انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
اراده حاکمیتی مسئولان و عزم ملی می‌تواند باعث عبور از بیماری کرونا شود
علت افزایش قیمت ارز، بانک مرکزی است چون نشانه‌ای از کنترل بازاروجود ندارد
ریشه فساد در کشور عمـیق شـده اسـت
اینک آقای مورسو؛ بی‌تقصیرِ باتقصیر
محاکمه طبری، محاکمه یک فرد نیست؛ بلکه تقابل دو نگاه است
روزگار سخت آقای «نجیب»
دلایل نوسان قیمت و تورم در بازارها
بازخـوانی فسـادهای بـزرگ
تیغ بر جان ترمه سینما
مقابله ارتش با مردم گرچه در کشورهای جهان سوم عادی است، ولی در آمریکا سابقه نداشته است
راهکارهای کاهش فقر برای حمایت از فرودستان
فراتر از یک اتفاق ساده
تقسیم قدرت در هیئت‌رئیسه مجلس اصولگرای یازدهم
مجلسي كه قرار بود مسايل اقتصادي مردم را حل كند، به تغيير نام اماکن و فيلترينگ شبكه‌هاي اجتماعي مشغول شده است
استعفای محمدرضا عارف از ریاست شورای عالی سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان
واکنش‌ها به نامه آیت‌الله سید محمد موسوی‌خوئینی به رهبر انقلاب
خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری به اقتصاد ایران در شرایط تحریم‌ها
خط‌ونشان برای روحانی در میانه کرونا و تحریم‌ها
جنگ، واقعه‌ای جبران‌ناپذیر
پیامد برخورد با فعالان مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد مستقل
عرصه برای یوز ایرانی تنگ‌تر شده و می‌شود
کارنامه یک‌ماهه اصولگراترین مجلس پس از انقلاب
تکرار «نوستالژی» تظلم خواهی و تقابل حقوقی به شیوه محمد مصدق پس از 69 سال در شورای امنیت
فیلم‌سازی استاندارد یا فیلم‌سازی مستقل؟
هم‌خانگی و پشت‌بام‌خوابی!
رسانه به‌مثابه غول چراغ جادو
ظریف در شورای امنیت، آمریکا را کیش‌ومات کرد
مجلس یازدهم، مجلس استصوابی است
تأثیر ساختارهای نامناسب و تحریم‌ها بر نوسان بازارها
چالش‌ها و الزامات صنعت و معدن در ایران
پس‌لرزه‌های رفتار تازه‌واردها به مجلس علیه وزیر خارجه
مشکلات و راهبردهای صنعت خودروسازی در ایران
قربانی خیال
بیشتر
کد خبر: 81967 | تاریخ : ۱۳۹۹/۲/۹ - 23:21
او فقط کالوینـو بود
نگاهی به ادبیات ایتالو کالوینو، یکی از مهم‌ترین نویسندگان ایتالیایی قرن بیستم

او فقط کالوینـو بود

اشاره: ادبیات کالوینو را بیشتر از هر چیز می‌توان به خواب شیرین بعدازظهر، پس از فارغ شدن از کار و میل کردن ناهاری دل‌چسب، تشبیه کرد. خوابیدن بعدازظهر همچون شب یک الزام و شاید یک امر متعارف نیست ولی انگار بیشتر می‌چسبد. کالوینو که نویسنده‌ای ایتالیایی محسوب می‌شود، در شهری از کوبا به دنیا می‌آید که نام پیچیده‌اش بهانه‌ای می‌شود برای لحن پیچیده‌تر کالوینو! «سانتیاگو دلاس وگاس». و بعدها در سن پنج‌سالگی به ایتالیا می‌آید. جایی که با نگاه کردن به هر گوشه‌اش بهانه‌ای داری برای نوشتن. می‌توانی عضو حزبی شوی و مشت گره کنی و فریاد بزنی. می‌توانی در کوچه‌هایش شب تا صبح پرسه بزنی و عاشقی کنی. می‌توانی معماری‌های شگفت‌آور را نظاره کنی و انگشت‌به‌دهان در حال حیرت با دست دیگرت عکسی برداری به یادگار. کتابخانه‌های غول آسایش را زیرورو کنی و غرق در لذت خواندن‌ها بشوی. اما شاید هرگز -تأکید می‌کنم هرگز- کسی پیدا نشود که با قلم، همه‌ی این کارها را باهم بکند و کالوینوی عزیز شاید تنها کسی باشد که با قلمش هم می‌نویسد، هم مشت گره می‌کند، هم پرسه می‌زند و عاشقی می‌کند، هم عکاسی می‌کند و هم می‌خواند و شور خواندن در ما ایجاد می‌کند. بگذارید به سه کتاب او مراجعه کنیم تا دقیق‌تر ببینیم که او چگونه این کارها را می‌کند.

ستاره صبح-

به قلم: امیرحسین بهروز، منتقد

در این مقاله نگاهی به ادبیات ایتالو کالوینو، یکی از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نویسندگان ایتالیایی قرن بیستم خواهیم داشت؛ با مروری بر سه کتابش (مورچه‌ی آرژانتینی، شهرهای نامرئی، اگر شبی از شب‌های زمستان مسافری) که در ادامه می‌خوانید.
1. مورچه‌ی آرژانتینی
(شامل سه داستانِ مورچه‌ی آرژانتینی، مِه دود و ناظر)
کالوینو در ابتدای حرفه‌ی نوشتنش عضو حزب کمونیستی ایتالیا شد. اما این عضویت او در آن جمع‌ها صرفاً نه برای برگرداندن حقی ازدست‌رفته که برای شناخت جامعه‌ای جایگزین شده به‌جای چیزی بود که مردی مثل او را ناامید کرده بود و ماحصل همه‌ی آن فعالیت‌ها و گفت‌وشنودهای جدیِ سیاسی، شد کتاب مورچه‌ی آرژانتینی. کتابی شامل سه داستان نه‌چندان کوتاهِ پردغدغه و مهم. مهم هم به لحاظ ارزش ادبی و هم به لحاظ معنای دلالت‌گرش. همان‌طور که کنتراست‌های شدید و سایه بازی‌های شاهکار رابرت وینه در فیلم «مطب دکتر کالیگاری» بازتاب‌دهنده‌ی دوره‌ی پرمشقت و سیاه آن دوران آلمان بود، نگاه نیچه‌ای کالوینو به انسان و نفرتش از میان‌مایگی و انفعال در واکنش‌ها هم آینه‌ی تمام‌نمای آن دوران ایتالیاست. او در این سه داستان موقعیت‌هایی ویژه را از دل روزمرگی –و نه جدا از آن- می‌سازد، تلاش مذبوحانه‌ی انسان در مواجهه با این اتفاقات را نشان‌مان می‌دهد و درنهایت پایانی ظاهراً خوش و خنثی را در هر سه اثرش رقم می‌زند. پایان‌هایی که می‌دانیم صرفاً دل‌خوش‌کننده است برای فراموش کردن انفعال انسان. 
در «مورچه‌ی آرژانتینی»، مورچه‌های نفرین‌شده خانه‌ها را به تصرف درآورده‌اند و هرکدام از خانواده‌ها به‌تناسب امکانات و سوادشان راه‌حل‌هایی برای از بین بردن مورچه‌ها دارند که راه به‌جایی نمی‌برند و حتی مردی که از طرف دولت برای نابود کردن مورچه‌ها به خانه‌ها می‌رود، ظاهراً خیانت‌کار است و اعمالش باعث افزایش مورچه‌ها می‌شود. چون اگر مورچه‌ها به‌کلی از بین بروند طبیعتاً او هم بیکار می‌شود و این سیکل خیانت دولت و استیصال مردم تا پایان داستان در جریان است. در پایان این داستان مرد از کنار دریا رفتن با همسرش و صدف‌های سفیدی که امواج دریا به آن‌ها برخورد می‌کند، می‌گوید. درحالی‌که پس‌ازآن وقتی به خانه برگردند، می‌دانیم که همچنان مورچه‌ها حضور دارند. «مه دود»، که به اعتقاد نگارنده نه‌تنها یکی از بهترین نوشته‌های کالوینو که یکی از بهترینِ داستان کوتاه‌هاست، با توصیف مردی می‌آغازد که به‌جایی آمده که به‌هیچ‌وجه به فضای وحشتناک آنجا تعلق ندارد و ظاهراً به‌اجبار قرار است در روزنامه‌ای که مربوط به یک شرکت پالایش است و به امور زیست‌محیطی و مبارزه با آلاینده‌های طبیعی و آلودگی هوا می‌پردازد، به‌عنوان گزارش نویس فعالیت کند. اول، انتخاب مضمون زیست‌محیطی برمی‌گردد به شناخت دقیق کالوینو به این مبحث (با توجه به گیاه‌شناس بودن والدینش). دوم، داستان در کنار نمایش رخوت زندگی در اتاقی نفرت‌انگیز و شغلی کسل‌کننده، داستان عشقی هم دارد که با تلفیق شدن با شاعرانگی که دودها زیبایی‌های شهر را از بین می‌برند، رابطه‌ی آن‌ها هم در همین دودها گم می‌شود. سوم، پررنگ‌تر شدن وجهه‌ی سیاسی نویسنده با دیدار شخصیت داستان با «عمر باسالوتزی» که رهبر گروهی ست و بازهم این موتیف دودها و فضاسازی کالوینو که نشست آن جمعیت معترض و بیانیه‌هایشان را خفه می‌کند و در میان این خفگی متوجه می‌شویم که شرکت مبارزه‌کننده با آلودگی‌ها خود به‌نوعی ایجادکننده‌ی آلودگی‌های جدید است و فریادهای خاموشی که در مه‌دود گم می‌شود و درنهایت هم باز یک پایان دل‌خوش‌کننده با پا گذاشتن شخصیت به محلی بهشت‌گون که آرزویش را داشته و مایی که می‌دانیم این‌ها هم تخیلاتی است برای پشت‌سر گذاشتن همه‌ی آن سیاهی‌ها و شکست‌ها که پایانی ندارد. «ناظر» کوبنده‌ترین و نیش‌دارترین داستان این کتاب است. داستان کسی که به شکلی افراط‌گونه خود را به حزبی متعلق می‌داند و ناظر انتخاباتی است در دوره‌ای که حزب‌شان هم نماینده‌ای دارد. محیط مالیخولیایی انتخاباتی که او به آنجا فرستاده‌شده که در یک بیمارستان بیماری‌های درمان‌ناپذیر واقع است، او را درگیر بازی‌های ذهنی پیچیده‌ای می‌کند و وادار به بازنگری در همه‌چیز. در عقایدش که به‌راستی ایتالیا در سیاست‌های گذشته‌اش بهتر بود یا امروز؟ در زندگی زناشویی‌اش و حالا که وظیفه‌ی پدرشدن هم که با اعتقادات امروز ضدخانوادگی‌اش در تضاد است، اضافه‌شده و حتی در ماهیت و شکل برگزاری خود انتخابات. این داستان با روایت یک روز ملال‌انگیز و تصویر کردن افلیج‌ها و عقب‌مانده‌ها، سیاسی‌ترین نوشته‌ی کالوینو را عرضه می‌کند و مشت‌های گره‌کرده‌اش را از همیشه کوبنده‌تر و فریادهایش را از همیشه بلندتر. شاید اجتماع مفاهیم این سه داستان در این بخش «مه دود» خلاصه‌شده باشد: «عاشق کلودیا بودم. ولی او نمی‌توانست اندوه مرا درک کند. بعضی آدم‌ها به این خاطر که فلاکت و بدبختی را تحمل کرده‌اند، نسبت به زندگی شدیداً پیش‌پاافتاده و بی‌تفاوتشان خود را مقصر می‌دانند، ولی عده‌ای دیگر هستند که همان کارها را انجام می‌دهند، اما آن‌قدر بخت خوشی دارند که حتی نمی‌توانند تحملش کنند.» کالوینو چند سال بعد از انتشار این کتاب از حزب کمونیست ایتالیا جدا شد.

2. شهرهای نامرئی
حتی تحلیل‌های خام‌دستانه‌ای که می‌گوید: «این رمان می‌تواند برای دانشجویان معماری و شهرسازی مفید باشد چراکه ایده‌های جالبی از ساختار شهرها به دست می‌دهد.»، می‌تواند برای «شهرهای نامرئی» یک امتیاز باشد. هرچند این صحبت‌ها ممکن است ارزش‌های هنری-ادبی کتاب را تقلیل دهد اما همان‌طور که تیموتی کوریگان در جایی از لذت دیده شدن یک فرآیند که فردی که به آن می‌نگرد تخصصی در آن امر دارد می‌گوید، ما چرا باید از درد به خود بپیچیم. کلیت شهرهای نامرئی بر لذت بی‌پایان دیدن و کشف و تحلیل بناشده و پیروزی‌اش بر تکرار و کلیشه‌ها. در این اثر تفاوت نگاه کردن و دیدنِ صرف معنا می‌یابد و تفاوت درک حاصل از آن. مارکو در این داستان درواقع خود کالوینوست. کالوینویی که با پرسه زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌ها و تماشای دقیق آدم‌ها و نگاهی تیزبین به ساختمان‌ها و مناظر، ابژه‌ها را درونی کرده و در قالب تجربه‌ای شخصی ارائه می‌کند و نتیجه‌اش می‌شود نوشته‌ای سفرنامه‌ای به درون شهرهایی جادویی از زیرزمین تا آسمان‌شان که تجربه‌ای نو و یکه‌ای در ادبیات است. نویسنده با داستانک‌هایی که برای توصیف شهرها ارائه می‌دهد، نوعی ساختمان پله‌ای را به کار می‌گیرد. این داستانک‌ها در ظاهر ممکن است هیچ ربطی به هم نداشته باشند، اما به این دلیل که جزء اصلی ساختمان روایت می‌شوند، به تداوم کنش دو شخصیت می‌انجامند. «شهرهای نامرئی» اثری‌ست مهم و تأثیرگذار.

3. اگر شبی از شب‌های 
زمستان مسافری
این رمان شاید هرآنچه از یک داستان بخواهید به شما می‌دهد و شاید بیشتر از آن. «اگر شبی...» شروعی حیرت‌آور دارد و مشخص نیست که خواننده دقیقاً با چه چیزی مواجه است. و به‌راستی هم که تا پایان ما را از یک برداشت سرراست و زدن یک مهر تحلیل ثابت بر اثر بازمی‌دارد. کلیت رمان بر پایه‌ی عشق به خواندن و در ستایش از کتاب بناشده است. اما در سطح زیرین‌تر اثر، مفاهیم داستان به شکلی هرمی گسترش می‌یابد. تمهیدی که کالوینو در «شهرهای نامرئی» به‌کاربرده بود، اینجا به شکل پخته‌تری به چشم می‌آید. استفاده از نوعی فرم ساختمان پله‌ای برای دنباله‌دار کردن داستان. اما این راهبرد پله‌ای صرفاً به معنای آنچه اشکلوفسکی اشاره می‌کند که یک روایت ساده می‌تواند از ساختمان پله‌ای صرفاً برای اتصال مجموعه‌ای از وقایع استفاده کند و چنین اثری می‌تواند با اضافه و کم شدن اپیزودها طولانی یا کوتاه‌تر شود بی‌آنکه ساختمان کلی‌اش آسیب ببیند، نیست. که اگر بود این کتاب تا امروز نمی‌ماند. چراکه بدون تعامل میان سببیت و معما، وقایع صرفاً یکی پس از دیگری به هم متصل می‌شوند و فاقد پویایی هستند. داستانک‌های کالوینو صرفاً برای کش آمدن داستان نیست. شروع کار جنبه‌ای proairetic دارد. کتابی انتخاب‌شده است که ظاهراً باید همین کتاب «اگر شبی...» باشد اما نیست. به همین واسطه شخصیت داستان باید به دنبال کتاب اصلی بگردد. همین قلاب داستان موجب می‌شود که تمام وقایع بعدی ازجمله داستانک‌ها که به‌موجب رسیدن کتاب‌های بازهم اشتباه و مطالعه کردن آن‌ها به خاطر آزمون‌وخطا کردن‌شان گنجانده‌شده و رابطه‌ی دوستی و سرانجام عاشقانه‌ای که در پی‌رنگ اصلی ظهور می‌یابد با زنی که او هم به نظر اعتیاد به خواندن دارد، حول مجموعه‌ای مرتبط با درک کلیت اثر باشد. و پایان داستان که درحالی‌که کتاب واقعی در دست کنار معشوق قرار می‌گیرد و ما کاملاً متوجه این واقعیت می‌شویم که پی‌رنگ اصلی و داستانک ها با چه نظم و هماهنگی در جهت هم پیش رفته‌اند. چنان چه در فصل آخر می‌خوانیم: «آقای خواننده و بانوی خواننده، در حال حاضر شما دو نفر زن و شوهر هستید. یک تخت خواب بزرگ مشترک، پذیرای کتاب‌خوانی‌های موازی شماست.» این کتاب نهایت لذت از ادبیات است که تجربه‌ی داستان بلند و داستان کوتاه خواندن را توأمان دارد و حتی از داستانک هایش به‌صورت منفرد هم می‌توان لذت برد.

مؤخره
امید است با نگاهی که به سه کتاب شد آنچه نگارنده در مقدمه ادعایش را داشت روشن شده باشد و در پایان باید گفت که کالوینو نه به خاطر گرفتن بزرگ‌ترین جایزه‌ی ادبی ایتالیا در سال 1973 که به خاطر خودش بود که کالوینو شد. او در ادبیاتش به هیچ‌کس ارجاع نمی‌داد مگر خودش. از هیچ‌کس وام نمی‌گرفت مگر خودش. او فقط خودش بود. ایتالو کالوینو.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.