انتخاب تاریخ:   /  /   
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بیشتر
کد خبر: 20235 | تاریخ : ۱۳۹۷/۴/۱۷ - 10:11
چرایی عقب ماندگی صنعتی ایران از دستاوردها و پیشرفت‌های جهانی
دکتر غلامرضا حیدری،عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تشریح کرد

چرایی عقب ماندگی صنعتی ایران از دستاوردها و پیشرفت‌های جهانی

ستاره صبح-  شما به اقتصاد و صنعت و تجارت آشنا هستید مشکل عدم پیشرفت صنعتی ایران را در چه می‌بینید؟
پاسخ  به این سوال به عوامل گوناگونی بستگی دارد، زیرا عقب‌افتادگی صنعت و تکنولوژی ما به عوامل مختلفی بستگی و ریشه تاریخی دارد. زمانی که در اروپا انقلاب صنعتی به‌وجودآمد، غرب با محوریت انگلیس پس  از رنسانس و تحول فکری به دنبال رهایی از تفکر قرون وسطی و حاکمیت مطلق کلیسا افتاد. زیرا کلیسا می‌گفت هرچه غیر از گفته ما باشد کفر است و بعضاً افراد را محکوم به اعدام می‌کردند که داستان بارز آن حکایت گالیله است که به جرم این که می گفت زمین گرد است اعدام شد. آن زمان مصادف با دوران شاهان صفویه در ایران بود که در غرب بحث توسعه و پیشرفت مطرح بود ،اما در ایران هیچ. غرب در این اندیشه بود که چه‌طور از نظام خلقت و طبیعت برای بهتر زندگی کردن بهره ببرد. در این ارتباط روابط بین پدیده‌ها را کشف کرد . متاسفانه آن زمان دغدغه‌های عموم اندیشمندان ما چیزهای دیگری بود، زیرا آن‌ها سعادت و رفاه و خوشبختی را در آسمان‌ها جستجو می‌کردند تا روی زمین! درحالیکه زندگی روی زمین ساز و کار خودش را دارد. در آن زمان باید ساز و کار متناسب با زندگی روی زمین را کشف می‌کردیم که نکردیم. این‌ها منشأ اصلی عقب‌ماندگی ایران است. بعد به دوران امیرکبیر رسیدیم، این دوران نقطه عطف برای ایرانیان بود. زیرا تحولات شروع و دارالفنون تأسیس شد. درحالیکه حاکمان مستبد قاجار دغدغه‌های ذهنی دیگری داشتند و این مفاهیم را درک نمی‌کردند و به راحتی تحت تحریک سخن‌چینان قرار می‌گرفتندو امیرکبیر را که قلبش برای ایران می‌تپید به قتل رساندند. پس از آن به دوران رضاخان رسیدیم. رضاشاه می‌خواست بحث« مدرنیزه شدن و صنعتی شدن» کشور را  دنبال کند؛ ولی با برخی اقشار از جمله روحانیت درافتاد و مسأله حجاب را به چالش کشید. در نتیجه آن انرژی که باید مردم را متراکم می‌کرد تا به هدف نزدیک کند، میسر نشد. بحث مهم آن دوران استبداد بود. محمدرضاشاه هم قصد داشت راه پدرش را  ادامه دهد. متأسفانه او هم با آزادی و آزادی‌خواهی و آزادی‌خواهان درافتاد و به جای استفاده از پتانسیل کسانی مثل دکتر مصدق و دیگران برای توسعه و آبادانی ایران، ماجراهای بدی را به‎‌وجود آورد و مانیتورینگ او ساواک و زندان اوین شده‌ بود. در این فرایند بحث نفت مسأله مهمی بود. هرچند مشخص نیست که اگر نفت کشف نمی‌شد وضعیت ایران به چه صورتی بود. برخی عقیده دارند ما پیشرفت می‌کردیم، اما پیش‌بینی ایران بدون نفت برای من  پیچیده است و به خود اجازه قضاوت نمی‌دهم، ولی مشخص است که درآمد حکومت متکی به نفت بود و این  اتکای کامل به درآمدهای نفتی باعث شد که حکومت احساس بی‌نیازی به مردم کند و عملاً خود را از مردم بی‌نیاز بدانند، در این بی‌نیازی به درآمدهای مالیاتی و در پی آن رونق مشاغل توجهی نمی‌شد و حکومت به سمت استبداد پیش رفت تا ما به جمهوری اسلامی رسیدیم. من برنامه اول توسعه را به خاطر دارم، در آن زمان در مجلس نماینده بودم. بحث این بود که استراتژی ما توسعه صنعتی باشد یا توسعه کشاورزی؟ این در حالی بود که دنیا از عصر کشاورزی عبور کرده و به تجربه‌ای رسیده‌ بود که کشاورزی در سایه صنعت می‌تواند بهره‌وری بالاو نقش فراگیر در بهبود زندگی مردم و درآمد آن‌ها داشته باشد.غرب به‌تدریج از عصر صنعتی عبور و به سمت عصر ارتباطات و فراصنعتی پیش می‌رفت . ما باید بدانیم که عقب‌ماندگی تاریخی داریم. وارد جنگ شدیم و به سمت تنش با دنیا رفتیم. در جنگ بسیاری از آنچه که داشتیم را در بمباران‌ها از دست دادیم. بنادر ناامن شدند و یک سری صنایع سنگین مثل فولاد که جانمایی مکان ایجاد آن  در  مجاورت بندرعباس تعیین شده و سایت آن  نیز آماده شده بود، با توجیهات غلط  به  استان اصفهان منتقل شد. فولاد صنعتی آب‌بر است، تمام صنایع در استان اصفهان متمرکز شد و سرشاخه زاینده‌رود خشکانده‌شد. نتیجه این سیاست غلط این است که امروز بحث آب و آلودگی هوا در آن منطقه مصیبتی شده است. تغییر رویکرد به سمت صنعتی شدن داشتیم که در تنش با دنیا آن را از دست دادیم. به‌‌جای استفاده از دانش دنیا سلیقه‌ای عمل کردیم. به بهانه اشتغال‌زایی و توسعه صنعت پتروشیمی در هر استانی پتروشیمی تأسیس شد. پرسش این است که این کارها چه‌قدر توجیح اقتصادی داشته و دارند؟  مسأله قابل بحث است. ما در صنعتی شدن استراتژی جایگزین واردات را اجرا کردیم. زمانی که در صنعتی شدن  استراتژی توسعه صادرات پیش گرفته ‌می‌شود، بسترهای متفاوتی فراهم می‌شود. ولی استراتژی جایگزین واردات مختص کشورهای با سیستم بسته کمونیستی سابق  بود. آن استراتژی در همان زمان نیز در دنیا در حال منسوخ شدن بود. ما صنعتی شدن کره‌جنوبی، مالزی و ... را دیدیم و با این که عقب‌ماندگی در اندیشه صنعتی شدن داشتیم، باز هم عقب‌ماندگی در انتخاب استراتژی را تجربه کردیم. عامل تفکیک‌ناپذیری در رقابت محصول استراتژی درستی است که باید بعد از آن مرحله، بازاری برای محصول پیدا کنیم که  مسأله کیفیت مطرح می‌شود. مشتری اصل می‌شود و در این راستا روابط سیاسی نیز اصل است. این‌ها مجموعه عواملی بود که در عقب‌ماندگی صنعت ما تاثیر داشتند. باید رویکرد تنش با دنیا را رها کنیم و رویکرد تعامل مثبت با دنیا را اتخاذ کنیم. هنوز شعار نه شرقی نه غربی در مقدمه قانون اساسی ما و در سر در وزارت امور خارجه دیده می‌شود. زمانی از این شعار چرخش کردیم و آن رفتار واقع بینانه بود. باید به همان اندازه که با روسیه و شرق تعامل داریم با غرب و آمریکا نیز داد و ستد داشته باشیم. امروز گلوگاه فناوری‌های پیشرفته در اختیار آمریکاست. بهتر است جهت تضمین منافع ملی با این کشور تعامل مثبت برقرار کنیم. دیر شده، اما نباید اجازه دهیم بیشتر از این دیر شود. صنایع خودروسازی  نیز با استراتژی جایگزین واردات شروع به کار کرد. اگر با استراتژی توسعه صادرات فعالیت ‌می‌کرد، ایران هم سهمی از بازارهای دنیا را به دست ‌می‌آورد. در این شرایط به طور طبیعی باید به سمت بهبود کیفیت، کاهش قیمت، رقابت و همراه شدن با کمپا‌نی‌های صاحب‌نام و قراردادهایی که به کمک آن‌‎ها کسب سهمی از بازارهای جهانی میسر می‌شد، می‌رفتیم که نرفتیم. بنابراین استراتژی باید پیشرفت باشد نه پس‌رفت.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.