انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
اراده حاکمیتی مسئولان و عزم ملی می‌تواند باعث عبور از بیماری کرونا شود
دلایل نوسان قیمت و تورم در بازارها
علت افزایش قیمت ارز، بانک مرکزی است چون نشانه‌ای از کنترل بازاروجود ندارد
ریشه فساد در کشور عمـیق شـده اسـت
اینک آقای مورسو؛ بی‌تقصیرِ باتقصیر
محاکمه طبری، محاکمه یک فرد نیست؛ بلکه تقابل دو نگاه است
روزگار سخت آقای «نجیب»
فراتر از یک اتفاق ساده
راهکارهای کاهش فقر برای حمایت از فرودستان
مجلسي كه قرار بود مسايل اقتصادي مردم را حل كند، به تغيير نام اماکن و فيلترينگ شبكه‌هاي اجتماعي مشغول شده است
واکنش‌ها به نامه آیت‌الله سید محمد موسوی‌خوئینی به رهبر انقلاب
استعفای محمدرضا عارف از ریاست شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان
خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری به اقتصاد ایران در شرایط تحریم‌ها
خط‌ونشان برای روحانی در میانه کرونا و تحریم‌ها
جنگ، واقعه‌ای جبران‌ناپذیر
پیامد برخورد با فعالان مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد مستقل
عرصه برای یوز ایرانی تنگ‌تر شده و می‌شود
کارنامه یک‌ماهه اصولگراترین مجلس پس از انقلاب
تکرار «نوستالژی» تظلم خواهی و تقابل حقوقی به شیوه محمد مصدق پس از 69 سال در شورای امنیت
فیلم‌سازی استاندارد یا فیلم‌سازی مستقل؟
مجلس یازدهم، مجلس استصوابی است
هم‌خانگی و پشت‌بام‌خوابی!
رسانه به‌مثابه غول چراغ جادو
ظریف در شورای امنیت، آمریکا را کیش‌ومات کرد
تأثیر ساختارهای نامناسب و تحریم‌ها بر نوسان بازارها
چالش‌ها و الزامات صنعت و معدن در ایران
پس‌لرزه‌های رفتار تازه‌واردها به مجلس علیه وزیر خارجه
قربانی خیال
مشکلات و راهبردهای صنعت خودروسازی در ایران
تحلیل جامعه‌شناختی از پروند‌ه اکبر طبری
نمایندگان طوری به ظریف حمله کردند که گویی وزیر خارجه دشمن است!
نمایندگان به دولت برنامه و ابزار بدهند
حاشیـه‌ها و پرسـش‌ها
ضرورت حفظ سلامت دانش آموزان و دانشجویان در آزمون‌های سراسری
تلخ‌ترین سخنان ظریف در دوران وزارت
بیشتر
کد خبر: 82221 | تاریخ : ۱۳۹۹/۴/۴ - 00:31
دلایل نوسان قیمت و تورم در بازارها
ستاره صبح در گفت‌وگو با صاحب‌نظران و تحلیلگران اقتصادی بررسی کرد

دلایل نوسان قیمت و تورم در بازارها

اشاره: دو روز گذشته در تاریخ اقتصاد ایران روزهای عجیب بود؛ دلار آمریکا در ایران، رکوردی باورنکردنی به‌جا گذاشت و به گران‌ترین قیمت‌اش در تاریخ ایران رسید: ۲۰هزارتومان! آن‌هم درحالی‌که هنوز دو سال و نیم از گفت‎وگوی تلویزیونی معروف رئیس‌جمهور با رضا رشیدپور در بهمن 96 نگذشته است. مردم حتماً خوب به خاطر دارند که حسن روحانی در آن مصاحبه در پاسخ به این سؤال که چرا قیمت دلار 4750 تومان است، گفت که قیمت دلار خیلی کمتر از این است و پایین‌تر هم می‌آید. اما اکنون ارزش پول ملی ایران که روزگاری قدرت زیادی داشت، به پایین‌ترین حد خود رسیده است. البته در روزهای جولان قیمت دلار، یورو (واحد پول اتحادیه اروپا) هم کم نگذاشت و رکورد زد و از ۲۲هزار تومان هم فراتر رفت. قیمت سکه طلای تمام بهار آزادی هم دست‌کمی از دلار و یورو نداشت و از هشت‌میلیون و ۴۰۰ هزار تومان گذر کرد. اما پرسش این است که چرا ناگهان ماجرا به این‌جا رسید؟ ستاره صبح در گفت‌وگو با صاحب‌نظران و تحلیلگران اقتصادی، دلایل کاهش ارزش پول ملی و وضعیت کنونی بررسی را بررسی کرده که در ادامه می‌خوانید.

ستاره صبح-

به نظر می‌رسد از روز جمعه و پس از تصویب قطع‌نامه اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ایران، گران‌شدن ارز و طلا در ایران سرعت دوچندان گرفته؛ همان‌گونه که تحلیل‌گران اقتصادی هم در رسانه‌ها پیش‌بینی می‌کردند موضع‌گیری آژانس علیه ایران، دوباره بازار ارز را تحریک می‌کند. البته همتی، رئیس‌کل بانک‌مرکزی، در اینستاگرام‌اش این پیش‌بینی را نادرست ‌دانست و ضمن تأکید بر این‌که از جو روانی قطع‌نامه آژانس نباید پیام اشتباهی گرفت، ‌گفت «ارزی که فعالان اقتصادی نیاز دارند، تأمین می‌شود.»

کاهش ذخیره ارزی
از سوی دیگر، به دلیل تحریم‌ها و با کاهش روابط در دوران کرونا، ذخیره ارزی کشور کم شده‌ و به بحران اخیر دامن‌زده است. رئیس‌جمهور هم یک‌شنبه در جلسه هیات دولت به همین موضوع اشاره کرد. روحانی گفت: «درنتیجه تحریم‌ها انتقال ارز با دشواری همراه است و در دوره کرونا، بسته‌شدن برخی مرزها، واردات را هم دچار مشکل کرده است.» روحانی هم‌چنین به بانک‌مرکزی دستور داد برای بده‌کاران عمده‌اش سررسیدی تعیین کند تا  ارزی که از صادرات به‌دست آورده‌اند، بازگردانند وگرنه به افکار عمومی و دست‌گاه‌های قضایی معرفی شوند.

ارز بی‌ارز
هفته پیش اسحاق جهانگیری، معاون‌اول رئیس‌جمهور، هم گفت درآمد نفتی کشور از سالی ۱۰۰میلیارددلار به هشت‌میلیارددلار در سال ۹۸ رسید. همچنین بنابر آمارهای رسمی، صادرات غیرنفتی کشور در زمستان ۹۸ نسبت به فصل زمستان سال ۹۷، حدود ۳۵درصد و در دو ماه آغازین امسال نسبت‌به دوماه آغازینِ پارسال، ۴۸درصد کم‌تر شده. هفته‌ پیش هم‌ رئيس‌کل بانک‌مرکزی، به عراق رفت تا تکلیف پول گاز و برقی که به عراق فروخته‌ایم و هنوز برنگشته، روشن کند. دولت عراق رسماً اعلام کرد ایران می‌تواند در ازای این پول از عراق کالاهای غیرتحریمیِ اساسیِ خوراکی و دارویی به کشورش ببرد و این یعنی ارز بی‌ارز! عجیب‌نیست‌که صندوق‌بین‌المللی‌پول پیش‌بینی کرده ذخیره ارزی ایران در سال۲۰۲۰، نسبت‌به سال ۲۰۱۹، تقریباً ۱۹.۵میلیارددلار کم‌تر شود و به ۸۵‌میلیارد دلار برسد و حتی سال آینده هم باز، ۱۶میلیارددلار دیگر کم‌تر شود.

نبود اراده لازم
اما به‌راستی دلیل نوسان قیمت ارز، سکه، خودرو و دیگر کالاها در این روزها چیست؟ دکتر آلبرت بغزیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با روزنامه ستاره صبح، نبود اراده لازم در بانک مرکزی را دلیل این موضوع می‌داند و می‌گوید: «این روزها بازارهای سرمایه کشور، از خودرو گرفته تا طلا، سکه و ارز دچار نوسان شده و قیمت‌ها نیز افزایش‌یافته است. به عقیده من، زمانی که مدیریت بانک مرکزی تغییر کرد، اراده‌ای برای کنترل نرخ ارز وجود داشت و اجازه‌ای به تعیین نرخ توسط بازار داده نمی‌شد؛ اساساً بالاترین نهاد و مقام دارای اختیار مدیریت بازار در همه کشورها بانک مرکزی است. بانک‌های مرکزی که سیاست‌های پولی و ارزی را تعیین می‌کنند، رابطه بین پول‌ها را با دخالت کنترل می‌کنند. علت این‌که برای نمونه نسبت نرخ درهم به یورو مدت‌ها ثابت مانده است این است که بانک مرکزی امارات این موضوع را از طریق تعیین نرخ ارز در صرافی‌ها هدایت می‌کند.»

دولت؛ تعیین‌کننده نرخ
بغزیان در ادامه صحبت‌های خود گفت: «این‌که تصور شود در ایران هم صرافی‌های خیابان جمهوری و فردوسی و کلان‌شهرها یا افرادی مانند جمشید بسم‌الله بازار را مدیریت می‌کنند، تصوری اشتباه است، زیرا عرضه‌کننده عمده ارز دولت است و نرخ را خودش تعیین می‌کند. همین موضوع باعث شد پس از آن‌که عبدالناصر همتی بر مسند ریاست بانک مرکزی نشست، نرخ ارز در برهه‌ای 16 هزار تومان به حدود 10 هزار تومان رسید؛ زیرا اراده لازم در بانک مرکزی وجود داشت و بازارها را کنترل می‌کرد. اکنون‌که قیمت دلار به حدود 17 هزار تومان رسیده، به نظر می‌رسد که بانک مرکزی اراده لازم را برای کنترل بازار ندارد.»

کدام تقاضا؟
وقتی از این استاد دانشگاه درباره علت نبود اراده لازم در بانک مرکزی سؤال می‌کنیم، او این‌گونه پاسخ می‌دهد: «باید علت این موضوع را از خود مدیران بانک مرکزی پرسید. من به خاطر ندارد که رئیس‌کل بانک مرکزی در هیچ مصاحبه‌ای اعلام کرده باشد سیاست ارزی این بانک چگونه است و اگر تغییر کرده به چه دلایلی بوده است؛ البته آن‌ها عرضه و تقاضا را دلیل افزایش قیمت ارز می‌دانند، اما باید بگویند از کدام تقاضا سخن می‌گویند؟ تقاضا برای نگهداری ارز؟ تقاضا برای واردات؟ تقاضا برای خروج از کشور؟ این روزها که به دلیل شیوع کرونا بسیاری از این فعالیت‌های اقتصادی و سفرها متوقف‌شده، تقاضایی وجود ندارد. پس به نظر می‌رسد اراده‌ای از سوی بانک مرکزی برای کنترل بازار ارز وجود ندارد. سایر پارامترها مانند نرخ تورم نیز تابع نرخ ارز هستند و از این منظر می‌توان افزایش قیمت در سایر بازارها ازجمله قیمت طلا و سکه را توجیه کرد. اگر قیمت خودرو یا مسکن در شرایط رکود کنونی که معامله‌ای صورت نمی‌گیرد، افزایش می‌یابد، به این دلیل است که قیمت ارز تغییر کرده است و بانک مرکزی باید پاسخگو باشد.»

تورم 22 درصدی
در اقتصاد سه نرخ تورم، رشد و بیکاری از سایر شاخص‌ها مهم‌تر هستند و به‌نوعی بیانگر وضعیت اقتصادی یک کشور می‌باشند. در بین سه نرخ مذکور، تغییرات نرخ تورم مهم‌تر است چراکه به‌شدت زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بزرگ و کوچک شدن سفره‌های مردم به نوسانات این نرخ بستگی دارد؛ لذا بسیاری از کارشناسان نرخ تورم را سیاسی‌ترین نرخ اقتصاد می‌دانند. بعد از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها علیه ایران، نرخ تورم شروع به افزایش کرد و کانال‌ها را یکی پس از دیگری درنوردید و در شهریورماه سال گذشته، نرخ تورم سالانه بر قله ۴۲.۷ درصد ایستاد. با ورود به فصل پاییز نرخ تورم سالانه نیز به‌مرور کاهش یافت و به‌تازگی طبق آماری که مرکز آمار ایران منتشر کرده این نرخ در اردیبهشت‌ماه سال جاری به ۲۹.۸ درصد کاهش‌یافته است. عبدالناصر همتی رئیس‌کل بانک مرکزی طی یک یادداشت اینستاگرامی از اجرای سیاست هدف‌گذاری تورم نوشت. در همین راستا، بانک مرکزی طی اطلاعیه‌ای که در ششم خردادماه سال جاری منتشر کرد، چارچوب هدف‌گذاری نرخ تورم را اعلام و بر این اساس، هدف نرخ تورم خود را برای بازه زمانی یک‌ساله، ۲۲ درصد با دامنه مثبت و منفی ۲ واحد درصد تعیین کرد.

نقدینگی عامل تورم
پرسش این است که تحقق هدف‌گذاری بانک مرکزی در رسیدن به تورم 22درصدی چقدر امکان‌پذیر است؟ این پرسش را از یک اقتصاددان برجسته پرسیدیم تا ببینیم علت تورم 42 درصدی سال گذشته چه بوده است. دکتر محمود جامساز در گفت‌وگو با ستاره صبح می‌گوید: «تورم یک متغیر اقتصادی است که بیشتر تحت تأثیر نقدینگی ایجاد می‌شود و ماهیت پولی دارد. تورم از منافذ مختلفی مانند کشش تقاضا، کمبود عرضه و... وارد اقتصاد می‌شود. طی دهه‌های گذشته در اقتصاد کشور به دلیل سیاست‌های غیرکارشناسانه و نسنجیده دولت‌ها، دخالت سیاست در اقتصاد و تنظیم بودجه‌های آرمان‌گرایانه، تورم دورقمی بر جامعه و مردم تحمیل‌شده است؛ علت این امر این است که دولت‌ها عموماً کسری بودجه خود را از طریق منابع بانک مرکزی تأمین کرده‌اند.»

چرخه فزاینده اقتصاد
از این اقتصاددان می‌پرسیم منظور از تأمین کسری بودجه توسط بانک مرکزی چیست؟ وی این‌گونه پاسخ می‌دهد: «این سخن بدان معناست که دولت‌ها از طریق چاپ اسکناس از بانک مرکزی استقراض کرده‌اند و بنابراین بدهی‌های خالص دولت به بانک مرکزی افزایش‌یافته است. همین مؤلفه یکی از اجزای پایه پولی است. وقتی پایه پولی افزایش یابد، ضریب فزاینده نقدینگی (تکاثر پولی) نیز افزایش می‌یابد و درنتیجه نقدینگی در بازار ایجاد می‌شود. افزایش نقدینگی سبب افزایش تقاضا می‌شود، درحالی‌که عرضه ثابت است؛ بنابراین سطح عمومی قیمت‌ها افزایش می‌یابد. این چرخه در اقتصاد فزاینده است، یعنی با بالا رفتن قیمت‌ها، نهاده‌های تولید هم افزایش پیدا می‌کند و درنتیجه قیمت‌های تمام‌شده کالاها افزایش می‌یابد و این موضوع بر تورم اثر می‌گذارد. به همین دلیل مطابق آمارهای اعلام‌شده از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی، در پایان سال 98، نرخ تورم اقتصاد کشور 41.2 درصد بود.»

رکود تورمی
جامساز که معتقد است این روزها نشانه‌هایی از وجود مؤلفه‌های کنترل و مهار تورم در کشور مشاهده نمی‌شود، علت این موضوع را شرایط رکود تورمی کشور می‌داند. وی در بخش دیگری از سخنان خود می‌گوید: «اقتصاددانان معتقدند که رفع رکود، مقدم بر رفع تورم است؛ زیرا وقتی رکود حاکم باشد، چرخه اقتصاد کشور نمی‌گردد، بسیاری از مشاغل تعطیل یا نیمه تعطیل‌اند و رشد اقتصادی پایین است. نگاهی به بودجه سال 99 کشور که به‌صورت یک دوازدهم اجرا می‌شود، نشان می‌دهد که علائمی در راستای کاهش تورم در این بودجه وجود ندارد، درحالی‌که عوامل و علائم تورم‌زا در این بودجه به چشم می‌خورد.» به عقیده وی، با کاهش سطح درآمدی دو منبع بزرگ بودجه یعنی نفت و مالیات، اقتصاد کشور با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد و ازآنجاکه بانک مرکزی هم موظف به اجرای دستورات دولت است، به نظر می‎رسد بازهم برای رفع موقت مشکل دست به انتشار اسکناس زده شود. بنابراین نشانه‌ای از تحریک و افزایش تولید ناخالص داخلی دیده نمی‌شود و بعید است با وضعیت کنونی مشکل تورم رفع شود.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.