اِنتسی، راوی رمان «بچهآهو» (آهوی ماده) میگوید. اِستر بازیگر است؛ او برای صحبتکردن به یک نمایشنامه نیاز دارد. او سالها زندگی خود را در سکوت ساخته است. این رمان، تلاشی دیرهنگام و سرگردان برای رهایی از بارِ سنگینِ سکوت است. اما شکستنِ عادتِ سکوت آسان نیست. در بیشتر بخشهای رمان، هویت «تو»یی که اِستر خطاب به «او» سخن میگوید از خواننده پنهان میماند، همانطور که دلایل تردید او نیز نامشخص باقی میماند. «بچهآهو» شرحی از سکوت و تمام آن چیزی است که در زیر آن میجوشد. این کتاب بازگویی دیدار پرتنش اِستر تلخ و تیزبین با همبازی سابقش، آنگلای معصوم، پس از یکدهه جدایی است. روایت داستان به شکلی پرهیاهو میان این فاصله زمانی در نوسان است، از دوران کودکی آنها در یک شهر کوچک در طول جنگ جهانی دوم تا زندگی بزرگسالیشان در بوداپستِ اوایل دهه ۱۹۵۰. ایده زمانی بدون سخن، شکافی که گذشته را از حال جدا میکند، یکی از دغدغههای اصلی سابو در طول حرفه نویسندگیاش بود، حرفهای که هفت دهه به طول انجامید تا زمان مرگ او در سال ۲۰۰۷. «بچهآهو» خود محصول چنین شکافی است: سابو آن را در خفا نوشت، در دورهای نزدیک به یکدهه که رژیم استالینیستی پس از جنگ در مجارستان، او را از انتشار آثارش منع کرده بود. او بعدها در رمان نیمهزندگینامهای «در» این دوران را «سالهای سکوت من» نامید. این تجربه باعث شد که او به بهای سکوت در تمام اَشکال آن -چه تحمیلشده از سوی حکومت، چه خودخواسته- علاقهمند شود. همچنین این تجربه منجر به وسواسهای فکری دیگر او شد: زخمهای ناگفته تاریخ مجارستان، فرازوفرودهای شهرت، و تنش میان وفاداری به هنر و تعلق خاطر به دیگران. به گزارش ایسنا، سابو پیش از آنکه رماننویس شود، شاعر بود. او در اواخر جنگ جهانی دوم، در اواخر دهه بیست زندگیاش، به بوداپست نقلمکان کرد، زمانی که نیروهای روسی درحال بیرونراندن نیروهای هیتلر از مجارستان بودند. در آنجا با گروهی از نویسندگان جوان آشنا شد و در سال ۱۹۴۷، مجموعهشعر «بره» را منتشر کرد که ویرانیهای جنگ را به تصویر میکشید. پس از آن، مجموعه «بازگشت به انسان» را منتشر کرد.