انتخاب تاریخ:   /  /   
اپلیکیشن بخار
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بیشتر
کد خبر: 71470 | تاریخ : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴ - 23:22
پیامدهای خروج آمریکا از عراق و خاورمیانه
گزارش تحلیلی

پیامدهای خروج آمریکا از عراق و خاورمیانه

اشاره: پس‌ازآنکه دولت عراق در پی حمله بامداد جمعه 13 دی به کاروان حشد الشعبی در بغداد و شهادت سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، خواستار خروج نیروهای خارجی ازجمله آمریکا شد، رسانه‌های جهان، به‌خصوص در ایالات‌متحده شاهد بحث و جدال گسترده درباره آینده حضور نظامی آمریکا در عراق بوده‌اند. بحرانی که طی این مدت در عراق و خاورمیانه به وجود آمد، بر درستی تفکر ایران مبنی بر این‌که نیروهای نظامی آمریکا باید تسلیحاتشان را جمع کنند، پایگاه‌هایشان را ببندند و خاورمیانه را برای همیشه ترک کنند، صحه گذاشته است. روزنامه گاردین در گزارشی به خروج آمریکا از خاورمیانه و تأثیرات آن در مواضع فعلی دولت‌های منطقه پرداخته که در ادامه به نقل از خبرگزاری ایسنا می‌خوانید.

ستاره صبح-

ترامپ هرگز طرحی برای عقب‌نشینی کلی نیروهای آمریکایی از خاورمیانه ارائه نکرده است. او در خصوص اسرائیل به دنبال روابط سیاسی و امنیتی نزدیک‌تر بوده و خود را به خاندان ثروتمند سعودی نزدیک‌تر کرده است. بااین‌حال اگر از روی سخنرانی‌ها و توییت‌هایش قضاوت کنیم، ترامپ به اعتقاد مرسوم در آمریکا درباره «اهمیت استراتژیک خاورمیانه برای واشنگتن» چندان معتقد نیست. رفتار او تا حدی ایدئولوژیک و تا حدی غریزی است. هنگامی‌که او در سال ۲۰۱۶ متعهد شد که «جنگ‌های همیشگی» آمریکا را پایان دهد، دقیقاً به میراثی که از بوش و اوباما در عراق و افغانستان به‌جامانده بود، اشاره داشت. ترامپ اقدامات آمریکا در هردوی این کشورها را نادرست و اتلاف جان و دلارهای آمریکا دانست. ایده‌های مدل تونی بلر (نخست‌وزیر سابق انگلیس) و لیبرال درباره جامعه بین‌الملل به‌عنوان یک جامعه اشتراکی، ضرورت «مداخله بشردوستانه» و ملت‌سازی از دید ترامپ کاملاً بی‌معنی هستند.

اول آمریکا و دیگر هیچ
ترامپ به بازارها علاقه‌مند است، نه به اخلاق. او هیچ چشم‌اندازی از مسائل والاتر و درکی از مأموریت جهانی آمریکا به‌جز اولویت قرار دادن آن و سیاست «اول آمریکا» ندارد. تمرکز تاجرمآبانه‌ او در اظهارات اخیرش درباره نزدیکی فرضی به ایران، بر ظرفیت‌های اقتصادی و منابع طبیعی این کشور بود. برای طرف آمریکایی دلایل دیگر نیز وجود دارد که درباره مدت‌زمان ادامه حضور نظامی‌اش در خاورمیانه بپرسد؛ حضوری که شامل پایگاه‌ها و تأسیساتی در عراق، عربستان، بحرین، کویت، قطر، امارات، عمان و افغانستان است. یکی از این دلایل که ترامپ اخیراً به آن اشاره کرد، این است که آمریکا در حال حاضر وابستگی بسیار کمتری به واردات نفت دارد.

دکترین کارتر
دکترین موسوم به «کارتر» که از سوی جیمی کارتر، رئیس‌جمهور سابق آمریکا پس از حمله شوروی سابق به افغانستان در ۱۹۷۹ مطرح شد، این منطقه (و نفت آن را) تحت‌الحمایه دوفاکتوی آمریکا اعلام کرد. کارتر اظهار کرد: اقدام هر نیروی خارجی برای در دست گرفتن کنترل خلیج‌فارس، حمله‌ای به منافع حیاتی آمریکا محسوب شده و به هر روشی که لازم باشد ازجمله نیروی نظامی دفع خواهد شد. کارتر عملاً در حال تکمیل تسلط آمریکا به‌عنوان قدرت خارجی اصلی در خاورمیانه بود و باگذشت زمان رد پای آمریکا در این منطقه گسترش یافت. اکنون اما زمان در حال تغییر است. آمریکا به لطف رونق نفت «شل» به تولیدکننده اصلی نفت خام در جهان تبدیل‌شده است بنابراین خطوط تأمین سوخت نفت در خاورمیانه دیگر چندان اهمیتی ندارند.

تغییر اولویت‌ها
اولویت‌های ژئوپولتیک نیز در حال تغییر هستند. آمریکا این روزها بیشتر بر چین به‌عنوان یک رقیب اقتصادی و نظامی و بر دفاع از منافعش در سراسر منطقه آسیا پاسیفیک متمرکز است تا سرکوب نفوذ روسیه یا ترمیم خاورمیانه. ترامپ بر این باور است که متحدانش در این منطقه، مانند اعضای اروپایی ناتو باید بیش‌ازپیش متکی‌به‌خود باشند و خوشحال است که به آن‌ها تسلیحات گران‌قیمت آمریکایی می‌فروشد. آمریکا مسلماً نگران ایران و افراط‌گرایان در منطقه است. ترامپ برای دستیابی به توافق صلح در فلسطین بسیار مشتاق است اما توسعه‌طلبی نظامی پکن، «دیپلماسی وامی» پروژه کمربند و جاده، مسیرهای تجارت آزاد در دریای چین جنوبی و دموکراسی در تایوان و هنگ‌کنگ نگرانی‌های بزرگ‌تر و طولانی‌تر واشنگتن هستند.

شرط موفقیت خاورمیانه
در تهران باوری قوی وجود دارد مبنی بر این‌که اگر خاورمیانه محل رقابت قدرت‌های بزرگ، ارتش‌های خارجی و تمایلات امپرالیستی نباشد، موفق‌تر خواهد بود. همچنین دلایلی برای باور این مسئله وجود دارند که اگر کشورهای متخاصم منطقه دیگر آمریکایی نداشته باشند که بتوانند در دشواری‌ها به آن متوسل شوند، ممکن است با آمادگی بیشتری به سمت حل اختلافاتشان پیش بروند. با افول تعهدات ترامپ برای ایجاد امنیت منطقه‌ای در سال ۲۰۱۹، برای مثال عربستان و قطر به‌سوی حل اختلافاتشان گام برداشتند. اگر دیگر به آمریکا به چشم مدافع قابل‌اعتماد دوستانش نگاه نشود و اگر دیگر نیاز نداشته باشد یا نخواهد در خاورمیانه بماند، مطمئناً زمان رفتن فرارسیدهاست. بااین‌حال اگر آمریکایی‌ها از خاورمیانه بروند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

عراق و سوریه
وقایع اخیر در عراق و سوریه اطمینان به آینده بدون حضور آمریکا را تقویت نمی‌کنند. پس از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، آمریکا و متحدانش در حاشیه خلیج‌فارس از نیروهای شورشی حمایت کردند اما برخی از این گروه‌ها به افراط‌گرایان پناه دادند که ادعای بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه برای مبارزه با تروریست‌ها را تقویت کرد و اپوزیسیون علیه اسد را دچار تفرقه کرد. آمریکا از حمایت از شورشیان دست کشید و هنگامی‌که "خط قرمز" اوباما در خصوص استفاده از تسلیحات شیمیایی شکسته شد، مداخله مستقیم نکرد. ترامپ به‌ویژه با ترک متحدان کرد خود در سوریه، برای خروج از خاورمیانه شتاب کرد. روسیه نیز این خلأ را پر کرد و جنگ را به نفع اسد پیش برد. به دنبال حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، نیروهای آمریکایی به‌طور ادعایی در سال ۲۰۱۱ خارج شدند اما درواقع چندین هزار تن از آنان در این کشور باقی ماندند و مسئول مبارزه با داعش شدند. پس از ترور سردار سلیمانی، پارلمان عراق خواستار خروج نیروهای آمریکایی شد.

اسـرائیل
خروج کلی نیروهای نظامی آمریکا می‌تواند برای اسرائیل آسیب‌زا باشد که به‌طورقطع برای جلوگیری از آن تلاش خواهد کرد. بنا به این دلیل و دلایل دیگر،  هرگونه کاهش حضور نیروهای آمریکایی حتماً با تضمین‌های مضاعف امنیتی آمریکا برای اسرائیل همراه خواهد بود که احتمالاً شامل یک پیمان دفاع مشترک است که به‌تازگی از سوی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل مطرح‌شده است. حامیان اسرائیل در کنگره به این وسیله به تل‌آویو آن اطمینان خواهند داد که تنها نمانده است. در همین حال، چنین تغییری می‌تواند تغییری در بن‌بست سیاسی اسرائیل ایجاد کند و ملی‌گراهای راست تندرو به رهبری نتانیاهو را که تحت حمایت ترامپ هستند، تضعیف کرده و راه را برای ائتلاف میانه‌رو بازتر کند.

افغـانستان
درگیری افغانستان که ظاهراً بی‌پایان به نظر می‌رسد و با حمله آمریکا پس از حملات القاعده در یازده سپتامبر آغاز شد، برای ترامپ بسیار آزاردهنده است. او می‌گوید میلیاردها دلار برای یک ملت‌سازی در افغانستان تلف شد و نتوانست امنیت یا دولت دموکراتیک کارآمدی را با خود به همراه داشته باشد و رکورد تلفات غیرنظامیان را در پی داشت. ترامپ در سال ۲۰۱۷ کار خود در افغانستان را مانند اوباما با افزایش نیرو شروع کرد. وقتی این رویه جواب نداد، به مذاکره محرمانه با طالبان روی آورد که به نشست صلح نافرجام در کمپ دیوید انجامید. مشکل اساسی مسئله‌ای آشنا بود، طالبان تأکید داشت که آمریکا باید با خروج پیش از قبول آتش‌بس از سوی این گروه یا مذاکره با دولت افغانستان موافقت کند. با توجه به عدم انعطاف‌پذیری طالبان، ترامپ یا جانشین آینده‌اش احتمالاً وادار به صدور دستور خروج نیروها خواهند شد، حتی اگر به تسلط بنیادگرایان منجر شود. در چنین موردی، مشکل اینجاست که بسیاری از دستاوردهای افغان‌ها از بین خواهد رفت و آنچه طی این ۲۰ سال قربانی کرده‌اند، هیچ خواهد شد.

عربستان و کشورهای 
حاشیه خلیج‌فارس
شوک حاصل از کاهش نیروهای آمریکایی در این منطقه بیش از هر جای دیگر حس خواهد شد. موفقیت و نفوذ فعلی عربستان، امارات، قطر و کویت مرهون تضمین‌های امنیتی آمریکا بوده است که نمونه آن را در مداخله به سرپرستی آمریکا برای اخراج نیروهای صدام از کویت در سال‌های ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ شاهد بوده‌ایم. خاندان سلطنتی سعودی بدون حضور آمریکایی‌هایی که دست‌شان را بگیرند و هوای‌شان را داشته باشند، احتمالاً پیشرفت قابل‌توجهی نداشته باشد و دیگر نتوانند نخست‌وزیر لبنان را بدزدند یا روزنامه‌نگاران برجسته را بکشند. بروز ماجراجویی‌های نظامی از نوعی که در یمن ایجاد بحران انسانی کرد نیز نامحتمل‌تر خواهد بود. سعودی‌ها و کشورهای کوچک‌تر حاشیه خلیج‌فارس اگرچه تسلیحات زیادی دارند، ممکن است با خروج آمریکا برای اتخاذ رویکردی مصالحه‌آمیزتر در قبال ایران انگیزه پیدا کنند؛ چیزی که ظاهراً در ماه‌های اخیر نیز در حال رخ دادن است. از سوی دیگر، آنان ممکن است به دنبال محافظان تازه‌ای باشند، مانند روسیه و چین که یکی از مشتریان بزرگ نفت خاورمیانه است. هیچ رئیس‌جمهور آمریکا نمی‌تواند به‌راحتی از دست دادن چنین نفوذی یا خریدهای تسلیحاتی و سرمایه‌گذاری‌های سودآور جهان عرب را بپذیرد. خروج از خاورمیانه به آن سادگی که ترامپ فکر می‌کند نیست.

تروریسم و ضدآمریکاگرایی
می‌توان انتظار داشت که برجستگی آمریکا در سطح منطقه‌ به‌مرورزمان کاهش یابد تا ضدآمریکایی‌گرایی و هدف قرار گرفتن آمریکایی‌ها و متحدانشان از سوی تروریست‌ها را کاهش دهد به‌این‌ترتیب یک منبع کلیدی تنش‌ها با غرب احتمالاً از این طریق از بین برود. از سوی دیگر، هرگونه لطمه‌ای که به رهبری آمریکا در مبارزه با داعش و جانشینان آن وارد شود، امری جدی خواهد بود. ناتو نیز احتمالاً طرف دیگری را جایگزین رهبری آمریکا کند. سازمان‌های منطقه‌ای مانند شورای همکاری‌های خلیج‌فارس و اتحادیه اروپا احتمالاً برای مسائل امنیتی، منافع مشترک و توانایی‌های اطلاعاتی بیشتر سرمایه‌گذاری کنند که چیز بدی نیست. کاهش برجستگی حضور آمریکا می‌تواند تنش‌ با ترکیه را نیز کاهش دهد و برخی دولت‌ها مانند حکومت مصر را وادار به تغییر رویه به نفع همه مردم خاورمیانه کند.

کاهش کنترل بر منطقه
اینکه کاهش کنترل آمریکا بر منطقه، تبدیل‌شدن آن از یک قدرت به کشوری عادی و پایان دوران استثناگرایی آمریکا چگونه بر خودِ این کشور تأثیر خواهد گذاشت، سؤالی پیچیده است. هضم کنار گذاشتن قدرت جهانی کار دشواری است. بریتانیا باگذشت هفتادسال هنوز با از دست دادن امپراتوری‌اش کنار نیامده است. آیا آمریکا می‌تواند با چنین چیزی کنار بیاید؟ آیا ترامپ می‌تواند؟

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.