انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
اراده حاکمیتی مسئولان و عزم ملی می‌تواند باعث عبور از بیماری کرونا شود
دلایل نوسان قیمت و تورم در بازارها
ریشه فساد در کشور عمـیق شـده اسـت
اینک آقای مورسو؛ بی‌تقصیرِ باتقصیر
فراتر از یک اتفاق ساده
روزگار سخت آقای «نجیب»
واکنش‌ها به نامه آیت‌الله سید محمد موسوی‌خوئینی به رهبر انقلاب
راهکارهای کاهش فقر برای حمایت از فرودستان
مجلسي كه قرار بود مسايل اقتصادي مردم را حل كند، به تغيير نام اماکن و فيلترينگ شبكه‌هاي اجتماعي مشغول شده است
جنگ، واقعه‌ای جبران‌ناپذیر
استعفای محمدرضا عارف از ریاست شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان
خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری به اقتصاد ایران در شرایط تحریم‌ها
خط‌ونشان برای روحانی در میانه کرونا و تحریم‌ها
پیامد برخورد با فعالان مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد مستقل
عرصه برای یوز ایرانی تنگ‌تر شده و می‌شود
کارنامه یک‌ماهه اصولگراترین مجلس پس از انقلاب
تکرار «نوستالژی» تظلم خواهی و تقابل حقوقی به شیوه محمد مصدق پس از 69 سال در شورای امنیت
فیلم‌سازی استاندارد یا فیلم‌سازی مستقل؟
مجلس یازدهم، مجلس استصوابی است
تأثیر ساختارهای نامناسب و تحریم‌ها بر نوسان بازارها
هم‌خانگی و پشت‌بام‌خوابی!
چالش‌ها و الزامات صنعت و معدن در ایران
رسانه به‌مثابه غول چراغ جادو
ظریف در شورای امنیت، آمریکا را کیش‌ومات کرد
پس‌لرزه‌های رفتار تازه‌واردها به مجلس علیه وزیر خارجه
قربانی خیال
مشکلات و راهبردهای صنعت خودروسازی در ایران
تحلیل جامعه‌شناختی از پروند‌ه اکبر طبری
نمایندگان طوری به ظریف حمله کردند که گویی وزیر خارجه دشمن است!
نمایندگان به دولت برنامه و ابزار بدهند
حاشیـه‌ها و پرسـش‌ها
ضرورت حفظ سلامت دانش آموزان و دانشجویان در آزمون‌های سراسری
تلخ‌ترین سخنان ظریف در دوران وزارت
گلوگاه‌های مشکلات اقتصادی کشور
موسیقی زبان مادری من است
نه «برجام» غرب‌گرایی است،‌ نه «توافق با چین» شرق‌گرایی
بیشتر
کد خبر: 82138 | تاریخ : ۱۳۹۹/۳/۱۸ - 01:09
تقسیم قدرت در هیئت‌رئیسه مجلس اصولگرای یازدهم
گزارش خبری تحلیلی

تقسیم قدرت در هیئت‌رئیسه مجلس اصولگرای یازدهم

اشاره: انتخابات هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی در دوره یازدهم، روز پنجشنبه ۸ خرداد برگزار شد و محمدباقر قالیباف، منتخب اول رأی‌دهندگان تهرانی، با ۲۳۰ رأی از 264 رأی مأخوذه منتخبان، به‌عنوان رئیس مجلس یازدهم برای سال اول انتخاب شد؛ در این انتخابات فریدون عباسی ۱۷ رأی و مصطفی میرسلیم ۱۲ رأی کسب کردند. همچنین امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی، نماینده مشهد و از چهره‌های وابسته به پایداری‌ها با ۲۰۸ رأی و علی نیکزاد، نماینده اردبیل و چهره وابسته به گروه احمدی‌نژادی‌ها با ۱۹۶ رأی به‌عنوان نواب اول و دوم اصولگراترین مجلس پس از انقلاب برگزیده شدند. محسن پیرهادی، محمدحسین فرهنگی و علیرضا سلیمی نیز به‌عنوان ناظرین مجلس انتخاب شدند. در این میان قالیباف که با داشتن سوابق نظامی در سپاه پاسداران و فرماندهی نیروی انتظامی، سه دوره کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری که هر سه به شکست انجامید، و ۱۲ سال شهرداری تهران که البته با ابهامات مدیریتی و واگذاری املاک نجومی همراه بود، از همان ابتدا اصلی‌ترین مدعی جانشینی علی لاریجانی بود. او اگرچه در ابتدا رقیبان سخت‌تری مانند میرسلیم از حزب موتلفه و حمیدرضا حاجی بابایی، نماینده اولیه پایداری‌ها و احمدی‌نژادی‌ها داشت اما درنهایت حاجی بابایی به نفع او کنار رفت و پس از تقسیم سهم بین شورای ائتلاف اصولگرایان، احمدی‌نژادی‌ها و پایداری‌ها برای تصاحب کرسی‌های هیئت‌رئیسه، قالیباف با 230 رأی به ریاست مجلس رسید؛ به‌عبارت‌دیگر او تنها در کسب 37 رأی از نمایندگان حاضر در مجلس ناکام بود. اما معنا و تفسیر این رأی چیست؟ آیا همه اختلافات اصولگرایان برای کرسی ریاست صوری بود یا این‌که اصولگرایان برای تقسیم قدرت به مدلی دست یافته‌اند که باید آن را واکاوی کرده و برای انتخابات آتی در نظر داشت؟ ستاره صبح در گزارش پیش رو به این موضوع می‌پردازد.

ستاره صبح-

تا روز انصراف علیرضا زاکانی از رقابت بر سر ریاست مجلس این اعتقاد وجود داشت که گزینه اصلی ریاست هم اوست. اما فشارهای تیم قالیباف (و احتمالاً تقسیم سهم‌هایی مانند ریاست فراکسیون و مرکز پژوهش‌ها که از آن بی‌خبریم) شرایط را برای کناره‌گیری وی فراهم کرد. با این کناره‌گیری مشخص شد که قطعاً قالیباف رئیس مجلس خواهد شد. پایداری‌ها به همراه تیم احمدی‌‌نژاد و اصولگرایان سنتی توانایی کسب حتی 80 رأی برای ریاست مجلس را هم نداشتند. تلاش‌های حاجی بابایی نیز نشان داد که بیش از آن نمی‌توانند قدرت داشته باشند و با انصراف او، انتخاب رئیس مجلس با تقسیم قدرت میان شورای ائتلاف، احمدی‌نژادی‌ها و پایداری‌ها رقم خورد. قالیباف سهم شورای ائتلاف بود که به ریاست رسید. احمدی‌‌نژادی‌های مجلس با نیکزاد یکی از نواب رئیسی را کسب کردند و قاضی‌زاده هاشمی نیز سهم پایداری از نواب رئیس بود.

حسرت عمیق یک لیدر
به گزارش امتداد، یک روز قبل از این انتخابات داوود حشمتی در مصاحبه‌ای تصویری با ایرنا گفت که این اختلافات صوری نیست. از نگاه پایداری قالیباف یک حسن روحانی کت‌وشلواری است. از نگاه احمدی‌نژادی‌ها هم قالیباف همان قالیباف شهرداری است که حتی در سال 88 تندترین انتقادات را به او داشتند. از نگاه قالیباف هم احمدی‌نژادی‌ها همان‌هایی هستند که به قول خودش آن‌ها را ولایی ندانسته و فاسد می‌داند. اما بااین‌حال چگونه است که آن‌ها در یکجا به یک رأی رسیدند؟ رأی 230 نفره به قالیباف معنایش تقسیم نهایی قدرت است که دو عامل بیرونی و درونی آن را رقم زد. اصولگرایان از سال 92 متوجه شدند که نیاز به یک قدرتی دارند که در ثانیه آخر آن‌ها را بعد از همه اختلافات گردهم جمع کند. آن‌ها همواره حسرت نبود یک خاتمی در جریان خود را می‌خوردند و مدل «تَکرار» خاتمی برای انتخابات حسرت عمیق آن‌ها بود. اما در این انتخابات ظاهراً عوامل بیرونی نقشی فعال‌تر داشتند. همچنان در رساندن آن‌ها به وحدت در شب‌های آخر انتخابات خبرهایی منتشر شد.

عوامل بیرونی و درونی اتحاد
عامل بیرونی نهادها و اشخاص تأثیرگذار بر جریان اصولگرایی هستند که پیام‌های آن‌ها در لحظات آخر نتایج را رقم می‌زند. مثلاً در اولین سال مجلس دهم شرایطی فراهم شد که کریمی قدوسی در مقابل اینکه عارف به ریاست مجلس نرسد، پایداری‌ها را به رأی دادن به علی لاریجانی وادار کرد. یا تصمیم حاجی بابایی در انصراف از رقابت با لاریجانی. اگر در سال آخر ریاست مجلس او از رقابت انصراف نداده بود قطعاً عارف به ریاست می‌رسید. عامل درونی اما جنگ قدرت است. آن‌ها می‌دانند و باور دارند که قدرت میزان و طول زمانش محدود است. لذا از همان ابتدا برای ماندن در قدرت و یا کسب سهمی از قدرت به جنگ (و یا به تعبیر کیهان پنجه کشیدن بر صورت هم) می‌پردازند. دست‌آخر هر کس به فراخور توانایی در همراه کردن عوامل بیرونی و قدرتی که نشان دادند، سهم خودش را می‌گیرد. این تقسیم قدرت برای اولین بار در میان اصولگرایان ایجاد شد. قالیباف، حدادعادل و ولایتی در انتخابات 92 ائتلافی را برای ریاست جمهوری شکل دادند اما ناکام مانده و هرکدام به سمتی رفتند. در سال 96 نیز باوجود انصراف و قولی که به قالیباف در مورد معاون اولی داده‌شده بود، عمل نشد و دلخوری قالیباف از «پدرخوانده‌ها» را پدید آورد. اما این بار مجلس کرسی‌های متعدد بیشتری داشت و تقسیم قدرت میسرتر بود.

پایداری‌ها در انتظار
حالا این تقسیم قدرت تقریباً آن‌ها را در مجلس به آرامش می‌رساند اگرچه این اختلافات همچنان در بحث انتخابات 1400 وجود دارد و در آنجا بار دیگر سرباز خواهد کرد. اما به نظر می‌رسد تا رسیدن به آن روز ما کمتر شاهد پنجه کشیدن به‌صورت  در میان اصولگرایان خواهیم بود. تنها استثناء می‌تواند سروصدای کسانی چون میرسلیم باشد که راه به‌جایی نمی‌برند. اما مهم‌ترین رقیب آن‌ها که دستکم می‌توان گفت از نیمه دوم سال ممکن است رقابت را آغاز و چالش درونی را کلید بزند، پایداری‌ها هستند. آن‌ها منتظر پایان ماه‌عسل مجلس می‌مانند.

نقشه جدید برای قالیباف
سرگه بارسقیان، روزنامه‌نگار و سردبیر «تاریخ ایرانی» در یادداشتی با عنوان «نقشه جدید برای نقش دیگر قالیباف» نوشت: ۴۰ سال قبل در هشتم خرداد ۱۳۵۹، زنگ دومین جلسه اولین مجلس پس از انقلاب که زده شد، شیخ صادق خلخالی وقت تذکر گرفت و گرچه یدالله سحابی، رئیس سنی جلسه گفت که بدون بررسی اعتبارنامه‌ها مجلس هنوز رسمیت نیافته، اما وقت داد که خلخالی پیشنهادش را بدهد: تغییر نام مجلس از شورای ملی به شورای اسلامی. رأی قاطع مجلس به این تغییر نام، هاشمی را در دومین روز پس از صدرنشینی، رئیس «مجلس شورای اسلامی» کرد. ریاستی که سه دوره متوالی ادامه یافت؛ در مجلس دوم پس از بررسی اعتبارنامه نمایندگان در ۲۷ خرداد ۱۳۶۳ با ۱۸۱ رأی از ۱۸۹ نماینده حاضر در مجلس و در مجلس سوم با ۲۲۳ رأی از ۲۲۷ نماینده حاضر در مجلس (۴ رأی ممتنع) در هشتم خرداد ۱۳۶۷. در ۲۴ مرداد ۱۳۶۸ که هاشمی از ریاست مجلس استعفا داد تا به پاستور برود گفت که حکم یک تبعیدی را دارد و اگر قبلاً شهید رجایی خود را فرزند مجلس نخوانده بود حالا او خودش را مستحق این توصیف می‌دانست. مجلس با بازنگری در قانون اساسی جایگاه مهم‌تری یافته بود و هاشمی به نمایندگان تذکر می‌داد که از همه حقوقشان استفاده کنند: «حق تفحص را خیلی جدی بگیرید. این به نفع دولت است، به نفع مملکت است، به نفع مردم است. جدی بگیرید بدانید من هیچ‌وقت گله نخواهم کرد.»

جایگاه ریاست مجلس
بارسقیان در یادداشت خود ادامه داد: کروبی، نایب‌رئیس وقتی آرا را اعلام کرد درباره خودش گفت: «بنده به‌عنوان مسئول و مدیر مجلس تعیین شدم.» او در آخرین جلسه مجلس سوم هم همین عبارت «مسئول و مدیر مجلس» را تکرار کرد. کروبی سه دوره بعد از ریاست سه‌ساله‌اش در مجلس سوم، باید دوباره پشت همان تریبون از جایگاه ریاست مجلس دفاع می‌کرد. نطق کروبی پاسخ به گفته‌های برخی فعالان سیاسی بود: «ریاست مجلس چیزی بیش از یک سخنگویی و نمایندگی نماینده‌ها نیست.» (سعید حجاریان)، «ما از روز اول تأکید داشته‌ایم که ریاست مجلس باید سخنگوی آن باشد نه چیزی بیش از آن.» (محمدرضا خاتمی)، «ما با تأکید بر جایگاه رئیس مجلس می‌گوییم رئیس مجلس وقتی جایگاه خود را از نمایندگان می‌گیرد، در حقیقت نظرات آن‌ها را در این مجامع دنبال می‌کند. وقتی دریکی از مواد آیین‌نامه مجلس بین مجلس پنجم و شورای نگهبان اختلاف حاصل شد و مصوبه مجلس به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد، حجت‌الاسلام علی‌اکبر ناطق نوری رئیس مجلس پنجم در مجمع تشخیص مصلحت خلاف نظر مجلس به‌نظر شورای نگهبان رأی داد. در حقیقت رئیس مجلس برخلاف نظر مجلس عمل کرد. اینجاست که می‌گوییم رئیس مجلس سخنگوی اکثریت مجلس است.» (محسن میردامادی) سید مهدی طباطبایی، نماینده مجلس هفتم سال‌ها بعد انتخاب فردی غیرروحانی برای ریاست مجلس را «حیله» خواند اما این تبدیل به یک‌رویه شد. حدادعادل اما یک دوره فرصت بالانشینی داشت و برای اولین بار در تاریخ مجالس پس از انقلاب، از کرسی ریاست پایین آمد و در صندلی نمایندگی نشست.

نگاه قالیباف به پاستور؟
سرگه بارسقیان در بخش پایانی یادداشت خود آورده است: تا امروز همه رؤسای مجلس نظر به پاستور داشته‌اند؛ هاشمی، ناطق نوری، کروبی و حدادعادل پس از تجربه ریاست مجلس، نامزد ریاست‌جمهوری شدند (و بخت فقط با هاشمی یار بود) و دو دیگر (لاریجانی و قالیباف) قبل از نشستن بر کرسی ریاست مجلس، نامزدی ریاست‌جمهوری را آزمودند و توفیقی نداشتند؛ گرچه هنوز پرونده نامزدی‌های بعدی خود را نبسته‌اند. قالیباف حالا در اولین مصاف باید همان راهی را برود که ۲۰ سال قبل رئیس مجلس ششم رفت؛ نجات‌ شأن ریاست از سخنگویی نمایندگان و «مبصری مجلس»؛ گرچه لاریجانی با تکیه‌بر همان اختیارات، متهم به استبداد شد.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.