انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
تأثیر عادی‌سازی روابط اسرائیل و اعراب بر ژئوپلتیک منطقه
چرا مذاکره ایران با آمریکا پس از انتخابات سوم نوامبر ضرورت دارد؟
تأثیر انتخاب بایدن بر قیمت دلار،طلا و دیگر کالاها
شرط 45سال سن برای نامزدهای ریاست جمهوری؛ گاف مجلس!
تغییر قدرت در آمریکا و تأثیر آن بر جهان و ایران
آیا جنگ خیابانی در راه است؟
راز بقای صداوسیما چیست؟
غیبت عادل فردوسی‌پور و مسئله انحصار
چرا بایدن به قدرت رسید؟
قدرت برتر آمریکا در کجاست؟
دستاوردهای اقتصادی برجام برای مردم
مقبره شهدای مشروطه را بازسازی کنید
تأثیر انتخابات آمریکا بر دیپلماسی بین‌المللی
تفاوت منافع يك رژيم با منافع يك كشور
تغییر روابط خارجی آمریکا با روی کارآمدن بایدن
از هزاردستان تا هزار پایان؛ فقر محتوا در تلویزیون
فیرحی، استادی از نسل عالمان عمیق
راز مانایی دکتر شریعتی چیست؟
مدیریت ناکارآمد در ساختار وزارت بهداشت وجود دارد
راهکارهای کاهش تحریم‌های آمریکا علیه ایران
سه رویکرد متفاوت داخلی درباره بازگشت آمریکا به برجام
مانع‌تراشی‌های داخلی و منطقه‌ای در مسیر احیای برجام
سمت‌وسوی سیاست‌های آمریکا در چهار سال آینده چگونه خواهد بود؟
تفاوت‌های انتخابات ریاست جمهوری این دوره امریکا با دوره‌های قبل
اماواگرهای انتخابات آمریکا
پرداخت یارانه یا رفع تحریم‌ها؟
آیا کسانی که به منافع کشور و مردم می‌اندیشند، جاهل و خائن‌اند؟
فیرحی، نظریه‌پردازی نواندیش در علوم سیاسی
آدرس غلط به‌جای نظارت درست
تأثیر بازگشت آمریکا به برجام و ساخت واکسن کرونا بر بازارهای جهان و ایران
پیامد تعطیلی مشاغل در شرایط سخت کرونا
پیام انتخاب تیم سیاست خارجی بایدن برای جهان و ایران
خداحافظ دیه‌گو!
بیشتر
کد خبر: 82911 | تاریخ : ۱۳۹۹/۸/۱۱ - 00:25
تأثیر عادی‌سازی روابط اسرائیل و اعراب بر ژئوپلتیک منطقه
ستاره صبح در گفت‌وگو با سه تحلیلگر روابط بین‌الملل بررسی کرد

تأثیر عادی‌سازی روابط اسرائیل و اعراب بر ژئوپلتیک منطقه

اشاره: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز 2 آبان از توافق صلح میان سودان و اسرائیل خبر داد و گفت نام سودان از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج می‌شود. اما برخی صاحب‌نظران معتقدند که شرط آمریکا برای حذف نام سودان از لیست سیاه کشورهای حامی تروریسم، عادی‌سازی روابط میان خارطوم و تل‌آویو بوده است. پامپئو اواخر ماه آگوست به سودان سفر کرد و اولین وزیر امور خارجه آمریکا بود که پس از ۱۵ سال از این کشور بازدید کرد. همان زمان کابینه سودان در بیانیه‌ای اعلام کرد: «پامپئو پیشنهاد به رسمیت شناختن و عادی‌سازی روابط با اسرائیل را به‌عنوان شرط حذف سودان از لیست ارائه داد». سودان سومین کشوری است که در دو ماه گذشته به روابط خصمانه خود با اسرائیل پایان می‌دهد. پیش‌ازاین، امارات و بحرین هم با میانجیگری آمریکا توافقاتی را باهدف برقراری روابط با اسرائیل امضا کردند. گفتنی است از ۱۹۴۸ که اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی با فشار آمریکا و فرانسه و انگلیس ایجاد شد، تاکنون فقط پنج کشور عربی (کشورهای اردن، مصر، امارات و بحرین و سودان) اسرائیل را به رسمیت شناخته‌اند. دونالد ترامپ هنگام اعلام این خبر مدعی شد در هفته‌ها و ماه‌های آینده 5 کشور دیگر ازجمله عربستان به این روند خواهند پیوست. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل هم از این موضوع استقبال کرده است. اما از سوی دیگر ایهود المرت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل در گفت‌وگویی نتانیاهو را به دروغ‌گویی و فریب دادن افکار عمومی متهم کرد و گفت: «روابط میان تل‌آویو و ابوظبی از زمان اسحاق رابین، شیمون پرز، نتانیاهو، آریل شارون و المرت درحال شکل‌گیری بوده و اتفاقات امروز چیز تازه و غافلگیرکننده‌ای نیست.» اکنون پرسش این است که عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی، به‌خصوص شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس چه تأثیری بر آینده سیاسی و ژئوپلیتیک منطقه‌ای ایران می‌گذارد. دراین‌ارتباط ستاره صبح در گفت‌وگو با سه تحلیلگر روابط بین‌الملل، نظرات آنان را پیرامون پیامدهای برقراری روابط رسمی میان اسرائیل و کشورهای عربی بررسی کرده که در ادامه می‌خوانید.

ستاره صبح-

به نظر می‌رسد آرایش سیاسی خاورمیانه در حال تغییر است و ممکن است برخی کشورهای عربی دیگر نیز به آنچه امارات و بحرین و سودان انجام دادند، تن دردهند. این فرایند می‌تواند در کوتاه‌مدت و بلندمدت شرایط را در منطقه تغییر دهد. روزنامه ستاره صبح در گفت‌وگوهایی با سه تحلیلگر روابط بین‌الملل، آقایان علی بیگدلی، قاسم محبعلی و فریدون مجلسی، نظرات آنان را پیرامون پیامدهای برقراری روابط رسمی میان اسرائیل و کشورهای عربی ازجمله امارات، بحرین و سودان بررسی کرده است.

نظر علی بیگدلی
دکتر علی بیگدلی، استاد دانشگاه و تحلیلگر روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با ستاره صبح گفت: «کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس به این نتیجه رسیده‌اند که نمی‌توانند برای همیشه خود را درگیر جنگ فلسطین و اسرائیل کنند که هفت دهه است ادامه پیداکرده و بدون نتیجه باقی‌مانده است و قطعنامه 242 شورای امنیت هم اجرایی نشده است. از سوی دیگر شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس که نوعی ناامنی از سوی ایران به‌عنوان یکی از قدرت‌های منطقه را احساس می‌کردند و دچار توهم ایران‌هراسی شده‌اند، بر اساس این شعار که «دشمنِ دشمن من، دوست من است» با فشار آمریکا به اسرائیل نزدیک شدند. این اتفاق نادر، آغاز دوران جدیدی از حیات شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس ارزیابی می‌شود؛ به‌خصوص که تصمیم امارات متحده عربی برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل ممکن است به سایر شیخ‌نشین‌های منطقه نیز سرایت کند. اما در خصوص ایران، از منظر سیاسی، نظامی و امنیتی موضوع حساس است؛ زیرا دشمن شماره یک و سرسخت ایران در منطقه یعنی اسرائیل که همواره فاصله طولانی از خاک کشور داشته، حالا از طریق همسایه جنوبی ما به نزدیک‌ترین فاصله از ایران رسیده و احتمالاً در آینده نزدیک با امارات مبادلات تسلیحاتی خواهد داشت. حتی این احتمال وجود دارد که اسرائیلی‌ها در آینده پایگاه نظامی در امارات ایجاد کنند؛ هرچند که فعلاً ابوظبی اعلام کرده که دست به چنین اقدامی نخواهد زد. بنابراین نقطه تعارض امنیتی و نظامی برای ایران حساس شده و می‌تواند ایجاد خطر کند. درنتیجه رفتار ایران در منطقه باید سنجیده و کنترل‌شده باشد. به‌هرحال حوزه امنیتی ایران با محدودیتی جدید روبروست و ایران باید در سیاست‌های منطقه‌ای خود با مدارا و دقت رفتار کند. از طرفی این موضوعی نیست که فقط به امارات ختم شود؛ بلکه ممکن است بحرین و عمان و در آینده عربستان سعودی هم‌چنین تصمیمی را اتخاذ کنند. بنابراین حوزه امنیتی و نظامی ایران بهتر است تغییر راهبردی کند؛ به‌خصوص با توجه به این‌که درگذشته پایگاه‌های نظامی آمریکایی در اطراف ایران مستقر بود و ازاین‌پس با توجه به کینه‌توزی اسرائیلی‌ها علیه ایران، احتمال استقرار پایگاه‌های نظامی اسرائیل در منطقه وجود دارد که می‌تواند منافع ملی ما را به خطر بیندازد. علاوه بر این‌ها، تصمیم امارات مبنی بر عادی‌سازی روابط با اسرائیل، نوعی جدایی و تفرقه در جهان اسلام هم به وجود آورده و خواهد آورد و برخی کشورها ازجمله خود ایران به این موضوع اعتراض کرده‌اند. بااین‌حال این اعتراضات در تصمیمی که شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس با فشار آمریکا اتخاذ کرده‌اند، تغییری به وجود نخواهد آورد. ضمن آن‌که دوبی مدتی است که رونق اقتصادی قبلی خود را ازدست‌داده است و با این تصمیم، توریست‌های بیشتری را به سمت خود جذب خواهد کرد. موضوعی که اقتصاد امارات را با آغاز دور تازه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های خارجی روبرو خواهد کرد. بااین‌حال مسئله‌ای که بیش از اقتصاد اهمیت دارد، همان مسئله سیاسی و امنیتی است که محصول آن، ممکن است برای منطقه تهدید باشد.»

نظر فریدون مجلسی
فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین و تحلیلگر روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با ستاره صبح گفت: «برقراری روابط میان اسرائیل با امارات و بحرین مسئله جدیدی نبوده و روابط بالقوه‌ای که از چند سال پیش آغازشده و همه از آن مطلع بودند، فقط شکل رسمی گرفته است. درواقع در عربستان که مهم‌ترین کشور عربی به شمار می‌رود و جایگاه تاریخی مصر را گرفته است، از زمان ملک عبدالله این موضوع کلید خورد. ملک عبدالله به‌جای جنگ که شش دهه ادامه داشت و صدمات زیادی به منطقه وارد کرد، تصمیم گرفت روابط را بر مبنای حقوق بین‌الملل و قطعنامه‌های شورای امنیت سامان دهد و به‌جای جنگ، از طریق حقوق بین‌الملل و دیپلماسی مسائل خود را با اسرائیل حل‌وفصل کند. قطعنامه 242 که استقلال فلسطین به پایتختی قدس و بازگشت اسرائیل به خطوط مرزی قبل از جنگ 1967 را الزام‌آور می‌کند، در این سال‌ها خواسته آن‌ها بوده و مجبورند در ادامه در قالب همان قطعنامه گام بردارند. البته می‌توان گفت دوستی کشورهای عربی (به‌خصوص عربستان) با اسرائیل به زمان مذاکرات ایران در برابر قدرت‌های جهانی بر سر برجام بازمی‌گردد که بسیار در برابر آن مقاومت علنی می‌کردند. بااین‌حال می‌توان گفت رابطه رسمی میان اسرائیل و امارات و سپس بحرین زودتر از سایر کشورهای عربی علنی شده است. با توجه به آنچه در سال‌های اخیر میان کشورهای عربی و اسرائیل گذشته، می‌توان انتظار داشت که به‌زودی سایر کشورهای عربی نیز روابط دوستانه خود با اسرائیل را آغاز خواهند کرد. احتمالاً عمان، قطر و عربستان هم از این توافق استقبال خواهند کرد. اگر چنین اتفاقی بیفتد و کشورهای عربی از توافق اسرائیل با امارات و بحرین حمایت کنند، اسرائیل در برابر دو مسئله قرار خواهد گرفت؛ یکی ایران که موجودیت اسرائیل را نمی‌پذیرد، یکی کشورهای عربی که پس از به رسمیت شناختن، به‌هرحال مجبورند حمایت از فلسطینی‌ها را در قالب جدیدی ادامه دهند. به‌هرحال مسئله پیچیده‌ای است و بسیاری از این کشورهای عربی در درون گروه‌ها و نیروهای متعصبی دارند که روابط با اسرائیل را به‌سادگی نمی‌پذیرند و علیه آن موضع خواهند گرفت. به هر ترتیب بسیاری از کسانی که در طول این سال‌ها در این کشورها به دنیا آمده‌اند، از ابتدا در موضع مخالفت با اسرائیل قرار داشته‌اند و اکنون ممکن نیست به‌سادگی چنین موضوعی را بپذیرند. هرچند به رسمیت شناختن اسرائیل در کشورهای عربی امری مسبوق به سابقه است و کشورهایی نظیر اردن، مصر و سودان نیز قبلاً دست به چنین اقدامی زده‌اند.»

نظر قاسم محبعلی
قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه در گفت‌وگو با ستاره صبح گفت: «برقراری روابط رسمی و دیپلماتیک میان اسرائیل با کشورهای امارات متحده عربی و بحرین خبرساز شده و مقامات ایرانی نسبت به این موضوع هشدار داده‌اند. البته برقراری رابطه دیپلماتیک میان همسایگان ایران با اسرائیل موضوع تازه‌ای نیست و امری مسبوق به سابقه است. پیش‌ازاین کشورهایی نظیر ترکیه، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و روسیه روابط دیپلماتیک، دوستانه و بعضاً نزدیک با اسرائیل داشته و دارند و حتی همکاری‌های نظامی و اطلاعاتی با یکدیگر دارند. نکته تازه آن است که دو کشور عرب در همسایگی ایران دست به چنین اقدامی زده‌اند، درحالی‌که پیش‌ازاین کشورهایی نظیر مصر، اردن و مراکش روابط دیپلماتیک با اسرائیل داشته‌اند. البته کشورهای عرب منطقه مثل امارات، بحرین، قطر، عمان و... پیش‌ازاین روابط غیررسمی با اسرائیل داشتند و حتی نخست‌وزیر اسرائیل یک‌بار به عمان سفر کرد. اکنون تفاوت امارات و بحرین با دیگر کشورهای عرب منطقه این است که این روابط را رسمی کرده‌اند. اماراتی‌ها و بحرینی‌ها مدعی‌اند که موضوع برقراری رابطه با اسرائیل، تصمیمی علیه ایران نیست؛ بااین‌حال پیام این موضوع در ایران این‌گونه دریافت می‌شود که برقراری رابطه امارات و بحرین با اسرائیل در چارچوب استراتژی آمریکاست که قصد دارد ائتلافی بین اعراب و اسرائیل علیه ایران ایجاد کند و ایران را به‌جای اسرائیل، تبدیل به تهدید اول خاورمیانه علیه اعراب کند. ازآنجایی‌که در این سال‌ها روابط ایران با کشورهای عرب منطقه، به‌خصوص عربستان، روابط نزدیک و دوستانه‌ای نبوده، برداشت چنین پیامی نیز نمی‌تواند دور از ذهن باشد. درعین‌حال موضع‌گیری‌های تند مسئولان ایرانی علیه این موضوع می‌تواند بر اجماع اعراب اثر مستقیم داشته باشد. از طرفی قبلاً کشورهایی مثل ترکیه و روسیه روابط گسترده‌تری با اسرائیل داشته‌اند و این موضوع تأثیری بر روابط ایران با ترکیه یا روسیه نداشته است و حتی ایران روسیه را شریک استراتژیک و راهبردی خود می‌داند. بنابراین ادامه روابط تجاری با امارات متحده عربی بستگی به نیازهای ایران دارد و طبیعتاً بهتر است طرفین بر اساس منافع خود به این روابط ادامه دهند. به هر ترتیب پیدا کردن جایگزین برای امارات درزمینه تجارت برای ایران به‌سادگی میسر نیست و پیش‌ازاین قطر و عمان که روابط نزدیک‌تری با ایران داشتند، نتوانستند جای دوبی را در تجارت با ایران بگیرند. همچنین درصورتی‌که مناسبات ایران و امارات یا بحرین تیره‌تر شود و به سمت خصومت نظامی برود، امارات و بحرین که کشورهای کوچکی هستند برای حفظ امنیت خود به سمت آمریکا و اسرائیل خواهند رفت و هم‌پیمان نظامی با آنان خواهند شد. بنابراین همه‌چیز به نوع برخورد ایران با امارات و بحرین بستگی دارد. نباید از خاطر برد که آمریکایی‌ها علاقه‌مند هستند که رابطه ایران با کشورهای عربی تیره‌تر شود و اسرائیل از این فرصت به نفع خود بهره‌برداری کنند.»

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.