انتخاب تاریخ:   /  /   
خبرهای این صفحه پربیننده‌ترین خبرها
کد خبر: ۳۱۰۲۱ | تاریخ : ۱۳۹۷/۳/۲۴ - شماره: 852
رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران در حضور رهبر انقلاب تشریح کرد

واگذاری حل آسیب‌های اجتماعی به خود مردم

ظرفیت‌سازی و نظارت توسط نظام نظام باید ساختارهای موجود خود را بازبینی کند

اشاره: دکتر جوادی یگانه، دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه تهران و رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران در دیدار اساتید دانشگاه با رهبر انقلاب نکاتی درباره مدیریت کاهش آسیب‌های اجتماعی در ایران مطرح کرد. البته قبل از وی نیز بسیاری از صاحب‌نظران از روند رو به تزاید آسیب‌های اجتماعی سخن گفتند و نقطه نظرات خود را بیان کردند. البته دراین‌ارتباط جلساتی در حضور رهبر انقلاب تشکیل‌شده و راهکارهایی پیشنهادشده است. پرسش آن است که چرا در جامعه دینی ایران هنجارها رو به کاهش گذارده و در مقابل ناهنجاری‌ها رو به افزایش است. سایت بین‌المللی شفقنا که زیر نظر دفتر آیت ا... سیستانی اداره می‌شود مدت‌هاست که سلسله گفت‌وگوهایی را با فضلا و روحانیون پژوهشگر انجام داده و چرایی فاصله گرفتن گروه‌هایی از مردم از اخلاق و آموزه‌های دینی را به‌نقد و کنکاش گذاشته و درعین‌حال راهکارهایی نیز پیشنهاد می‌کند. آنچه در پی می‌خوانید گزیده‌ای از سخنان یک پژوهشگر اجتماعی و شهری است که در حضور رهبر انقلاب بیان کرده است.

نیاز جامعه به امید
جامعه نیاز به امید برای حرکت دارد، تکرار مداوم مسئله آسیب‌ها در هر میز خطابه توسط صاحب‌منصبان غیر مرتبط، مشکلی را حل نمی‌کند. در نقطه مقابل هم تلاش برای بی‌نقص نشان دادن کشور، حاکی از عدم درک رنج‌های مردم است. نه‌فقط در حوزه آسیب‌ها، که در همه مسائل کشور، انبوهی از صاحبان میز خطابه‌ها و منابر رسمی، به اعتبار بودجه عمومی و اقتدار مسئولیتی که دارند، نظراتی می‌دهند که ربطی به مسئولیت آن‌ها ندارد و موجب افزایش تعارضات اجتماعی و آشفتگی ذهن مردم می‌شود. راه‌حل آن کاستن از شمار این‌همه سخن اضافه و پرهزینه در کشور و از طریق صداوسیما است.
مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی 
 اعتیاد، حاشیه‌نشینی، طلاق، مفاسد اخلاقی، و وجود مناطق بحرانی که آسیب‌های اجتماعی در آن‌ها قدمت، تراکم و چگالی بیشتری دارند. موضوع محیط‌زیست، بحران آب و مخاطرات طبیعی که مردم نسبت به آن نگرانی دارند، نیز می‌تواند منشأ آسیب‌های بعدی باشد در ادامه به طرح چند راهکار می‌پردازیم.
عدم‌حمایت از 80 درصد افراد
 سه دهک پایین

مهم‌تر از مسئله بودجه، در حل آسیب‌های اجتماعی در کشور، نحوه مدیریت بودجه و هماهنگی دستگاه‌ها است. مثلاً نهادهای متعدد متولی فقرزدایی، برنامه اقدام مشترک و تقسیم وظایف ندارند و از ابزارهای مشترک شناسایی نیز استفاده نمی‌کنند. نتیجه این‌که پیمایش‌های بودجه خانوار مرکز آمار نشان می‌دهد که ۳۵ درصد از خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی در سه دهک پایین نیستند. در مقابل ۸۰ درصد از افراد در سه دهک پایین، تحت پوشش هیچ نهاد حمایتی نیستند و تنها یارانه می‌گیرند.
برخورد با مزاحمان عفاف
یکی از مواردی که سال‌هاست بحث جامعه بوده، موضوع حجاب و عفاف است. پیمایش‌های ملی نشان می‌دهد که دستکم نیمی از زنان، تجربه صور گوناگون مواجهه با گفتارها و رفتارهای زننده و غیراخلاقی مردان را داشته‌اند. باید که موضوع کاهش آزار جنسی زنان و برخورد شدید با مردان مزاحم موردتوجه جدی قرار گیرد و امنیت خاطر زنان اولویت اصلی باشد.
پرداخت یارانه مشروط 
در دیگر کشورها

 بدیهی است باید به محرومان، یارانه داده شود، ولی تجربه جهانی، «یارانه مشروط» را پیشنهاد می‌کند. مثلاً خیلی از ساکنان مناطق حاشیه‌نشین، درگیر بیماری‌های متعدد هستند، ولی کمتر به مراکز بهداشتی مراجعه می‌کنند. می‌توان ادامه پرداخت یارانه را منوط به معاینه منظم زنان باردار کرد تا فرزندانشان دچار بیماری مادرزادی نشوند. یا به شرطی یارانه معتادان حذف نشود که مراکز بهداشتی تلاش آن‌ها برای ترک مواد مخدر را تائید کنند.
 توجه ویژه به قشر ضعیف
هفته گذشته در انتهای شیرآباد، منطقه حاشیه‌ای زاهدان، جایی که مردم بهره‌ای از خدمات شهری نبرده‌اند و دورتادور خانه‌شان، مملو از زباله است، مردی به من می‌گفت «انگار که آدم اینجا زندگی نمی‌کند». او و بسیاری دیگر مانند او، خود را حاشیه‌ای و نادیده گرفته‌شده می‌دانند، و نه لزوماً حاشیه‌نشین. انسان حاشیه‌ای حتی ممکن است وسط تهران باشد، اما دیده نشود. او خود را تنها ابزار غلبه سیاسیون بر حریفان می‌بیند، اما دغدغه‌هایش در رسانه‌ها و نطق‌ها جایی ندارد. انسانِ نادیده ‌گرفته‌شده، موضوع آسیب و مسائل اجتماعی است. بهتر است برای بهبود فراوان در وضعیت مسائل و آسیب‌های اجتماعی، اولاً جامعه را متشکل از شهروندان برابر حقوق تعریف کرد و ثانیاً حق آن‌ها برای هویت جمعیِ فارغ از حکومت را به رسمیت شناخت.
کاهش فرایندهای آسیب‌زا
در شرایطی که ساختارها توان لازم را برای حل مسئله ندارند، اقدام اولویت‌دار می‌تواند تمرکز بر «کاهش فرایندهای آسیب‌زا» باشد. وضعیت امروز اجتماعی، به ظرف پرشده‌ای می‌ماند که هر شیء خارجی می‌تواند آب آن را لبریز کند. ولی علت اصلی لبریز شدن آب، شیء خارجی نیست؛ ظرف، پرشده است، به همین دلیل، راهکار اصلی، تحولی بنیادی است برای «بزرگ‌ کردن ظرف و ظرفیت مدیریت کشور و تکیه به همه منابع و توان ایران» ازجمله کمتر دیده‌شده تا و اقلیت‌ها؛ و تا آن زمان، از هر اقدامی که می‌تواند به «دست‌کاری جامعه» منجر شود، (مانند تقسیمات کشوری)، بدون مطالعات جامع پشتیبان باید پرهیز شود.
خیریه‌ها و نهادهای مردمی موفق‌
پیمایش‌های اخیر تائید می‌کند که مردم ایران دین‌دار و نیکوکار هستند. هنوز خیریه‌ها و نهادهای مردمی بیشتر از دولت مورد اعتماد مردم و البته موفق‌ترند، برای نمونه، در موضوع مواد مخدر، حداکثر بهبود اعتیاد در مراکز ترک اعتیاد ماده ۱۵ و ماده ۱۶ که از دولت مجوز می‌گیرند، در عرض یک سال ۱۰ درصد است، اما در جمعیت‌های غیردولتی چون انجمن معتادان گمنام و تولد دوباره، میزان بهبود و تداوم ترک اعتیاد چندین برابر است.
نتیجه 
نباید به رضایت، امید و اعتماد مردم لطمه وارد شود. نتیجه آنکه برای کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی، نظام باید ساختارهای موجود خود را بازبینی کند، هم‌زمان با آن، جلوی فرایندهای آسیب‌زا را نیز بگیرد، و حل مسئله آسیب‌ها را تا حد امکان به مردم واگذار کرده و خود تنها ظرفیت‌سازی و نظارت کند.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد