انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بیشتر
کد خبر: 20600 | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۱/۲۷ - 10:19
دکتر حیدر علی مسعودی-استادیار مطالعات منطقه‌ای دانشگاه شهید بهشتی

اجلاس ورشو؛ تلاش برای اجماع شکننده علیه ایران

ستاره صبح-نشست ورشو با موضوع «صلح و امنیت» در خاورمیانه می‌تواند به‌عنوان نقطه عطف در سیاست دونالد ترامپ در ارتباط با تهران به‌حساب آید. اگرچه لهستان سعی در کاهش نگرانی‌های ایران نموده و جاناتان کوهن جانشین سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد انکار کرده است که جمهوری اسلامی نقطه کانونی در نشست دوروزه ورشو بود، اما سخنان مقامات آمریکائی و به‌ویژه وزیر امور خارجه مایک پومپو  چیز دیگری بود زیرا در آن ایران به‌عنوان تهدیدی علیه امنیت بین‌المللی معرفی شد که می‌بایستی از طریق یک توافق جهانی و چندجانبه مهار گردد.این روند جدید در سیاست ایالات‌متحده نسبت به ایران در همان ردیف تلاش‌های ناموفق قبلی برای تشکیل ائتلاف‌های بین‌المللی علیه ایران قرار دارد.اجلاس وزیران ورشو می‌تواند تلاش ایالات‌متحده برای ایجاد یک توافق بین‌المللی علیه ایران، هرچند با تغییر در برخی از چهره‌ها و ویژگی‌ها تعبیر و تفسیر شود.انگیزه‌های اصلی برای تکرار آخرین رویکرد خاص دولت ترامپ به چندجانبه گرایی را می‌توان به شرح زیر تجزیه‌وتحلیل نمود:تا آنجا که به سیاست خارجی و امنیتی مربوط می‌شود، شکاف و اختلافات زیادی در میان اعضای اتحادیه اروپا وجود دارد، به‌ویژه هنگامی‌که رویکرد اروپای غربی و شرقی به مسئله ایران مطرح می‌شود. لهستان که توسط یک دولت ناسیونالیست اداره می‌شود، نخستین کشور اروپایی بود که صف خود را از اتحادیه اروپا در مخالفت با تجدید تحریم‌های ایالات‌متحده پس از خروج ترامپ از معاهده هسته‌ای با این استدلال که اروپا نباید موضع آمریکا در برخورد با ایران را تضعیف کند، جدا شد. لازم به ذکر است که لهستان به‌طور عمده سیاست خارجی خود را بر اساس درک خود از روسیه به‌عنوان یک تهدید ساختاری، تعیین و تنظیم می‌کند. ایالات‌متحده نیز به همین دلیل در هنگام اشاره به ایران سعی در تشدید شکاف موجود در اروپا دارد. به‌عنوان‌مثال، لهستان اولین مقصد مسافرت ترامپ پس از عهده‌دار شدن پست ریاست جمهوری بود. باید اشاره کرد که نشست ورشو تنها چند روز قبل از کنفرانس امنیتی مونیخ که یک رویداد کلیدی سالانه در تقویم محافل سیاسی اتحادیه اروپا به شمار می‌رود برگزار شد. زمان برگزاری نشست ورشو در مقابل طرح بریتانیا، فرانسه و آلمان درراه اندازی یک سازوکار تجاری مورد تأیید  اتحادیه اروپا، نشان می‌دهد که ایالات‌متحده تلاش خود برای تشدید شکاف موجود بین کشورهای اتحادیه اروپا بر سر اینکه چگونه ایران را در معامله هسته‌ای نگهدارند را دوچندان کرده است.
در مقایسه با کوشش‌های اتحادیه اروپا، نسخه چندجانبه گرایی ترامپ به دنبال هم‌صدائی و تحکیم در میان بازیگران بانفوذ در خاورمیانه علیه ایران است. برقراری روابط دیپلماتیک نزدیک‌تر بین اسرائیل و کشورهای عربی به‌منظور متقاعد نمودن آن‌ها برای کاربر روی یک معامله برای حل‌وفصل درگیری‌های طولانی‌مدت بین اسرائیل و فلسطینی‌ها.
نشست ورشو صرف‌نظر از انگیزه‌ها و ویژگی‌های آن می‌تواند پیامد برای ایران در پی داشته باشد. تأثیر این پیامدها به دو متغیر مهم بستگی دارد: 1- میزان پیروی کشورهای عضو اتحادیه اروپا از دستور کار ایالات‌متحده علیه ایران 2- حدی که ایالات‌متحده می‌تواند شرکت‌کنندگان در اجلاس سران را به‌طور واقعی علیه ایران بسیج کند. مطابق با این دو متغیر، سه سناریوی ممکن وجود دارد.
سناریوی اول اینکه اروپا در عملیاتی نمودن سازوکار اخیر ثبت‌شده در حمایت از مبادلات تجاری موسوم به اینستکس (INSTEX) با شکست روبرو شود. در این سناریو که بدترین حالت برای ایران است، ایالات‌متحده موفق می‌گردد قدرت‌های اروپایی را بر این نکته متقاعد سازد که هرگونه انعطاف‌پذیری در برابر ایران به‌سادگی جمهوری اسلامی را قادر می‌سازد تا «فعالیت‌های بی‌ثبات کننده» خود در منطقه را به اجرا درآورد. بااین‌حال، احتمال این سناریو به دلیل شکاف جدی بین اتحادیه اروپا و ایالات‌متحده در مورد چگونگی محدود کردن و مهار ایران کم است.
در حالت دوم یا بهترین سناریو برای ایران، این است که اختلاف بین ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا پس از اجلاس ورشو، به‌طور چشمگیری رو به افزایش گذارد. مشروعیت نشست در ورشو به علت سطح پائین مشارکت به‌ویژه از سوی اروپای غربی با مشکل مواجه شده است.
سومین و احتمالی‌ترین سناریو، ایجاد هم‌زمان یک خط حیاتی برای اقتصاد ایران از طریق راه‌اندازی سازوکار اینستکس و تحت‌فشار قرار دادن ایران مطابق سیاست آمریکا برای به کشاندن ایران به میز مذاکرات است. این امر موجب می‌شود که ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا با همکاری روی یک سیاست نسبتاً سازگار و هماهنگ با ایران به نتیجه برسند. این امر شامل انگیزه دادن اروپا به ایران برای جلوگیری از دستیابی به توافق هسته‌ای از طریق استفاده از INSTEX و فشار حداکثری بر ایران برای مذاکره بر روی برخی از مسائل مهم دیگر مانند سیاست‌های منطقه‌ای و برنامه‌های موشکی است. با توجه به این‌که این سناریو محتمل‌ترین می‌نماید، نشست ورشو ممکن است نقطه شروعی شود برای ایجاد یک اجماع شکننده اروپایی-آمریکایی علیه ایران که به‌طور بالقوه ایران را از داشتن کمترین مزایای معامله هسته‌ای محروم سازد.نشست ورشو و موفقیت آن را نه می‌توان دست‌کم گرفت و نه اینکه می‌شود به آن خیلی بها داد. صرف‌نظر از پیامدهای فوری و عملی آن، این نشست احتمالاً یک آزمایش برای محک خوردن رویکرد ترامپ مرتبط با اصل چندجانبه گرایی درروند واکنش‌های بین‌المللی نسبت به برنامه موشکی ایران و سیاست‌های منطقه‌ای آن است. درحالی‌که این تعهد ممکن است با مسیری دشوار روبرو باشد، معذالک این بخشی از روند طولانی ایجاد اجماع در برابر ایران است؛ بنابراین، شاید برای ایران زمان آن فرارسیده باشد که به‌طورجدی به گزینه سیاست‌های پیش روی خود در مواجهه با یک ائتلاف در حال ظهور هرچند شکننده - حداقل در سطح منطقه‌ای  بیندیشد.
10 فوریه 2019
تارنمای المنیتور
برگردان شهدی
Asghar.shahdi@gmail.com

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.