انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بیشتر
کد خبر: 82028 | تاریخ : ۱۳۹۹/۲/۲۱ - 23:27
اگر ايران به تعهدات هسته اي اش عمل نكند، 
مكانيسم ماشه فعال مي شود
فریدون مجلسی، تحلیلگر مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با ستاره صبح:

اگر ايران به تعهدات هسته اي اش عمل نكند، مكانيسم ماشه فعال مي شود

اشاره: روزنامه نیویورک‌تایمز دو هفته پیش در گزارشی فاش کرد که مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا در حال آماده‌سازی یک طرح حقوقی است که به‌موجب آن نشان دهد آمریکا هنوز عضوی از توافق هسته‌ای با ایران است و از این طریق تحریم تسلیحاتی علیه تهران را که اکتبر (مهر) امسال به پایان می‌رسد، تمدید کند. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در روز ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ از این توافق خارج شد. وزیر امور خارجه آمریکا مدعی شده که واشنگتن از تمام ابزارهایش برای مقابله با منقضی نشدن تحریم‌های تسلیحاتی ایران استفاده خواهد کرد. اما مجید تخت روانچی، نماینده ایران در سازمان ملل در واکنش به تلاش‌های اخیر آمریکا برای تمدید محدودیت‌های تسلیحاتی علیه ایران گفته است: «آمریکا هیچ استدلال حقوقی مبنی بر اینکه همچنان از شرکای برجام است، ندارد.» ضمن آن‌که مقامات روسیه هم به این موضوع واکنش نشان داده‌اند؛ معاون وزیر امور خارجه روسیه گفته است: «آمریکا پیش از استفاده کردن از بندهای قطعنامه ۲۲۳۱ برای دستیابی به اهداف خود، باید ابتدا الزامات این قطعنامه را به‌طور کامل و جامع اجرا کند و به اجرای کامل برجام بازگردد.» اکنون دو سال از خروج آمریکا از برجام می‌گذرد؛ یک توافق مهم بین‌المللی که میان ایران و شش قدرت جهانی و با همراهی چند نهاد بین‌المللی ازجمله سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و... منعقد شد. همین موضوع بهانه‌ای شد تا محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان نامه‌ای به آنتونیو گوترش،‌ دبیرکل سازمان ملل بنویسد و در این نامه ضمن گوشزد کردن تبعات خروج غیرقانونی آمریکا از برجام، تحریم‌های ظالمانه و یک‌جانبه آمریکا علیه ایران را تهدیدکننده صلح و امنیت بین‌المللی عنوان کند. بعید نیست که آمریکا در پشت‌صحنه مثل آنچه در دوران اوباما صورت گرفت که چین و روسیه پای شش قطعنامه علیه ایران را امضا کردند، این بار نیز با این دو کشور سازش کند و نظر آن‌ها را به‌گونه‌ای جلب کند که از وتوی قطعنامه آمریکا علیه ایران خودداری کنند. به نظر می‌رسد ظریف با پیش‌بینی چنین اتفاقی نامه هشدارآمیز به دبیرکل سازمان ملل نوشته است. در همین ارتباط ستاره صبح به سراغ فریدون مجلسی، دیپلمات باسابقه و تحلیلگر مسائل بین‌الملل رفته است تا نظرات او را جویا شود. مجلسی معتقد است که تحرکات اخیر آمریکا در زمینه تمدید تحریم‌های تسلیحاتی بیشتر جنبه تهدید دارد تا عمل و مانوری برای نشان دادن جدیت آمریکا در جلوگیری از ورود ایران به بازار اسلحه است. مشروح نقطه نظرات این کارشناس مسائل بین‌الملل را در گفت‌وگو با مصطفا صباغ، روزنامه‌نگار در پی می‌خوانید.

ستاره صبح-

  جناب مجلسی، اخیراً شنیده‌شده که آمریکایی‌ها در تلاش برای بازگشت به برجام برای استفاده کردن از بندهای قطعنامه 2231 در تمدید تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران هستند. آیا چنین امکانی وجود دارد که آمریکا بتواند به توافقنامه‌ای که از آن خارج‌شده، مجدداً بازگردد و علیه ایران اقدامی انجام دهد؟
قاعده این بود که آمریکا نباید از برجام خارج می‌شد به همین دلیل آقای جو بایدن و حزب دموکرات اعلام کرده بودند که اگر برنده انتخابات ریاست جمهوری 2020 باشند تعهدات خود در برجام را بر عهده می‌گیرند. موضوع این است که مگر سایر کشورها موظف به اجرای قطعنامه سازمان ملل در مورد تنظیم برجام نیستند؟! همه کشورها چه عضو باشند و چه عضو نباشند، ضامن اجرای قطعنامه‌های سازمان ملل هستند. اینکه با ایران تجارت کنند یا نه و در کارهایی که ایران از آن منع شده است و قسمت‌های آزاد همه را موظف به توجه کرده است. امروز در دوران ترامپ بعد از تهدید و خروج او از برجام همه کشورها او را تعقیب می‌کنند. یعنی ارتباط مسائل بین‌المللی سیاسی با ارتباط مسائل حقوقی متفاوت است. در حقوق بحث حق و قانون مطرح است و در سیاست مسئله قدرت محور اصلی است و سعی دنیا بر این است که به کمک حقوق و قانون قدرت‌ها را مهار کنند؛ ولی آن‌کسی که قدرت دارد کار خود را پیش می‌برد. ازاین‌رو نگاه ایران و آمریکا نسبت به یکدیگر از چهل سال پیش فراتر از مسائل حقوقی و قانونی بوده و نگاهی کاملاً سیاسی است.

  ممکن است قدری توضیح دهید که منظور شما از این نگاه سیاسی چیست؟
به‌طور مثال دولت ایران با آمریکا جز در مورد اسرائیل مسئله دوجانبه دیگری با یکدیگر ندارند. البته نظام جمهوری اسلامی عقیده دارد آمریکا از ابتدا با اسلام مخالفت داشته و می‌خواسته نظام را سرنگون کند؛ ولی اگر چنین بود، ایران پیش‌تر در اختیار غرب بوده ولی چنین نکرده‌اند. حتی می‌توان گفت غرب ترجیح داد حکومتی مذهبی در ایران بر سرکار بیاید تا از نفوذ کمونیسم که بزرگ‌ترین تهدید آن دوران بود جلوگیری کند. مسئله اصلی تقابل ایران و آمریکا است. ایران در چهار دهه گذشته همواره اعلام کرده که خواهان از بین بردن اسرائیل است و در همین راستا از نیروهای آزادی بخشی که به دنبال این اهداف بودند حمایت کرد. آمریکا نیز از سوی مقابل همواره اعلام کرده که خود را ضامن بقا و حامی اسرائیل می‌داند. این دو بحث به‌شدت قطبی، به‌هیچ‌عنوان آشتی‌پذیر نیست. در مسائل حقوقی نمی‌توان به ریشه‌های آنچه به تأیید رسیده است برگشت، ولی ایران به ریشه‌های عدم مشروعیت پدید آمدن اسرائیل برمی‌گردد. این درحالی است که آن‌ها استدلال می‌کنند و می‌گویند این موضوع به تأیید شورای امنیت سازمان ملل رسیده است. به هر ترتیب این کشمکش بیش از چهل سال ادامه پیدا کرده است.

  به بحث اصلی بازگردیم؛ داشتید از نقش قدرت در سیاست بین‌الملل می‌گفتید. این نقش را در تشریح اقدام اخیر آمریکا چگونه می‌توان تحلیل کرد؟
آنچه مسلم است این است که امروز آمریکا از قدرت خود علیه ایران استفاده کرده و بدون اینکه محدودیت بین‌المللی وجود داشته باشد، تمام بانک‌ها را به تحریم ایران مجبور کرده است. از این منظر تحرکات اخیر آمریکا در زمینه تمدید تحریم‌های تسلیحاتی فقط جنبه تهدید دارد و مانوری برای نشان دادن جدیت امریکا در جلوگیری از ورود ایران به بازار اسلحه است. همچنین می‌توان گفت آن‌ها نگران این هستند که ایران نه به‌عنوان یک خریدار بلکه به‌عنوان یک فروشنده وارد بازاری شود که آن‌ها در آن حوزه برای خود انحصاری قائل هستند. به عقیده من ارتباط با یک دولت بزرگ همواره باید به‌گونه‌ای باشد که او را متعهد و مقید به اصول و قوانین و حقوق بین‌المللی کند، نه اینکه او را به زیر پا گذاشتن آن حقوق تحریک کنیم.

  اما ترامپ نشان داده که اساساً به هیچ تعهدی پایبند نیست.
همین‌طور است؛ دولت ترامپ دولتی است که خواهان زیر پا گذاشتن تعهدات بین‌المللی است. ترامپ تعهدات خود در خصوص سازمان بهداشت جهانی را در شرایطی لغو کرد که دنیا با بحران کرونا روبرو بود سهم یک میلیارد دلاری خود را نپرداخت. ترامپ از یونسکو که یکی از محترم‌ترین و مهم‌ترین کارگزاری‌های سازمان ملل است خارج شد. ترامپ باکمال جهالت دست راستی فاشیستی خود از کنفرانس پاریس که جز خدمت به آینده بشریت نیست خارج شد. مسائل حقوقی این موارد به کجا رسیده است؟! ایران در آینده‌ای که بخواهد از بندهای حقوقی منتفع شود در شرایطی که آمریکا جلوی خریدوفروش را گرفته است هیچ معارضی نخواهد داشت. آمریکا در کاری که تصمیم به انجام آن گرفته است از حالت زورگویی غیرحقوقی فاصله می‌گیرد و پوششی حقوقی برای آن ایجاد می‌کند و اگر نشد به سبک خود به کارش ادامه می‌دهد.

  با توجه به این‌که سازوکاری در برجام برای بازگرداندن تحریم‌ها در صورت عدم تعهد طرفین توافق تعبیه‌شده است؛ آیا استفاده از این سازوکار که به «مکانیسم ماشه» معروف است، عملی است؟
آمریکا نمی‌تواند این تصمیم را بگیرد؛ ولی اگر ایران بخواهد با لجبازی به تعهدات خود بی‌توجهی کند و از ان.پی.تی (پیمان منع گسترش جنگ‌افزارهای هسته‌ای) خارج شود و یا هر حرکتی که هر کشور مستقلی می‌تواند انجام بدهد را در پیش بگیرد -که متأسفانه استقلال ما با اعمال احمدی‌نژادی قدری مخدوش شد- قطعاً پیش از آن‌که آمریکا دست‌به‌کار شود، روسیه و چین به مکانیسم ماشه استناد می‌کنند و درنتیجه قطعنامه‌ای که شش قطعنامه احمدی‌نژادی را معلق می‌کرد مجدداً به جریان می‌افتد. چون تعلیق این شش قطعنامه به این بستگی دارد که ایران چقدر به تعهدات برجامی خود پایبند باشد. این شش قطعنامه همانی بود که آن‌چنان برای کشور کمرشکن شد که ایران به‌ناچار به سازش تن داد. البته مسئله بالاتر از جنگ نخواهد بود ولی این جنگ هم‌اکنون نیز بین ایران و آمریکا در جریان است. ایران پهباد آمریکا را سرنگون می‌کند و ایالت متحده سردار ایرانی را ترور می‌کند و ما به پایگاه‌های آن‌ها موشک می‌زنیم... ولی مهم‌تر از همه این‌ها جنگ اقتصادی است که به‌طور تمام و کمال از طرف آمریکا اعمال می‌شود. آمریکا تجارت بین‌المللی ایران را به گروگان گرفته است و ما حتی برای خرید دارو نیز به اجازه خزانه‌داری آمریکا نیاز داریم. تا زمانی که بر دلایل و ریشه‌های اصلی تحریم ایران مذاکره نشود و یا توافق و تفاهمی صورت نگیرد این وضعیت ادامه خواهد یافت و مقامات اذعان کرده‌اند که این مسئله به‌سرعت حل نخواهد شد و به مردم امید واهی نداده‌اند.

  اگر این موضوع به شورای امنیت کشیده شود و در آن سطح تصمیم‌گیری شود، آیا ترکیب موجود هم سو با آمریکا خواهد بود؟
اگر ایران بهانه‌ای به دست این جمع بدهد، یعنی تعهداتی را که برای جلوگیری از فعالیت هسته‌ای ایران تنظیم‌شده زیر پا بگذارد، قطعاً تمام کشورها باهم توافق خواهند داشت؛ مگر همین پنج کشور، شش قطعنامه علیه ایران را به تصویب نرسانده بودند؟! امروز بده و بستان اقتصادی ایران و چین که بزرگ‌ترین طرف انحصاری بازرگانی ایران است به نصف مقدار قبل کاهش پیداکرده است. ولی بازرگانی چین و آمریکا بالای هزار میلیارد دلار است. چینی‌ها از حسابگرترین ملل جهان هستند و همین تکلیف را روشن می‌کند. رقم تجارت روسیه و اسرائیل نیز به‌تنهایی چندین برابر تجارت روس‌ها با ایران است. از این نظر روسیه با صراحت اعلام کرد اگر جنگی بین ایران و اسرائیل و آمریکا دربگیرد آتش‌نشان ایران نخواهند بود. بنابراین باید بدانیم که همه کشورهای دنیا به منافع خود می‌اندیشند و خود را به ماجراها و مشکلات سایر کشورها آلوده نمی‌کنند و نباید به حمایت آنان امیدوار باشیم. بلکه باید خودمان بر اساس منطق و عقلانیت تصمیمات درست اتخاذ کنیم.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.