انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
ایرانیان؛ ملت همیشه در آستانه
اگر دولتی در حادثه نطنز دخالت داشته باشد با واکنش جدی ایران مواجه خواهد شد
شکست سیاست نگاه به شرق با قرارداد همکاری 25 ساله با چین جبران نمی شود
تلاش‌های اسرائیل علیه ایران
حمله به ظریف در مجلس؛ زنگ خطر برای امنیت و منافع ملی
در دادگاه مدیران سابق بانک مرکزی چه گذشت؟
پیام سخنان رهبری خطاب به نمایندگان تازه‌وارد مجلس یازدهم چیست؟
بدون اقناع افکار عمومی قرارداد همکاری 25 ساله چین و ایران به نتیجه نخواهد رسید
ایران خواهان عراقِ عزتمند و مستقل است
توهین و دشنام به دولتمردان جایز نیست نباید به وزرا توهـین یا تهمت‌ زده شـود برخـی نسبـت‌ها حـرام شـرعی است نمایندگان به مسائل اصلی کشور توجه کنند نمایندگان از اولویت دادن به مسائل فرعی پرهیز کنند
پـرده‌بـرداری از کلاه‌برداری ارزی و رشوه میلیاردی
سایه موج دوم کرونا بر سر فقرا و فرودستان جامعه
سفره مردم را کسانی کوچک کردند که برجام را بی‌اثر، تقصیر را به گردن دولت انداخته و نقش خود را پنهان می‌کنند
عدم تغییر حکم سه محکوم حوادث آبان ۹۸
هنوز فرصت برای نجات توافق هسته‌ای وجود دارد
آقای روحانی آیا حفظ جان مردم مهم است یا برگزاری کنکور و مراسم عزاداری؟
تاثیر تنفس عمیق بر درمان بیماران مبتلابه کروناویروس
چرا سه محکوم اعتراضات آبان98 نباید اعدام شوند؟
راهبردهای مقابله با تحریم‌ها
چین ایران را شریک راهبردی نمی‌داند
توافق پیشنهادی چین و ایران خبر بد برای اسرائیل
واکنش ها به # اعدام_ نکنید
قانون باید به نفع فقرا و غیر قدرتمندان تفسیر شود
بین اعتراض و اغتشاش تفاوت وجود دارد، صدای اعتراض باید شنیده شود
برای دفع فساد و ایجاد امنیت به‌جای حدود می‌توان از مجازات جایگزین تعزیری استفاده کرد
دلایل پیدا و پنهان سفر ظریف به بغداد، سفر الکاظمی به ریاض، تهران و واشنگتن
نادیده گرفتن افکار عمومی در سیاست چرخش بیشتر به شرق، چرا؟
پشت صحنه روند شتابان افزایش نرخ ارز در بازارهای ایران چیست؟
حق اعتراض، «خودی» و «غیرخودی» ندارد
واکنش ترکان و مطهری به سخنان امام‌جمعه پردیسان قم
اگر شیوع کرونا افزایش یابد، زیرساخت‌های درمانی پاسخگو نخواهد بود
تهدید هواپیمای مسافربری ماهان
اهداف سفر الکاظمی به تهران، ریاض و واشنگتن چیست؟
گسترش روابط اقتصادی و تجاری بین دو کشور
سخنان بی‌پرده شهردار تهران درباره مشکلات پایتخت در روزهای کرونایی
کوه دماوند و جنگل‌های هیرکانی جزء «انفال» است و قابل‌وقف یا واگذاری نیست
صنایع فولاد و پتروشیمی، خط مقدم جنگ اقتصادی
حیف‌ومیل ۶ میلیارد و ۶۵۶ میلیون یورو
هاشمی رفسنجانی نتوانست دانشگاه آزاد را وقف کند، جنگل‌های هیرکانی چطور وقف شدند؟
ورود قضایی به تخلفات لواسانات
اختصاص کارت خـرید به سه دهک‌ پائین جامعه
تلاش‌های ایالات‌متحده و اسرائیل علیه ایران
جایگزین تفاهم نامه ایران و چین چیست؟
عدم برگزاری مراسم حج در مکه و برگزاری محرم در ایران
دست بالای چین در تجارت با ایران به دلیل عدم تصویب لوایح FATF
اهداف سفر نخست‌وزیر جدید عراق به ایران
سرعت انتشار کرونا در اجتماعات بالا است
نظر آیت‌الله صانعی درباره نذر و عزاداری محرم
تداوم صادرات نفت از ایران به چین
امنیت ملی و سرمایه اجتماعی
بیشتر
کد خبر: 71196 | تاریخ : ۱۳۹۸/۹/۱۲ - 15:57
موضوع اصلی اعتراضات اخیر «معیشت» و«نان» بود
احسان شریعتی

موضوع اصلی اعتراضات اخیر «معیشت» و«نان» بود

اشاره: «احسان شریعتی» فرزند علی شریعتی یکی از رهبران اصلی پیروزی انقلاب به‌عنوان یک روشنفکر به اعتراضات اخیر نگاه و پیشنهادارائه می کند. وی معتقد است معترضان به دنبال نان و معیشت بودند.پیشنهاد وی این است که یک اجلاس ملی با حضور معتمدان مردم و شخصیت‌های مورد اعتماد نظام تشکیل و در خصوص حوادث اخیر بررسی کنند. این استاد دانشگاه معتقداست که شفافیت در خصوص وقایع تلخ آبان ماه به نفع مردم و حاکمیت است.. گزیده ای از نقطه نظرهای وی به نقل از جماران در ادامه می آید.

ستاره صبح-

ریشه‌های اعتراضات اخیر  
یکی از اهداف انقلاب ایران در سال ۵۷، آرمان و شعار عدالت و در پیش گرفتن راه رشد و توسعه‌ای متفاوت با گذشته بود تا جامعه‌ای آزاد و عادلانه‌ و همگون‌تر از منظر اقتصادی و اجتماعی به وجود آید. همچنین قرار بود راه رشد و توسعه‌ای جامعه‌ای متناسب با اقلیم و محیط‌زیست و میراث فرهنگی و تاریخی و عدالت اجتماعی شکل گیرد. درواقع، طرحی برای آینده به سمت مردم‌سالاری که در آن منافع و مصالح مردم برتر شمرده شود و عدالت و قانون بر آن حاکم باشد. این اهداف هم ده‌زبان مذهبی مطرح می‌شد در شعارهایی چون «حکومت عدل علی» و..، هم به لحاظ سیاسی و اجتماعی مانند استقلال، آزادی و جمهوری. اما متأسفانه پس از انقلاب به‌تدریج از مسیر عدالت‌طلبی در همه عرصه‌ها فاصله گرفتیم و به‌ویژه پس از جنگ با طرح‌های اجتماعی-اقتصادی از دوران سازندگی تاکنون موسوم به «نو لیبرال»، هرچند این نام و اصطلاح قابل‌بحث باشد، شکاف طبقاتی تشدید شد و..، بحران معیشتی گسترده کنونی پدیدار شد. از این نظر آن‌ها «نئولیبرال» می‌نامند که شعار اقتصاد بازار و خصوصی‌سازی‌ و آزادسازی قیمت‌ها و ..، را سرمی‌دهد. در لیبرالیسم کلاسیک در دموکراسی‌های مدرن غربی اما، حاکمیت قانون و تقسیم قوا صورت گرفته که داستان را متفاوت می‌کند. در کشور ما، با سابقه‌ای ۲۵۰۰ ساله در سنت اقتدارگرایی حکومتی نظام پادشاهی، اساساً بورژوازی ملی لیبرالیسم به معنای کلاسیک حاکم نیست.

توزیع ثروت
سیاست‌های اقتصادی نو لیبرال به سبک اقتدارگرایانه حکومتی اتخاذ و اعلام و اعمال می‌شود؛ از رانت و اطلاعات و.. حکومتی بهره می‌برد و...، که همه این‌ها در تباین با مرام و مشی لیبرال در غرب قرار دارد. ازجمله این‌که مشخص نیست که ثروت ملی در کشور غنی ما چگونه مدیریت و توزیع و خصوصی‌سازی می‌شود؟ به‌خصوص در رابطه با درآمد اصلی که حاصل از فروش نفت است و امکان ورود سرمایه‌های کلان را به کشور می‌دهد. و این «درآمد» به تعبیر مرحوم زنده‌یاد دکتر سحابی، «یک درآمد نیست، بلکه یک سرمایه طبیعی ملی است که فروخته می‌شود و می‌بایستی برم بنای آن تولیدی درست ایجاد می‌شد تا از آن راه «درآمد» به دست آید. دکتر مصدق می‌گفت «اقتصاد منهای نفت»، یعنی اقتصاد خودمتکی و مولد و سالم. وقتی نفت به‌عنوان منبع درآمد کشور درمی‌آید، امکان بروز همه فسادها از همین‌جا تغذیه می‌شود؛ و می‌بینیم که همواره شماری اختلاس‌گر در بخش‌های گوناگون نظام پیش و پس از انقلاب به‌گونه‌ای مزمن در کمین ارتکاب فساد مالی نشسته بودند.
گروه‌های مختلف در برنامه‌های غیراصولی
البته به دلیل اینکه نظام ایران پس از انقلاب، نسبت به‌نظام گذشته، عمومی‌تر یا به تعبیری مردمی‌تر شده و اقشار مختلفی در آن دخیل شده‌اند، کنترل و کیفیت نخبه‌گرایانه‌اش هم کمتر شده است. بنابراین، ممکن است گروه‌ها و اقشار مختلفی به‌صورت گسترده‌تری ذینفع در برنامه‌های غیراصولی شده باشند، به اعتنا به محیط‌زیست، تا میراث فرهنگی و عدالت اجتماعی و مصالح اکثریت جامعه. 

تفاوت اعتراضات اخیر با سال ۸۸ 
پس از انتخابات سال ۸۸ یک جنبش مدنی اعتراضی در موردبحث رأی و اقتضای شفافیت سیاسی به وجود آمد. اما پس از این‌که آن وقایع به نتیجه مشخصی نرسید، جامعه در دهه بعد با کنشگری و واکنش‌های انفجاری در جنبش‌ها و حرکت‌های اجتماعی-اقتصادی علیه سیاست‌های کلان «نو لیبرالی» که آزادی قیمت‌ها، گرانی و تورم و اختلافات طبقاتی شکل گرفت. درحالی‌که بحران معیشتی موجود باعث شده تا علاوه بر این‌که طبقه متوسط نگران آینده خود شوند، اقشار تهی‌دست دیگر ناتوان از ادامه بقا شوند. 

 معیشت و نان
گسترش اعتراضات از سال ۹۶ تاکنون را به‌روشنی می‌بینیم که اغلب کانون‌های اصلی اعتراضی در مناطق فقیر و محروم بوده‌‌ است. بنابراین اعتراضات دو سال اخیر با اعتراضات اواخر دهه ۸۰ از این حیث متفاوت است که جنبش اعتراضی ۸۸ جنبش طبقه متوسط شهری جامعه بود که نسبت عدم شفافیت‌ها در سپهر حاکمیت قانون معترض بود. موضوع اصلی اعتراضات اخیر اما مسئله معیشت و «نان» و اعتراض به این است که نمی‌توان با ریتم تورم و گرانی ادامه بقا داد. این اعتراضات نشان‌دهنده شکاف میان مردم و حاکمیت به معنای اعم خود است. این روند می‌تواند ما را وارد فازی کند که سرنوشتی مشابه لیبی، سوریه یا افغانستان پیدا کنیم.
ناامیدی موجب بروز اعتراض 
به‌طورکلی اکثر جنبش‌هایی که در خاورمیانه عربی و جهان اسلام به‌راه افتاده، اعتراضات برحقی علیه وضع‌ موجود و نظام‌ها و حاکمیت‌هایی است که به تعبیر لنینی، دیگر نمی‌توانند مانند سابق کشورهایشان را اداره کنند زیرا دچار خودکامگی و فساد شده‌اند. همچنین بحران معیشتی و ناامیدی موجب بروز اعتراض در این کشورها شده است.
همه قدرت‌ها در چنین موقعیت‌هایی به نفوذ و به انحراف کشیدن مسیر جنبش‌های اعتراضی فکر می‌کنند. اگر در کشوری بیشتر اعتراض و انقلاب گسترده و موفق می‌شود و در کشور دیگری کمتر، علت آن است که مدیریت تاکنون نظام‌ها در برخی کشورها و وضع موجود یکی شکننده‌تر از برخی دیگر بوده است. بعضی کشورها نتوانستند اعتراضات درون جامعه خود را جمع‌وجور کنند و همین باعث فروپاشیدن کشورها شده است. در این وضعیت، عده‌ای به‌اشتباه می‌پندارند که شاید اعتراض از اساس غلط بوده و مسئول چنین وضعی منتقدان یا معترضان بوده‌اند، درحالی‌که این‌ها مسئولان اولیه نیستند و رفتارشان واکنشی علیه وضع موجود بوده‌ است. مسئول اصلی، مسئولان کشورها هستند.

 جامعه چه می‌خواهد؟
جامعه ما چه می‌خواهد جز یک نظام اجتماعی- اقتصادی سالم و انسانی و پیشرفته‌ و متعالی‌تر؟ اقشاری در جامعه از ناهنجاری‌های موجود در رنجند. درنتیجه دست به اعتراض می‌زنند. بنابراین مشخص است که جامعه یک نظام اقتصادی تضمین‌کننده شغل که دانشجوی فارغ‌التحصیل بتواند در آن کار پیدا کند و «فرار مغزها» اتفاق نیفتد. فرار مغزها چه علتی دارد؟ یکی از این علت‌ها معیوب بودن سیستم آموزش‌وپرورش از سویی و نظام اقتصادی ما به‌طورکلی از دیگر سو است که نمی‌تواند نخبگان را جذب کند. درنتیجه، پدیده‌هایی نظیر فرار مغزها، افسردگی جوانان و ناامیدی از اصلاح وضع موجود، و...، جملگی دلایلی روشن فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دارند.در برابر این خطرات محتمل، روشنفکران و نیروهای آگاه و مصلح باید هوشیاری و قدرت پیش‌بینی و پیش‌گیری داشته باشند و روش‌های درست و اصولی را انتخاب کنند. زیرا وقتی خشونت یا صحنه جنگ داخلی پدیدار شود، گردوغباری ایجاد خواهد شد که تفکیک صفوف از یکدیگر ناممکن می‌شود. در چنین فضایی هر نوع سوءاستفاده‌ای از هر سو می‌تواند صورت گیرد. وقتی شفافیت و گفت‌وگو باشد، هم به نفع معترضان است هم مسئولین. اما در شرایط جنگ داخلی و خشم کور، خواسته‌های برحق از میان می‌رود و نمونه‌های بسیاری برای اثبات این مدعا وجود دارد.

 تشکیل یک «کمیته حقیقت‌یاب ملی» ضروری است
برای اعاده اعتماد میان مردم و مسئولان، تشکیل یک «کمیته حقیقت‌یاب ملی» برای بررسی ریشه‌ها، و ارائه اطلاعات موثق پیرامون حوادث اخیر کشور ضروری است. در حوادث مربوط به سال ۸۸ نبود چنین «دیده‌بانی» نقیصه‌ای ملی و موجب اعتبار یافتن اطلاعات منتشر در فضای مجازی و آنتن‌ها می‌شد. به نظر می‌رسد که در این مقطع، پرداختن به چنین مسئله‌ای نقش و وظیفه وکلا و حقوقدانان مستقل کشور باشد تا خطاب به دستگاه قضایی و افکار عمومی با شفافیت عینی و حرفه‌ای، به تعیین تعداد قربانیان، میزان خسارت‌ها، تشخیص مسئولیت‌ها در هر دو سو و خلاصه رفع ابهام در همه ابعاد این وقایع همت نمایند.
نقش رسانه‌ها نیز بسیار مهم است که بتوانند بی‌طرفانه و به‌صورت مستقل مسائل به وجود آمده را فراسوی التهابات دنبال کنند. بنابراین با این‌که ممکن است پیگیری این مسئله برای اهل رسانه بهایی سنگین به دنبال داشته باشد، بازار اصول اخلاقی حرفه‌ای آن‌هاست که در پی کشف حقیقت باشند. شما بنابِ تعریف شغلی و در مقام گزارشگر و خبرنگار باید با جامعه ارتباط برقرار کنید و بدون هراس از پرداخت هزینه، خبرهای واقعی را مخابره کنید.

پارازیت و فیلتر جوابگو نیست
اگر نوعی «اجلاس ملی» با حضور معتمدین مردم از سویی و شخصیت‌های مورد اعتماد نظام از دیگر سو برای بررسی حوادث اخیر تشکیل شود، نشان رشد و بلوغ عمومی کشور ما در جهان تلقی خواهد شد. زیرا ما فراسوی فکر قصاص و محاکمه بازداشت‌شدگان اعتراضات اخیر، نیاز به تشکیل نهادی برای بررسی منصفانه و بی‌طرفانه ابعاد و خسارات  وقایع، فراسوی برخوردهای جناحی و تصفیه‌حساب‌های سیاسی، اخیر داریم. و خلاصه، شیوه برخورد به‌گونه‌ای باشد که هم افکار عمومی ایران و هم افکار عمومی دنیا را قانع کند. زیرا امروز با وسایلی که وجود دارد، همه‌چیز در دنیا علنی است. نباید چنین تلقی کنند که به‌محض بستن اینترنت دیگر خبری منتشر نمی‌شود. بی‌تردید روش‌هایی نظیر پارازیت و فیلتر جوابگو نیست و تنها باعث ایجاد درآمد برای اشخاصی می‌شود که از این راه در کنار ارائه راه‌های دورزن این امور امرار معاش می‌کنند.  ادامه روند قطع اینترنت چنین روندی خود دامن‌زننده به حسّ ناامنی می‌شود. به نحوی که وقتی ما از وقایع خبر نداشته باشیم، باعث پخش نگرانی عمومی و گسترش شایعات در کشور می‌شود. قطع اینترنت و اقداماتی از این دست بیش از آن‌که منجر به امنیت برای کشور شود، اقدامی تحریک‌کننده در جامعه است. در همه جای دنیا اعتراض رخ می‌دهد. ولی وقتی اینترنت قطع می‌شود هر خبری بدون منبع و غیردقیق درست قلمداد شده و به‌سرعت پخش می‌شود.راه‌حل این است که هم نظام و هم مردم از مجموعه اعتراضات و انفجارهای گذشته درس بگیرند و راه اساسی این نیست که با گسترش «ترس و طمع و جهل» اوضاع را کنترل کنیم. به‌ نظرم ایده کمیته حقیقت‌یاب ملی متشکل از چهره‌های مردمی، حقوق‌دانان و مسئولین فکر خوبی است. با این کار اعتماد جامعه به وجود می‌آید، و در غیراین‌صورت باز خشم‌ها بیش از پیش انباشته می‌شوند و بر گستره اعتراضات در آینده خواهد افزود.

modiseh سرویس مدرسه

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.