آیا تجربه لحظاتی را دارید که نتوانسته‌اید اسم شخصی یا رستورانی را که هفته گذشته در آنجا ناهار خورده‌اید به یاد بیاورید یا کلیدهایتان را جا بگذارید؟ حتماً پیش آمده و شاید هم نگران شده‌اید که مبادا در آستانه آلزایمر گرفتن قرار دارید. اما دلایل دیگری وجود دارد که ممکن است چیزها را فراموش کنید. بیایید به برخی از رایج‌ترین آنها بپردازیم.
چند کار را همزمان انجام‌دادن
آیا به خودتان می‌بالید که قادرید چند کار را به طور همزمان انجام بدهید؟ هر چند در نگاه اول ممکن است مهارت به نظر برسد؛ اما تحقیقات نشان می‌دهد انجام همزمان چند کار در واقع مغز ما را آشفته می‌کند، خلاقیتمان را کاهش می‌دهد و باعث افزایش فراموشی می‌شود. مغز ما جوری طراحی نشده که همزمان از عهده انجام چند کار بربیاید. مطالعات نشان می‌دهند از این کار به آن کار رفتن و مشغول چند کار همزمان بودن، مغز را با حجم زیادی از اطلاعات بمباران می‌کند و باعث می‌شود به‌سختی بتواند اطلاعات را پردازش کرده یا جزئیات را به یاد بیاورد.
کم‌کیفیت بودن خواب
متوجه شده‌اید وقتی رایانه‌تان را برای مدتی راه‌اندازی مجدد یا ریبوت نمی‌کنید سرعتش کم می‌شود؟ همین اتفاق هم برای مغزتان می‌افتد. مغز شما به استراحت نیاز دارد و درست همان‌طور که رایانه‌تان را ریست می‌کنید تا به‌سرعت و عملکرد معمول خود برگردد، مغزتان هم باید ریکاوری شود. تحقیقات نشان می‌دهد بیشتر پردازش‌های حافظه، طی خواب عمیق اتفاق می‌افتند و با افزایش سن، میزان خواب عمیق کمتر می‌شود. ممکن است دلیل مشکلات حافظه در سن بالاتر همین خواب بی‌کیفیت باشد. وقتی سنتان بالاتر می‌رود، از میزان خواب عمیقتان کم می‌شود. پس اگر شما هم خواب شبانه خوبی ندارید، فراموش‌کاری‌ها و ضعف حافظه‌تان می‌تواند همین باشد و کم‌کم بیشتر هم خواهد شد.
مصرف برخی داروها
یادتان نمی‌آید چه چیزهایی می‌خواستید از فروشگاه بخرید؟ عنوان کتابی که چند هفته پیش خواندید چه بود؟ داروهایی که مصرف می‌کنید هم می‌توانند بر حافظه‌تان اثر بگذارند. بسیاری از داروهای تجویزی و غیرتجویزی می‌توانند احساس فراموش‌کاری به ما بدهند یا روز بعد ما را کمی گیج و حواس‌پرت کنند؛ فقط قرص خواب نیست که این کار را با شما می‌کند! داروهای دیگر مثل مُسکن‌ها، ضداضطراب‌ها، ضدافسردگی‌ها، شل‌کننده‌های عضله، قرص‌های آلرژی و یا حتی برخی از داروهای فشارخون می‌توانند بر تمرکز و توانایی حافظه شما اثر بگذارند. هر چیزی که بر مغز و سیستم عصبی‌تان اثر بگذارد می‌تواند منجر به «مه مغزی» شده و تمرکزکردن و یا به‌یادآوردن را سخت کند. مصرف الکل نیز یکی از عوامل مؤثر در ضعف حافظه است.
استرس
وقتی استرس دارید احساس می‌کنید فراموش‌کار می‌شوید؟ عجیب هم نیست؛ استرس می‌تواند قدرت به‌خاطرآوردن شما را تحت‌تأثیر قرار دهد، چه کوتاه‌مدت و چه بلندمدت. وقتی استرس دارید، بدن شما مقدار زیادی هورمون کورتیزول ترشح می‌کند. کورتیزول کار ذخیره یا بازیابی اطلاعات در مغز را سخت‌تر می‌کند. به همین دلیل وقتی استرس و اضطراب دارید حس می‌کنید نمی‌توانید خوب فکر کنید.
افسردگی
افسردگی نیز می‌تواند قدرت حافظه را کم کند. دلیل این ارتباط مشخص نیست؛ اما شامل اثر هورمون‌های استرس و برخی از ساختارهای مغز می‌شود. وقتی افسرده‌اید، بدن شما کورتیزول بیشتری ترشح می‌کند و این وضعیت می‌تواند بر هیپوکامپوس مغزتان اثر بگذارد. هیپوکامپوس مغز قسمتی مهم برای تشکیل حافظه و یادآوری است. کورتیزول، توانایی هیپوکامپوس برای ذخیره و بازیابی اطلاعات را کاهش می‌دهد. ضمناً درمان افسردگی هم گاهی می‌تواند در حافظه اختلال ایجاد کند. بعضی از داروهایی که برای تنظیم خلق‌وخو و رفع افسردگی تجویز می‌شوند می‌توانند باعث فراموشی یا مشکلات موقتی در ادراک شوند.
کمبود ویتامین
فراموشی می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد و کمبود دو ماده مغذی نیز جزوشان است. کمبود ویتامین‌های B۱ و B۱۲ در افرادی که وابسته به الکل‌اند شایع است. بدون ویتامین B۱ کافی، مغز به‌سختی می‌تواند گلوکز را جهت پشتیبانی از عملکردهای ادراکی به انرژی تبدیل کند.
کمبود ویتامین B۱۲ نیز در میان افراد بالای ۵۵ سال شایع است، اما در هر سنی می‌تواند اتفاق بیفتد. ویتامین B۱۲ برای سلامت سلول‌های عصبی و ارتباطات آنها ضرورت دارد. یک سری از مشکلات گوارشی هم می‌توانند جلوی جذب ویتامین B۱۲ از غذاها را بگیرند. ویتامین B۱۲ در محصولات غذایی حیوانی وجود دارد.
مشکلات پزشکی
اگر می‌بینید تازگی‌ها زیاد فراموش می‌کنید خوب است بدانید یک سری از عوارض و بیماری‌ها نیز می‌توانند دلیل این وضعیت باشند، مثلاً آپنه خواب و مشکلات تیروئیدی. آپنه خواب می‌تواند به‌مرور به قسمت‌هایی از مغز که به ذخیره خاطرات مربوط می‌شوند آسیب بزند.